Biến thủ tục thành mỏ tiền: Hành trình nhận hối lộ của cựu Cục trưởng Bộ Y tế

Theo kết luận điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, từ những khoản “bôi trơn” vài triệu đồng cho mỗi bộ hồ sơ, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (ATTP) Bộ Y tế Nguyễn Thanh Phong đã hình thành một cơ chế nhận hối lộ có tổ chức, kéo dài nhiều năm, với tổng số tiền chiếm đoạt lên tới gần 44 tỷ đồng.

Từ thủ tục phức tạp đến “chi phí bôi trơn”

Theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe bắt buộc phải đăng ký bản công bố sản phẩm trước khi đưa ra thị trường. Hồ sơ công bố phải kèm theo các bằng chứng khoa học chứng minh công dụng của sản phẩm, với yêu cầu nghiêm ngặt về hàm lượng và liều sử dụng.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp phản ánh hồ sơ thường không đạt yêu cầu ngay từ đầu, phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần, kéo dài thời gian thẩm định. Việc chậm được cấp giấy tiếp nhận công bố khiến doanh nghiệp không thể sản xuất, lưu thông sản phẩm, gây thiệt hại lớn.

Xuất phát từ đó, các doanh nghiệp và cá nhân làm dịch vụ đăng ký công bố sản phẩm chủ động đưa tiền cho chuyên viên để được “hướng dẫn” hoàn thiện hồ sơ. Mức tiền phổ biến từ 5–10 triệu đồng/hồ sơ, trung bình khoảng 7 triệu đồng, ngoài các khoản phí, lệ phí theo quy định.

Lãnh đạo đồng ý chủ trương nhận tiền

Kết luận điều tra xác định, các chuyên viên sau khi nhận “phí bôi trơn” đã báo cáo nội dung với lãnh đạo phòng, trung tâm thuộc Cục ATTP. Các lãnh đạo này tiếp tục xin ý kiến và được ông Nguyễn Thanh Phong đồng ý chủ trương, cho phép chuyên viên nhận tiền của doanh nghiệp để hỗ trợ, hướng dẫn, đẩy nhanh quá trình thẩm xét hồ sơ.

Không chỉ dừng lại ở việc “bật đèn xanh”, ông Phong còn thống nhất cơ chế phân chia tiền nhận trái quy định, biến hành vi này thành một hoạt động mang tính hệ thống, có tổ chức.

Chia tiền theo “barem” cố định

Theo kết luận điều tra, số tiền hối lộ được chia theo từng loại hồ sơ và bộ phận thẩm xét. Cụ thể:

Ông Nguyễn Thanh Phong được hưởng khoảng 2,5–3 triệu đồng/hồ sơ nếu hồ sơ do trung tâm thẩm xét; 1–1,5 triệu đồng/hồ sơ nếu do Phòng Quản lý tiêu chuẩn kiểm nghiệm; 1,5–2 triệu đồng/hồ sơ nếu do Phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm.

Trường hợp Phó Cục trưởng trực tiếp ký giấy tiếp nhận, người này nhận 1,5–2 triệu đồng/hồ sơ, còn ông Phong nhận 1–1,5 triệu đồng/hồ sơ.

Phó Trưởng phòng, Phó Giám đốc trung tâm nhận 500.000–1 triệu đồng/hồ sơ.

Chuyên viên thẩm xét nhận từ 300.000–1 triệu đồng/hồ sơ, tùy vị trí.

Tiền được giao bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản. Sau khi giữ lại phần được hưởng, chuyên viên chuyển phần còn lại cho lãnh đạo phòng, trung tâm để tập hợp đưa cho lãnh đạo Cục.

Hơn 93 tỷ đồng “chảy” qua tay chuyên viên

Cơ quan điều tra xác định, trong giai đoạn từ tháng 2/2018 đến hết năm 2024, có 31 chuyên viên Cục ATTP trực tiếp nhận tổng cộng hơn 93,7 tỷ đồng từ các cá nhân làm dịch vụ công bố sản phẩm.

Trong đó, ông Nguyễn Thanh Phong chiếm đoạt gần 44 tỷ đồng; bà Trần Việt Nga, cựu Cục trưởng Cục ATTP, nhận hơn 8 tỷ đồng. Số tiền còn lại được chia cho các lãnh đạo phòng, trung tâm và chuyên viên tham gia thẩm xét.

Tha hóa từ thủ tục hành chính

Theo cơ quan điều tra, bản chất của hành vi phạm tội xuất phát từ việc lợi dụng những khó khăn, phức tạp trong thủ tục hành chính để biến quyền lực quản lý thành công cụ trục lợi cá nhân. Từ những khoản “cảm ơn” ban đầu, hoạt động này dần trở thành “thói quen”, vận hành theo cơ chế phân chia rõ ràng, kéo dài suốt nhiều năm.

Vụ án đang tiếp tục được điều tra, mở rộng để làm rõ trách nhiệm của các cá nhân liên quan và xử lý theo quy định của pháp luật.