Brooklyn – nơi mọi đặc quyền chính trị bị tháo dỡ

MDC Brooklyn, nơi ông Nicolas Maduro bị giam giữ, là cái tên ám ảnh trong hệ thống tư pháp Mỹ – biểu tượng của điều kiện giam giữ khắc nghiệt, quản lý bê bối và những hồ sơ phạm nhân gây chấn động dư luận.

Nhà tù nơi ông Nicolas Maduro đang bị giam giữ là Trung tâm Giam giữ Metropolitan (Metropolitan Detention Center – MDC) tại Brooklyn, một cơ sở liên bang mang tai tiếng lâu năm của Mỹ. Không chỉ nổi danh vì giam giữ nhiều bị can cấp cao, MDC còn được biết đến như biểu tượng của điều kiện giam giữ khắc nghiệt, bị mô tả là vô nhân đạo, xuống cấp trầm trọng và liên tục vướng vào các bê bối quản lý kéo dài nhiều năm.

Theo các hãng truyền thông Mỹ, trong đó có Wall Street Journal, ông Maduro và phu nhân Cilia Flores đã được áp giải tới MDC vào tối muộn ngày 3/1 (giờ địa phương), sau khi hạ cánh tại New York bằng máy bay. Cả hai hiện đang bị tạm giam để chờ phiên ra tòa đầu tiên dự kiến diễn ra tại Manhattan.

Cảnh tượng bên ngoài Trung tâm Giam giữ Metropolitan vào hôm 3/1 khi Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị áp giải đến. 

MDC là một tổ hợp nhà tù quy mô lớn nằm tại khu Sunset Park, Brooklyn, đồng thời là một trong những cơ sở giam giữ liên bang lớn nhất nước Mỹ. Tại bất kỳ thời điểm nào, nơi đây giam giữ khoảng 1.600 người, chủ yếu là các bị can đang chờ xét xử hoặc chờ tuyên án. Một bộ phận trong số đó đối mặt với những cáo buộc đặc biệt nghiêm trọng như khủng bố hay buôn bán ma túy xuyên quốc gia, song phần lớn bị giam giữ vì các tội danh ít nghiêm trọng hơn.

Trong hệ thống tư pháp liên bang Mỹ, MDC được xem như một “trạm trung chuyển” – nơi các bị cáo bị tạm giam trước khi bị đưa đi thi hành án tại các nhà tù khác hoặc được trả tự do theo phán quyết của tòa án.

Tuy nhiên, gắn liền với vai trò đó là một chuỗi khủng hoảng và tai tiếng chưa từng dứt. Suốt nhiều năm qua, MDC liên tục bị chỉ trích vì điều kiện sinh hoạt xuống cấp nghiêm trọng. Cơ sở này từng bị các tổ chức bảo vệ nhân quyền và giới luật sư mô tả là “vô nhân đạo”, thậm chí bị gọi là “địa ngục trần gian” giữa lòng New York.

Hội Trợ giúp Pháp lý Mỹ (Legal Aid Society) nhiều lần công khai cảnh báo về “một lịch sử đã được ghi nhận” liên quan đến bạo lực, sự bỏ bê y tế nghiêm trọng, cùng các vi phạm sâu rộng về nhân quyền và dân quyền đối với người bị giam giữ tại MDC. Các báo cáo độc lập từng ghi nhận những hình ảnh gây sốc như khu giam không có hệ thống sưởi giữa mùa đông, thực phẩm bị nhiễm giòi, và điều kiện vệ sinh xuống mức báo động.

Khủng hoảng lên đến đỉnh điểm vào năm 2019, khi toàn bộ tổ hợp MDC rơi vào cảnh mất điện và mất sưởi kéo dài gần một tuần trong đợt không khí lạnh cực đoan, thời điểm nhiệt độ tại New York xuống mức chỉ còn một chữ số. Một báo cáo điều tra sau đó của Bộ Tư pháp Mỹ kết luận rằng ban quản lý nhà tù đã xử lý cuộc khủng hoảng này một cách yếu kém và thiếu trách nhiệm.

Trung tâm giam giữ Metropolitan ở Brooklyn, nơi Nicolas Maduro đang bị giam giữ. 

Đến năm 2021, MDC trở thành nhà tù liên bang duy nhất còn hoạt động tại thành phố New York, sau khi Bộ Tư pháp buộc phải đóng cửa – ít nhất là tạm thời – Trung tâm Cải huấn Metropolitan ở Manhattan do tình trạng xuống cấp nghiêm trọng không thể khắc phục trong ngắn hạn.

Những năm gần đây, MDC tiếp tục bị phủ bóng bởi các vụ bạo lực nghiêm trọng, bao gồm nhiều vụ đâm chém và giết người ngay bên trong khu giam giữ, làm dấy lên lo ngại sâu sắc về an ninh và sự an toàn của cả tù nhân lẫn nhân viên nhà tù. Tháng 3 năm ngoái, các công tố viên liên bang tại Brooklyn đã công bố cáo buộc đối với 25 bị can trong 12 vụ án riêng biệt, liên quan đến bạo lực và buôn lậu hàng cấm diễn ra ngay trong lòng cơ sở này.

Bất chấp tai tiếng, MDC vẫn là nơi giam giữ hàng loạt bị can và phạm nhân nổi tiếng. Danh sách những người từng bị giam tại đây bao gồm Ghislaine Maxwell – người bị kết án vì tiếp tay cho mạng lưới buôn bán tình dục của tội phạm quá cố Jeffrey Epstein; ông trùm âm nhạc Sean “Diddy” Combs; ca sĩ R. Kelly; Sam Bankman-Fried – nhà sáng lập sàn giao dịch tiền số FTX đã sụp đổ; cùng Luigi Mangioni, người đang chờ xét xử trong vụ sát hại Giám đốc điều hành UnitedHealthcare Brian Thompson, dù vẫn tuyên bố vô tội.

Mức độ tai tiếng của MDC lớn đến mức vào năm 2024, một thẩm phán liên bang tại Brooklyn đã đưa ra một ngoại lệ hiếm hoi trong quá trình tuyên án nhằm giúp một bị cáo 74 tuổi, bị kết án gian lận thuế, tránh phải thụ án tại đây. Thẩm phán cho rằng nếu bị đưa tới MDC, người này có thể chấp hành hình phạt dưới hình thức quản thúc tại gia – một phán quyết gây chú ý và tranh luận lớn trong dư luận Mỹ.

Việc ông Nicolas Maduro bị giam giữ tại MDC diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt nhạy cảm về chính trị và pháp lý. Ông đang phải đối mặt với các cáo buộc liên bang của Mỹ liên quan đến khủng bố ma túy và âm mưu đưa ma túy vào lãnh thổ Mỹ.

Trước đó, vào năm 2020, các công tố viên liên bang tại Manhattan đã truy tố ông Maduro với tư cách là một trong những thủ lĩnh của Cartel de Los Soles – mạng lưới buôn bán ma túy mà Mỹ cáo buộc do giới quân sự và tinh hoa chính trị Venezuela điều hành. Bản cáo trạng mở rộng công bố gần đây tiếp tục bổ sung các cáo buộc đối với phu nhân Cilia Flores và con trai Nicolas Ernesto Maduro Guerra, với cáo buộc tham gia một kế hoạch quy mô lớn nhằm vận chuyển ma túy sang Mỹ để trục lợi cá nhân.

Trong bối cảnh đó, việc ông Maduro và phu nhân bị tạm giam tại MDC – một trong những nhà tù liên bang tai tiếng nhất nước Mỹ – đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận quốc tế. Không chỉ bởi tính chất nghiêm trọng của các cáo buộc pháp lý, mà còn bởi lịch sử đầy tranh cãi và điều kiện giam giữ khắc nghiệt của chính nơi đang giam giữ họ.