Bỏ “chung cư có thời hạn”?

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) mới nhất đã chính thức bỏ khái niệm “chung cư có thời hạn”, đồng thời thiết lập khung pháp lý minh bạch về quyền tiếp tục sử dụng đất hoặc nhận bồi thường cho chủ sở hữu khi chung cư hết niên hạn hoặc phải phá dỡ.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc bỏ khái niệm gây nhiều tranh luận, mà còn ở cơ chế xử lý quyền sử dụng đất và trách nhiệm tài chính của chủ sở hữu khi chung cư bước vào giai đoạn xây dựng lại.

Bộ Tư pháp vừa công bố dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi do Bộ Xây dựng chủ trì. Điểm nổi bật là bỏ khái niệm chung cư có thời hạn khỏi phần giải thích từ ngữ. Thay vào đó, thời hạn sử dụng nhà chung cư được xác định trong hồ sơ thiết kế xây dựng theo quy định pháp luật về xây dựng, tính từ khi công trình được đưa vào khai thác, sử dụng. Khi hết thời hạn, việc xử lý tuân theo quy định của pháp luật về nhà ở và xây dựng.

Chung cư phải phá dỡ khi bị hư hỏng nặng do cháy, nổ, thiên tai hoặc kết cấu chịu lực chính có nguy cơ sập đổ. Ngoài ra, những chung cư chưa thuộc diện phải phá dỡ nhưng nằm trong khu vực quy hoạch cải tạo, xây dựng đồng bộ với các chung cư phải phá dỡ cũng có thể bị phá dỡ. Các trường hợp cụ thể bao gồm hư hỏng không đáp ứng yêu cầu về an toàn, phòng cháy chữa cháy, cấp thoát nước, điện và giao thông nội bộ.

Chủ sở hữu có quyền tiếp tục sử dụng diện tích đất khi chung cư được cải tạo, xây dựng lại, ngoại trừ các dự án xây dựng từ năm 1994 trở về trước. Chủ sở hữu có thể tự thực hiện cải tạo thông qua đóng góp kinh phí xây dựng công trình mới, tính theo diện tích sử dụng căn hộ và suất đầu tư xây dựng mới tại thời điểm phá dỡ.

Nếu chủ sở hữu không đóng góp kinh phí, người này được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất theo tỷ lệ phần quyền được xác định theo pháp luật đất đai tại thời điểm phá dỡ. Sau đó, chủ sở hữu bàn giao đất cho Nhà nước để giao cho chủ đầu tư thực hiện dự án. Nếu quy hoạch được duyệt không tiếp tục xây dựng lại chung cư, các chủ sở hữu cũng được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật đất đai.