Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Không lạm dụng thu hồi đất

Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng khẳng định dự thảo Luật Đất đai quy định chặt chẽ các trường hợp thu hồi đất, tránh lạm dụng nhưng không gây khó khăn cho việc triển khai dự án.

Giải trình trước Quốc hội sáng 29/10, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đề cập băn khoăn của một số đại biểu về phạm vi thu hồi đất để xây dựng các công trình sự nghiệp được Nhà nước cho phép hoạt động. Các đại biểu cho rằng quy định này quá rộng, cần cân nhắc để tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của người sử dụng đất.

Bộ trưởng cho biết Chính phủ đã thảo luận và thống nhất giữ quy định này vì đây là nội dung kế thừa Luật Đất đai năm 2024, không phải trường hợp thu hồi đất mới được bổ sung.

Theo ông, quy định còn nhằm cụ thể hóa các nghị quyết của Trung ương về phát triển văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ, đồng thời bảo đảm sự bình đẳng trong tiếp cận đất đai giữa khu vực công và tư.

Việc thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng phải tuân thủ Hiến pháp và thể chế hóa Nghị quyết 21 của Trung ương về đất đai. Bộ trưởng khẳng định các quy định được xây dựng theo hướng "không lạm dụng thu hồi đất và không tạo khó khăn cho việc triển khai dự án".

Về bồi thường và tái định cư, ông Hùng cho biết dự thảo chuyển trọng tâm từ bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống của người dân. Theo đó, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư không chỉ nhằm bảo đảm nơi ở mới mà còn hướng tới cải thiện điều kiện sống, ổn định sinh kế lâu dài cho người có đất bị thu hồi.

Dự thảo cũng làm rõ cơ chế hoàn trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do nhà đầu tư ứng trước. Khoản tiền này được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp; phần còn lại được tính vào chi phí đầu tư của dự án. Trường hợp dự án chấm dứt hoạt động, Nhà nước hoàn trả khoản kinh phí đã ứng trước theo quy định.

Về giá đất, dự thảo tiếp tục xác định Nhà nước quyết định giá đất, chủ yếu thông qua bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, thay vì quy định cơ chế xác định giá đất cụ thể như Luật Đất đai năm 2024.

Theo phương án Chính phủ trình, HĐND cấp tỉnh quyết định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất để áp dụng từ ngày 1/1/2028. Riêng các dự án lấn biển, việc xác định giá đất cụ thể tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết 254/2025/QH15 của Quốc hội trong giai đoạn chuyển tiếp, trước khi áp dụng thống nhất cơ chế mới.

Đối với việc công chứng, chứng thực giao dịch đất đai, dự thảo giao Chính phủ quy định những loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất bắt buộc phải công chứng, chứng thực. Bộ trưởng cho rằng cách tiếp cận này tạo sự linh hoạt trong quản lý, phù hợp với tiến trình chuyển đổi số, liên thông dữ liệu và mục tiêu cắt giảm thủ tục cho người dân.

Một nội dung khác được ông Hùng nhấn mạnh là mỗi thửa đất sẽ có một mã định danh duy nhất, thống nhất trên cả nước, làm cơ sở kết nối, khai thác dữ liệu đất đai.

Khi cơ sở dữ liệu đất đai được cập nhật đầy đủ, chính xác, người dân sẽ giảm được giấy tờ và các bước kê khai khi giải quyết thủ tục hành chính. Dự thảo quy định cơ quan giải quyết thủ tục không được yêu cầu người dân nộp lại giấy tờ, thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố; trường hợp cần bổ sung hồ sơ, chỉ được thông báo một lần.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) gồm 13 chương, 112 điều, giảm 3 chương và 148 điều so với luật năm 2024. Quốc hội dự kiến xem xét, biểu quyết thông qua vào ngày 21/11.