Cảm giác về những con số

“Lừa đảo qua mạng của Việt Nam chiếm 1/3 thế giới: Việt Nam mất 16 tỷ đô, cả thế giới mất 53 tỷ đô”, “Việt Nam là vùng trũng về nhận thức thông tin”.

Đấy là tin mà rất nhiều phương tiện truyền thông Việt Nam đã đưa trong mấy ngày vừa qua. Cảm giác đầu tiên của tôi là những con số rất vô lý. Thử lên google để kiểm chứng thông tin thì mới thấy thế này:

1.Tờ Straits Times (20/10/2023), một tờ báo có uy tín ở Singapore nói rằng “1.400 tỷ USD bị mất do lừa đảo trên toàn cầu; Trung bình nạn nhân Singapore bị lừa đảo nhiều nhất (thứ nhì là Thuỵ Sĩ, thứ ba là Australia).

Vậy là thế giới lừa đảo qua mạng gây thiệt hại những 1.400 tỷ USD, chứ không phải 53 tỷ USD. Vậy là Singapore nhất, Thuỵ Sĩ nhì, Úc ba, không thấy nói đến Việt Nam.

2. Tra danh sách các quốc gia lừa đảo trên mạng nhiều nhất, có cả chục danh sách, chưa danh sách nào có tên Việt Nam trong top 10 cả. Không trong top 10 mà chiếm những 1/3 thế giới thì có kỳ không?

(Top 10 thường bao gồm: Nigeria, Ghana, Ấn Độ, Indonesia, Philippines, Rumania, Nga, Nam Phi, Ukraina, Mỹ, Pakistan, Brazil, Trung Quốc, Venezuela, theo các trang Analyticsinsight-net, Techbusinessnew-com-au, Ciccura, Pulse, Ratepunk).

3. Theo cục tình báo trung ương Mỹ, số nạn nhân bị lừa đảo trên mạng năm 2021 theo thứ tự như sau: Mỹ 466.501, Anh 303.949, Canada 5.788, Ấn Độ 3.131. Không thấy có Việt Nam.

Vậy số liệu Việt Nam bị lừa đảo 16 tỷ USD lấy ở nguồn nào, ai thống kê và là thống kê hay chỉ là dự đoán thôi. 16 tỷ USD bị lừa đảo trên tổng số 430 tỷ USD GDP cả nước làm ra là lớn lắm. Thử hình dung thế này: 16 tỷ/430 tỷ có nghĩa rằng cứ 100 người thì có 3,7 người bị lừa đảo qua mạng toàn bộ số tiền làm ra trong cả năm.

Số liệu bâng quơ như thế mà cũng có nhiều người tin nhỉ. Con số vô lý thế mà cũng có nhiều người tin nhỉ. Cảm giác về con số của người Việt, một quốc gia giỏi toán ở đâu mất rồi.