Cảnh báo đanh thép từ Hormuz

Chỉ hai ngày sau cái bắt tay lịch sử qua màn hình điện tử giữa Washington và Tehran, thùng thuốc súng Trung Đông lại bị kích nổ khi Iran chính thức ra lệnh khóa chặt eo biển Hormuz để trả đũa các cuộc không kích của Israel vào Li-băng.

Biên bản ghi nhớ Islamabad vừa ký chưa kịp ráo mực đã rơi vào trạng thái báo động đỏ, phơi bày thực tế phũ phàng: Một thỏa thuận hòa bình nghìn tỷ USD có thể dễ dàng bị bóp nghẹt bởi những tiếng súng chưa dứt ở miền nam Li-băng.

Iran ngày 20/6 tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz đối với hoạt động hàng hải quốc tế, đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel vi phạm các cam kết đã thống nhất trong biên bản ghi nhớ về chấm dứt xung đột.

Trong tuyên bố chính thức, Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbia cho rằng Washington đã công khai không tuân thủ điều khoản đầu tiên của thỏa thuận, trong khi Israel tiếp tục các hoạt động quân sự tại miền nam Li Băng bất chấp cam kết ngừng bắn.

Theo phía Iran, việc phong tỏa Hormuz là "bước đáp trả đầu tiên" trước những hành động bị xem là thất hứa từ đối phương. Tehran cũng cảnh báo sẽ xây dựng và triển khai các biện pháp tiếp theo nếu những hành động mà họ coi là vi phạm vẫn tiếp diễn.

Biên bản ghi nhớ Islamabad được Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Tổng thống Mỹ Donald Trump ký điện tử đồng thời vào rạng sáng 18/6. Văn kiện được xem là khuôn khổ chính trị nhằm chấm dứt đối đầu giữa Iran với Mỹ và Israel, đồng thời mở đường cho một thỏa thuận toàn diện hơn trong tương lai.

Điều khoản đầu tiên của văn kiện quy định các bên phải chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên các mặt trận liên quan, bao gồm cả Li Băng, đồng thời cam kết không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực.

Ngoài nội dung an ninh, thỏa thuận còn đề cập lộ trình nới lỏng các biện pháp hạn chế đối với Iran như xuất khẩu dầu mỏ, giao dịch ngân hàng, vận tải, bảo hiểm và tiếp cận các tài sản bị phong tỏa.

Đổi lại, Tehran cam kết bảo đảm an toàn hàng hải tại vùng Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz, phối hợp với Oman cùng các quốc gia ven biển để xây dựng cơ chế quản lý hàng hải phù hợp với luật pháp quốc tế.

Văn kiện cũng mở ra kênh đàm phán mới liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm hoạt động làm giàu uranium, dỡ bỏ trừng phạt và cơ chế giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Đến nay, Mỹ và Israel vẫn chưa đưa ra bình luận về tuyên bố mới nhất của Tehran.