Biến uranium thành "pháo đài ngầm"

Iran được cho là đã đánh sập nhiều đường hầm, gài mìn quanh các cơ sở hạt nhân trọng yếu nhằm bảo vệ kho uranium làm giàu cao. Động thái này không chỉ làm phức tạp mọi phương án quân sự mà còn phủ bóng lên các nỗ lực đàm phán giữa Tehran và Washington.

Các nguồn tin tình báo Mỹ cho biết Iran đã tăng cường đáng kể các biện pháp bảo vệ kho uranium làm giàu ở mức cao, loại vật liệu được xem là tài sản chiến lược quan trọng nhất của Tehran.

Theo đó, nhiều đường hầm dẫn vào các cơ sở lưu trữ đã bị chủ động đánh sập, trong khi các lối tiếp cận được gia cố bằng hệ thống mìn và chướng ngại vật. Mục tiêu là ngăn chặn mọi nỗ lực tiếp cận hoặc thu giữ uranium từ bên ngoài.

Nguồn tin am hiểu hồ sơ tình báo nhận định việc tiếp cận khoảng nửa tấn uranium làm giàu cao hiện khó khăn hơn rất nhiều so với vài tuần trước, thời điểm Washington từng phát tín hiệu cân nhắc phương án quân sự để kiểm soát số vật liệu này.

Những công trình phòng thủ mới không chỉ tạo thêm rào cản về mặt quân sự mà còn khiến câu hỏi "ai sẽ thu hồi và vận chuyển uranium" trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.

Trong khi đó, cả Nhà Trắng lẫn phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc đều chưa đưa ra bình luận chính thức về các thông tin liên quan.

Thách thức mới cho Washington

Kiểm soát kho uranium của Iran từ lâu được xem là một trong những mục tiêu trọng tâm trong các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington.

Một số nguồn tin cho biết hai bên đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận mới liên quan đến chương trình hạt nhân, trong đó có nội dung xử lý lượng uranium làm giàu cao mà Iran đang nắm giữ.

Tuy nhiên, các mô tả từ phía Mỹ và Iran về nội dung dự thảo vẫn còn nhiều khác biệt. Những điều khoản cụ thể chưa được công bố, trong khi một bản dự thảo bị rò rỉ gần đây đã làm gia tăng căng thẳng giữa hai bên.

Giới chuyên gia nhận định các biện pháp phòng thủ mới của Iran đang làm thay đổi đáng kể cục diện đàm phán.

Không chỉ gây khó khăn cho bất kỳ chiến dịch thu giữ nào, hệ thống hầm ngầm còn có thể tạo ra khoảng trống trong quá trình kiểm kê và xác minh vật liệu hạt nhân trong tương lai.

Nỗi lo từ những đường hầm bị phong kín

Theo đánh giá của giới chuyên môn, phần lớn uranium làm giàu hiện được lưu giữ trong các đường hầm thuộc tổ hợp hạt nhân Isfahan.

Ông Scott Roecker, cựu Giám đốc Văn phòng Loại bỏ Vật liệu Hạt nhân thuộc Cơ quan Quản lý An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ, cho rằng nếu các thông tin tình báo là chính xác, việc thu hồi số vật liệu này sẽ trở nên phức tạp hơn rất nhiều.

Ngay cả Iran cũng có thể đối mặt với khó khăn tương tự. Việc tiếp cận các khu vực bị đánh sập đòi hỏi thiết bị đào bới hạng nặng, hoạt động rà phá vật liệu nổ và quy trình an toàn nghiêm ngặt.

Theo chuyên gia này, một trong những kịch bản gây lo ngại nhất là Tehran có thể viện dẫn lý do kỹ thuật để tuyên bố không thể tiếp cận hoặc thu hồi toàn bộ lượng uranium được cất giấu.

Nếu điều đó xảy ra, cộng đồng quốc tế sẽ rất khó xác minh liệu toàn bộ kho vật liệu hạt nhân đã thực sự được kiểm soát hay chưa.

Cuộc chơi còn rất dài

Trước đó, quân đội Mỹ từng xây dựng các phương án nhằm thu giữ lượng uranium làm giàu cao của Iran. Tuy nhiên, những kế hoạch này cuối cùng không được triển khai vì bị đánh giá có mức độ rủi ro quá lớn.

Tổng thống Donald Trump cũng từng thừa nhận đây là nhiệm vụ cực kỳ nguy hiểm, đồng thời khẳng định Washington vẫn theo dõi sát mọi động thái quanh các cơ sở hạt nhân của Tehran.

Dù một thỏa thuận mới có thể đạt được trong thời gian tới, giới quan sát cho rằng các cuộc thương lượng kỹ thuật liên quan đến số phận kho uranium của Iran vẫn sẽ kéo dài.

Việc xử lý, vận chuyển hoặc pha loãng lượng vật liệu này được dự báo là quá trình phức tạp, tốn kém và cần nhiều thời gian thực hiện.

Sau lớp bê tông, đá núi và những đường hầm bị phong kín, cuộc đấu trí quanh chương trình hạt nhân Iran dường như mới chỉ bắt đầu.