Bước ngoặt cải tổ thị trường chứng khoán từ sức ép nâng hạng

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn được nâng hạng lên thị trường mới nổi, mở ra dòng vốn ngoại quy mô lớn và thúc đẩy cải cách toàn diện về hạ tầng, pháp lý và cấu trúc thị trường. Nếu được nâng hạng, đây sẽ là cú huých chiến lược giúp thị trường vận hành minh bạch, ổn định hơn và trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế.

Dù chưa chính thức được nâng hạng, nhưng thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào quỹ đạo cải cách mạnh mẽ với những chuyển động tích cực, được FTSE Russell ghi nhận. Giới chuyên gia tin rằng, nếu duy trì đà này, Việt Nam hoàn toàn có thể thoát mác “cận biên” trong kỳ đánh giá sắp tới và tiến gần hơn tới ngưỡng cửa thị trường mới nổi.

Trong kỳ đánh giá ngày 8/4, FTSE Russell tiếp tục giữ thị trường chứng khoán Việt Nam trong danh sách theo dõi nâng hạng từ cận biên lên mới nổi hạng 2. Dù chưa chính thức “lên lớp”, nhưng định chế này ghi nhận những nỗ lực không ngừng của các cơ quan quản lý Việt Nam trong việc cải thiện thể chế, nâng cấp hạ tầng và gỡ bỏ các rào cản tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài — đặc biệt là việc triển khai hệ thống giao dịch mới và tiến tới cơ chế không yêu cầu nộp tiền trước khi giao dịch (non pre-funding).

Ông Nguyễn Thành Trung – CEO FinSuccess – cho rằng kỳ đánh giá tháng 9/2025 sẽ mang tính bản lề, khi Việt Nam đứng trước cơ hội thực sự để thoát mác "thị trường cận biên", với điều kiện tiếp tục đáp ứng các tiêu chí then chốt mà FTSE đặt ra. Một trong số đó là việc vận hành trơn tru hệ thống KRX – nền tảng kỹ thuật hiện đại dự kiến sẽ chính thức đi vào hoạt động từ 5/5 tới, giúp nâng cao minh bạch, giảm độ trễ và tạo điều kiện giao dịch ngang tầm chuẩn mực quốc tế.

Bên cạnh đó, quá trình sửa đổi Luật Chứng khoán cũng đang mở đường cho mô hình CCP (đối tác bù trừ trung tâm) – một cấu trúc hạ tầng quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro trong thanh toán, củng cố độ tin cậy cho toàn hệ thống.

Theo ông Trung, việc nâng hạng không chỉ mang tính danh nghĩa mà còn mở ra cánh cửa thực chất cho dòng vốn ngoại quay trở lại. Ước tính có khoảng 16 quỹ lớn với tổng tài sản 90 tỷ USD đang chờ cơ hội phân bổ vào các thị trường mới nổi – trong đó, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành điểm đến nếu vượt qua vòng đánh giá sắp tới.

Nâng hạng – bước ngoặt dòng tiền và cấu trúc thị trường

Dưới góc nhìn của ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển, Chứng khoán Yuanta Việt Nam – việc nâng hạng sẽ là “tấm vé thông hành” giúp Việt Nam dễ dàng tiếp cận hơn với dòng vốn quy mô lớn từ các quỹ đầu tư bị giới hạn với các thị trường cận biên.

Đặc biệt, nâng hạng sẽ mở toang cánh cửa cho dòng tiền từ các quỹ ETF và quỹ đầu tư thụ động – những định chế đầu tư đề cao tiêu chí minh bạch, thanh khoản và ổn định, vốn là nhóm dòng tiền mang tính chất bền vững dài hạn.

Không dừng lại ở việc hút vốn, nâng hạng còn có thể tạo ra bước chuyển dịch trong cấu trúc thị trường. Khi tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức tăng lên, thị trường sẽ bớt lệ thuộc vào hành vi mang tính bầy đàn của nhà đầu tư cá nhân, từ đó giảm biến động ngắn hạn và tăng tính chuyên nghiệp.

Đây cũng sẽ là cú hích để nhiều doanh nghiệp mạnh dạn niêm yết, khi niềm tin vào tính minh bạch và công bằng của thị trường được củng cố. Sự gia tăng hiện diện của các nhà đầu tư tổ chức lớn sẽ hạn chế rủi ro thao túng giá, từ đó giúp cổ phiếu phản ánh sát hơn giá trị nội tại – điều mà các doanh nghiệp lâu nay vẫn e dè.

Ở tầm vĩ mô, nâng hạng thị trường chứng khoán là cú hích quan trọng để dịch chuyển cơ cấu vốn nền kinh tế từ phụ thuộc vào tín dụng sang thị trường vốn. Đây là bước tiến cần thiết để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, tạo nền tảng tài chính vững chắc và bền vững hơn cho tăng trưởng dài hạn.