MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cảnh báo rủi ro từ dự nợ tín dụng/GDP

Dư nợ tín dụng/GDP của Việt Nam đã đạt tới 134% vào cuối năm 2024 một ngưỡng khá cao, phản ánh mức độ phụ thuộc rất lớn của nền kinh tế vào hệ thống ngân hàng.

- Mặc dù chưa có một chuẩn mực chính thức nào trên thế giới để xác định đâu là ngưỡng "quá mức", nhưng thực tiễn quốc tế cho thấy, khi tỷ lệ này vượt ngưỡng 120–150%, rủi ro đối với ổn định tài chính bắt đầu tăng lên đáng kể. Với xu hướng tín dụng vẫn tiếp tục tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng GDP dự kiến, dấu hiệu cảnh báo đã rõ ràng hơn bao giờ hết.

- Trong khi mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 đặt ra ở mức 8%, thì tăng trưởng tín dụng lại hướng tới con số 16%. Điều này tạo ra sự mất cân đối về tốc độ tín dụng tăng gấp đôi so với GDP, đặt ra nguy cơ dòng tiền không chảy vào khu vực sản xuất kinh doanh mà có thể đổ vào các tài sản có tính rủi ro cao như bất động sản, chứng khoán. Hệ quả có thể là sự hình thành bong bóng tài sản, khiến nền kinh tế mất ổn định nếu các thị trường này đảo chiều.

- Lịch sử từng chứng kiến hệ quả nặng nề của việc tăng tín dụng quá nóng trong giai đoạn 2007–2011. Khi đó, vốn vay giá rẻ không được kiểm soát chặt chẽ đã đổ dồn vào đầu tư tài chính và đầu cơ, dẫn đến bong bóng tài sản, lạm phát hai con số, lãi suất phi mã, và thị trường chứng khoán phải mất cả thập kỷ mới hồi phục được đỉnh cũ. Bài học lớn từ giai đoạn này là: tăng trưởng tín dụng không kiểm soát về chất lượng chỉ tạo nên sự bất ổn thay vì thúc đẩy tăng trưởng thực.

Cốt lõi là kiểm soát chất lượng tín dụng và xử lý nợ xấu

- Việc khôi phục quyền thu giữ tài sản bảo đảm trong Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), có hiệu lực từ 1/7/2025, được xem là bước tiến quan trọng trong cơ chế xử lý nợ xấu. Đây từng là công cụ pháp lý hữu hiệu theo Nghị quyết 42 giai đoạn 2017–2023. Thực tiễn đã chứng minh rằng, trong thời gian Nghị quyết 42 có hiệu lực, tỷ lệ nợ xấu được xử lý tăng mạnh, đặc biệt là tỷ lệ khách hàng tự nguyện trả nợ tăng từ 23% lên 36% cho thấy tác động tích cực của việc đảm bảo quyền thu giữ tài sản của ngân hàng.

- Khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực cuối năm 2023, các ngân hàng lại đối mặt với muôn vàn khó khăn trong thu hồi nợ, đặc biệt là vướng mắc trong tố tụng dân sự và thời gian xử lý kéo dài đến 5–7 năm. Việc luật hóa cơ chế xử lý tài sản bảo đảm lần này giúp củng cố niềm tin và khả năng thu hồi vốn của hệ thống tín dụng, nhất là khi tỷ lệ nợ có vấn đề ở các ngân hàng bán lẻ đang có xu hướng tăng từ 1,6% lên 2,2% trong giai đoạn 2022–2025.

Không thể chỉ trông vào ngân hàng

- Dù hệ thống ngân hàng là nguồn dẫn vốn chủ đạo trong nền kinh tế, nhưng nếu tiếp tục để dòng vốn ngắn hạn phải tài trợ cho đầu tư dài hạn, rủi ro thanh khoản và nợ xấu sẽ ngày càng lớn. Cần phải phát triển thêm các kênh dẫn vốn dài hạn như thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và thu hút mạnh mẽ FDI. Đây mới là giải pháp nền tảng để giảm phụ thuộc vào vốn tín dụng ngân hàng và đảm bảo phân bổ nguồn lực hiệu quả trong dài hạn.

- Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, điều quan trọng không chỉ là "bơm" thêm tín dụng, mà là đảm bảo chất lượng của từng đồng vốn được cấp ra. Khi nợ xấu được xử lý nhanh, dòng tiền không bị "chôn" vào các tài sản không sinh lời, nguồn lực sẽ được giải phóng và quay vòng hiệu quả hơn, từ đó tạo động lực tăng trưởng thực.