Bộ trưởng Nội vụ: Nghiên cứu điều chỉnh phụ cấp cho viên chức cấp xã

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết Bộ đang nghiên cứu chính sách tiền lương, phụ cấp nhằm khắc phục chênh lệch đãi ngộ giữa viên chức và công chức cấp xã.

Chiều 30/10, giải trình tại phiên thảo luận kinh tế - xã hội của Quốc hội, ông Nguyễn Tiến Hải cho biết Chính phủ đã giao Bộ Nội vụ nghiên cứu, đề xuất chính sách đối với viên chức các đơn vị sự nghiệp công lập. Bộ sẽ báo cáo Chính phủ và cấp có thẩm quyền trong thời gian sớm nhất để xem xét điều chỉnh chế độ đãi ngộ cho nhóm này.

Thông tin được Bộ trưởng cho hay sau khi đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, phản ánh bất cập trong chính sách phụ cấp giữa viên chức và công chức cấp xã sau sắp xếp bộ máy.

Theo bà Nhi, nhiều viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã đang đảm nhận công việc có yêu cầu chuyên môn cao, khối lượng lớn và trực tiếp phục vụ người dân, nhưng chưa thuộc diện hưởng phụ cấp công vụ như cán bộ, công chức cùng cấp.

Từ ngày 1/7/2026, Chính phủ áp dụng chế độ phụ cấp công vụ 55% đối với cán bộ, công chức cấp xã không hưởng thu nhập tăng thêm theo nghị quyết của HĐND cấp tỉnh, thay cho mức 25% trước đây. Nhóm đã hưởng thu nhập tăng thêm tiếp tục áp dụng mức phụ cấp 25%, kèm cơ chế bù chênh lệch theo quy định. Viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập không thuộc đối tượng áp dụng chính sách này.

Đại biểu lo ngại sự chênh lệch đãi ngộ có thể ảnh hưởng đến động lực làm việc, khả năng giữ chân người có chuyên môn và việc bố trí nhân sự ở cơ sở. "Khác nhau về vị trí pháp lý và chế độ quản lý không có nghĩa là có thể bỏ qua yêu cầu về công bằng, hợp lý trong chính sách đãi ngộ", bà Nhi nói.

Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu phụ cấp đặc thù hoặc khoản hỗ trợ tương xứng cho viên chức cấp xã, ưu tiên những vị trí có khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn cao và trực tiếp phục vụ người dân. Chính sách cần căn cứ vào tính chất công việc, trách nhiệm, thu nhập hiện có và khả năng cân đối ngân sách.

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết việc điều chỉnh phụ cấp công vụ từ 25% lên 55% có 163.000 cán bộ, công chức cấp xã thụ hưởng, với kinh phí tăng thêm khoảng 2.800 tỷ đồng trong 6 tháng cuối năm 2026.

Về cải cách tiền lương, ông cho biết Bộ Nội vụ đang phối hợp Ban Tổ chức Trung ương nghiên cứu đề án tổng thể. Việc rà soát vị trí việc làm, xác định số người làm việc và biên chế giai đoạn 2027-2031 sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách tiền lương trong thời gian tới.

Đề nghị không cào bằng đãi ngộ cán bộ xã

Cùng thảo luận về chính sách đãi ngộ, đại biểu Trần Thị Thu Phước, Phó giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi, cho rằng tăng phụ cấp là cần thiết nhưng phải gắn với đổi mới cách đánh giá cán bộ.

Theo bà, sau sắp xếp, số thôn, tổ dân phố giảm hơn 46%, địa bàn quản lý của mỗi xã rộng hơn, trong khi nhiều thủ tục hành chính tiếp tục được phân cấp về cơ sở. Khối lượng công việc và trách nhiệm của cán bộ xã vì vậy ngày càng lớn. Tuy nhiên, tăng thu nhập mới giải quyết một phần vấn đề. Điều người dân quan tâm là thủ tục có được xử lý nhanh, công việc có được giải quyết dứt điểm và thái độ phục vụ có tốt hơn hay không.

"Nếu đãi ngộ tăng nhưng cơ chế đánh giá vẫn bình quân, cào bằng, khó tạo động lực cho người làm tốt và cũng chưa đủ sức buộc người làm chưa tốt phải thay đổi", bà Phước nói.

Đại biểu đề nghị gắn một phần thu nhập tăng thêm của cán bộ xã với kết quả công việc có thể đo lường, như tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân và số vụ việc được xử lý dứt điểm. Các tiêu chí cần phù hợp từng địa bàn, tránh chạy theo thành tích hoặc phát sinh thêm thủ tục đánh giá hình thức.

Bên cạnh thu nhập, cán bộ làm tốt cần được ưu tiên đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm và có cơ hội phát triển nghề nghiệp. Bà cũng đề nghị tăng cường luân chuyển cán bộ giữa cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời đánh giá trách nhiệm người đứng đầu qua kết quả giải quyết vướng mắc cho người dân.

Phân cấp cho xã phải đi cùng nguồn lực

Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Sông Kôn, Đà Nẵng, cho rằng việc phân cấp chỉ hiệu quả khi chính quyền cơ sở có đủ nhân lực, chuyên môn và điều kiện thực hiện.

Theo ông, năng lực giữa các xã miền núi, biên giới và đô thị có sự khác biệt lớn. Nếu phân quyền đồng loạt, không tính đến điều kiện thực tế, nhiều địa phương có thể quá tải, lúng túng, làm chậm việc giải quyết thủ tục cho người dân.

Một số phòng chuyên môn cấp xã hiện phải phụ trách nhiều lĩnh vực, vừa xử lý công việc thường xuyên, vừa tiếp nhận nhiệm vụ mới. Đại biểu kiến nghị chỉ phân cấp những nhiệm vụ mà cấp xã đủ khả năng thực hiện, nhất là công việc đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao hoặc tiềm ẩn rủi ro lớn.

Giải trình nội dung này, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, qua rà soát 949 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền trong các văn bản ban hành từ tháng 6 đến tháng 8/2025, có 584 nhiệm vụ bảo đảm tính khả thi, 355 nhiệm vụ cần văn bản quy định hoặc hướng dẫn và 10 nhiệm vụ cần điều chỉnh thẩm quyền giữa các cấp.

Đến nay, các văn bản hướng dẫn đối với 355 nhiệm vụ đã được ban hành đầy đủ. Tuy nhiên, chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp chưa đồng đều. Ngày 17/10, Bộ Nội vụ tiếp tục yêu cầu các bộ, ngành và địa phương rà soát tổng thể nhiệm vụ đã phân cấp, nhất là ở cấp xã, để đánh giá khả năng thực hiện. Theo Bộ trưởng, việc phân quyền phải gắn với nhân lực, kinh phí, dữ liệu, hạ tầng số và hướng dẫn chuyên môn, bảo đảm địa phương có đủ điều kiện thực hiện nhiệm vụ được giao