BT thành từ khóa mới tại mùa đại hội đồng cổ đông 2026

Nhiều doanh nghiệp trên sàn bắt đầu nhắc lại các dự án xây dựng - chuyển giao (BT) tại mùa đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) năm nay. Từ bất động sản, hạ tầng, xây dựng đến doanh nghiệp ngoài ngành xem đây là cách tham gia đầu tư công, đồng thời mở rộng quỹ đất trong bối cảnh đất sạch ngày càng khan hiếm và chi phí phát triển dự án tăng cao.

Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026 của Phát Đạt (HOSE: PDR), Chủ tịch Nguyễn Văn Đạt nhiều lần nhắc tới kế hoạch quay lại mảng BT và xem đây là 1 trong 2 trụ cột phát triển trong 5 năm tới. Công ty đang đề xuất 2 dự án lớn tại TPHCM, gồm: tuyến đường trên cao, vốn đầu tư 15 ngàn tỷ đồng và bệnh viện quy mô 1,000 giường với tổng mức đầu tư 9 ngàn tỷ đồng.

“Việc đầu tư hạ tầng cuối cùng cũng là con đường để đổi lấy quỹ đất, phục vụ phát triển các dự án thương mại mang lại lợi nhuận cao”, ông Đạt nói với cổ đông.

Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE: CII) tiếp tục theo đuổi hướng đi quen thuộc sau nhiều năm làm hạ tầng để nhận đất đối ứng. Thay vì đi mua đất như nhiều công ty bất động sản khác, CII thực hiện các hợp đồng BT để tạo quỹ đất sạch.

Mới đây, Công ty được giao nghiên cứu dự án cải tạo hạ tầng khu vực Hàng Xanh - Bình Triệu với tổng vốn sơ bộ hơn 10.2 ngàn tỷ đồng. Nhà đầu tư đề xuất được thanh toán bằng quỹ đất của bến xe Miền Đông hiện hữu. CII đánh giá đây là dự án giao thông và mắt xích kết nối với kế hoạch phát triển TOD tại cửa ngõ phía Đông TPHCM.

Trước đó, CII được bàn giao thêm mặt bằng tại Thủ Thiêm để tiếp tục triển khai dự án BT ký từ năm 2015. Ban Lãnh đạo nhận định: sau khi Nghị định 91/2025 được ban hành, nhiều vướng mắc liên quan đến thời điểm xác định giá đất thanh toán được tháo gỡ, giúp Công ty có cơ sở triển khai tiếp các lô đất đối ứng đã nhận theo hợp đồng.

Văn Phú (HOSE: VPI) cũng theo đuổi các dự án BT. Tại đại hội cuối tháng 4, Chủ tịch Tô Như Toàn đánh giá nhu cầu đầu tư hạ tầng hiện rất lớn trong khi nguồn vốn ngân sách có giới hạn, nên việc doanh nghiệp tư nhân tham gia là xu hướng khó tránh khỏi. Mô hình này giúp Nhà nước có thêm nguồn lực phát triển hạ tầng, còn doanh nghiệp có cơ hội tạo quỹ đất phục vụ hoạt động kinh doanh. Hiện Công ty đã tham gia một số dự án giao thông, trường học và gần đây có thêm dự án PPP tại Hà Đông đi kèm khoảng 6 quỹ đất đối ứng.

Chủ tịch Tô Như Toàn cho biết VPI sẽ tiếp tục tham gia làm dự án BT (Ảnh chụp màn hình)

Ngoài nhóm bất động sản, doanh nghiệp ngành khác cũng bày tỏ sự quan tâm tới lĩnh vực BT. Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026 của Petrosetco (HOSE: PET), Ban Lãnh đạo nói về 3 dự án xử lý nước thải hợp tác cùng Gelex Infra và Viconship theo hình thức BT.

Theo Chủ tịch Phùng Tuấn Hà, tổng mức đầu tư của 3 dự án lên tới 37 ngàn tỷ đồng, Petrosetco triển khai theo mô hình liên danh. Theo ông Hà, các dự án xử lý nước thải của thành phố đã bị đình trệ nhiều năm và chỉ gần đây mới xuất hiện tín hiệu khả thi hơn khi chính sách thay đổi.

Trong nhóm xây dựng, Tổng Công ty Xây dựng Số 1 - CTCP (UPCoM: CC1) đang đặt cược lớn vào 2 dự án cầu kết nối TPHCM với Đồng Nai gồm cầu Cát Lái và cầu Long Hưng, tổng vốn gần 30 ngàn tỷ đồng. Cả 2 công trình đều triển khai theo hình thức BT. Nguồn thanh toán cho nhà đầu tư dự kiến từ việc đấu giá quỹ đất công của địa phương.

Tổng Giám đốc Lê Bảo Anh cho biết, việc Chính phủ ban hành các nghị định hướng dẫn Luật PPP và hợp đồng BT trong năm 2025 đã tạo thay đổi đáng kể cho hoạt động đầu tư hạ tầng, mở thêm dư địa để khu vực tư nhân tham gia các công trình giao thông quy mô lớn.

Chưa tham gia vì cần vốn lớn

Dù vậy, không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng nhập cuộc. Rào cản lớn nhất nằm ở bài toán vốn. Các dự án hạ tầng thường cần dòng tiền rất lớn và thời gian thu hồi kéo dài. Tổng Giám đốc Nam Long (HOSE: NLG) Lucas Loh nói: Công ty chưa có kế hoạch tham gia BT, do loại hình này đòi hỏi nguồn lực tài chính quá lớn. Thay vào đó, Nam Long tập trung vào mảng cốt lõi là phát triển khu đô thị.

Nhà Khang Điền (HOSE: KDH) đang nghiên cứu và chưa chia sẻ kế hoạch cụ thể.

Để làm BT, Chủ tịch PDR Nguyễn Văn Đạt cho biết, Công ty đang tiếp tục thoái vốn và bán bớt một số dự án để bổ sung nguồn lực tài chính cho kế hoạch mới. Theo ông, doanh nghiệp làm BT phải chứng minh tối thiểu 15% vốn chủ sở hữu nên áp lực vốn là không nhỏ.

PDR dừng dự án BT Phan Đình Phùng - Ảnh: Thanh Trúc

Việc mô hình BT được nhắc lại nhiều hơn diễn ra trong bối cảnh Chính phủ liên tục ban hành quy định mới nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn tồn tại nhiều năm. Theo chia sẻ từ nhiều doanh nghiệp, khó khăn lớn nhất trước đây nằm ở khâu xác định giá đất thanh toán, giao đất đối ứng và cơ chế ghi thu - ghi chi ngân sách.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) thời gian qua tiếp tục kiến nghị sửa Nghị định 257/2025 theo hướng “cố định” giá trị quỹ đất thanh toán ngay từ thời điểm ký hợp đồng BT thay vì chờ tới lúc giao đất thực tế. Theo Hiệp hội, cách tính hiện nay khiến doanh nghiệp vừa chịu rủi ro chi phí xây dựng tăng theo thời gian, vừa đối mặt nguy cơ giảm hiệu quả đầu tư nếu giá đất thay đổi sau nhiều năm chờ bàn giao.

Các doanh nghiệp theo đuổi BT thừa nhận đây không phải cuộc chơi dễ dàng. Thương vụ nhà thi đấu Phan Đình Phùng của PDR là điển hình cho những vướng mắc kéo dài quanh câu chuyện định giá đất đối ứng và thủ tục pháp lý. Sau nhiều năm đình trệ, dự án cuối cùng phải chuyển sang đầu tư công.

Trả lời cổ đông liên quan đến quỹ đất nhận lại, Tổng Giám đốc CII - Lê Quốc Bình - cho biết, ông “không muốn hứa với cổ đông về một mốc chính xác” vì tiến độ còn phụ thuộc nhiều cơ quan quản lý. Theo ông Bình, “từ chủ trương đến thực thi là hai câu chuyện khác nhau”, còn quá trình hoàn tất pháp lý có thể mất “3 tháng, nhưng cũng có thể là 1 năm, thậm chí hơn”.

Tử Kính

FILI