CCP - mảnh ghép then chốt để nâng hạng thị trường chứng khoán

Cơ chế CCP sẽ giữ vai trò đơn vị trung gian - là người mua của tất cả người bán và người bán của tất cả người mua, thay vì để người bán và mua gặp nhau trực tiếp trên sàn giao dịch

Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp niêm yết. Trong đó, cơ chế CCP (đối tác bù trừ trung tâm) được xem là chìa khóa cốt lõi để hiện thực hóa mục tiêu này.

Việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam đang thu hút sự quan tâm lớn, nhất là khi các chính sách cải cách liên tục được triển khai, mở ra kỳ vọng phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.

Nâng hạng thị trường chứng khoán là mục tiêu trọng tâm của Chính phủ trong năm 2025, với nhiều nút thắt quan trọng đã được tháo gỡ, đặc biệt là quy định về ký quỹ trước giao dịch (prefunding) và hạn mức sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (room ngoại).

Thông tư 68/2024/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 2/11/2024, được xem là bước tiến lớn trong việc giải quyết rào cản nâng hạng. Tuy nhiên, theo đánh giá của Công ty Chứng khoán VPBankS, đây chỉ là giải pháp ngắn hạn, bởi quy định miễn ký quỹ trước giao dịch mới chỉ áp dụng cho một số công ty chứng khoán hàng đầu. Khi thị trường phát triển với tần suất giao dịch lớn hơn, một cơ chế bền vững hơn sẽ là yếu tố quyết định.

Các chuyên gia cho rằng mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) mới là giải pháp căn cơ để thúc đẩy quá trình nâng hạng. Cơ chế này giúp hệ thống thanh toán – bù trừ giao dịch chứng khoán trở nên an toàn, hiệu quả, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế do FTSE Russell và MSCI đặt ra.

CCP không chỉ giúp kiểm soát rủi ro tốt hơn mà còn tạo ra một môi trường giao dịch minh bạch, ổn định, hấp dẫn nhà đầu tư quốc tế. Khi thị trường chứng khoán phát triển với khối lượng giao dịch lớn, đặc biệt là các sản phẩm tài chính phức tạp như phái sinh, việc không có CCP sẽ gây khó khăn cho quá trình thanh toán.

Với cơ chế CCP, thay vì người mua và người bán giao dịch trực tiếp, CCP sẽ đóng vai trò trung gian – là người mua của tất cả người bán và người bán của tất cả người mua. Các thành viên bù trừ như công ty chứng khoán, ngân hàng sẽ có trách nhiệm xác nhận mức lưu ký của người giao dịch và bảo lãnh cho các giao dịch không cần ký quỹ 100% của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.

Việc triển khai CCP không chỉ giúp thị trường chứng khoán Việt Nam đáp ứng các tiêu chí nâng hạng mà còn tạo nền tảng vững chắc để phát triển bền vững, nâng cao khả năng cạnh tranh trong khu vực.