Bảo hiểm nhân thọ: Đóng nhiều, nhận lại bao nhiêu?

Một vụ tranh chấp hợp đồng bảo hiểm nhân thọ cho thấy khoảng cách rất lớn giữa tổng phí đã đóng và giá trị nhận lại khi hợp đồng chấm dứt sớm, đồng thời đặt vấn đề về cách khách hàng hiểu sản phẩm và cấu trúc chi phí bảo hiểm.

Người tham gia đã đóng hơn 150 triệu đồng nhưng theo phán quyết của tòa, chỉ nhận hơn 20,9 triệu đồng sau khi hợp đồng được chấm dứt. Đằng sau con số này là phí ban đầu, phí bảo hiểm rủi ro, phí quản lý và chi phí khi hủy hợp đồng trước hạn.

Theo nội dung vụ việc, năm 2020, một khách hàng tại Hà Nội ký hợp đồng bảo hiểm nhân thọ thông qua ngân hàng đối tác, với số tiền bảo hiểm 672 triệu đồng cho quyền lợi sinh mạng và 200 triệu đồng cho bệnh hiểm nghèo. Tổng số phí đã đóng hơn 150 triệu đồng.

Sau gần 3 năm, khách hàng cho rằng một số nội dung trong quá trình tư vấn và hợp đồng không phù hợp với kỳ vọng ban đầu, đồng thời yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu và hoàn lại số phí đã đóng. Phía doanh nghiệp bảo hiểm cho biết khách hàng đã xác nhận hồ sơ, chữ ký điện tử, OTP, bảng minh họa quyền lợi và điều khoản sản phẩm. Doanh nghiệp cũng cho rằng hợp đồng có 21 ngày cân nhắc nhưng khách hàng không yêu cầu hủy trong thời gian này.

Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu, chấm dứt hợp đồng và buộc doanh nghiệp bảo hiểm thanh toán hơn 20,9 triệu đồng. Cấp phúc thẩm sau đó giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Điểm đáng chú ý nằm ở sự khác biệt giữa phí bảo hiểm đã đóng và giá trị hoàn lại. Với các sản phẩm có yếu tố đầu tư, trong những năm đầu hợp đồng có thể phát sinh phí ban đầu, phí bảo hiểm rủi ro, phí quản lý hợp đồng, phí quản lý quỹ và phí hủy hợp đồng trước hạn. Vì vậy, giá trị nhận lại khi chấm dứt sớm có thể thấp đáng kể so với tổng phí đã nộp.

Ở góc độ ngành, câu chuyện này đặt áp lực lên chất lượng tư vấn và minh bạch thông tin. Doanh nghiệp bảo hiểm cần giải thích rõ cơ chế phí, giá trị hoàn lại và quyền lợi bảo vệ; trong khi khách hàng cần phân biệt giữa một sản phẩm bảo vệ rủi ro với một công cụ tiết kiệm hay đầu tư.

Khoảng cách kỳ vọng càng lớn, tranh chấp càng dễ phát sinh và có thể tác động đến niềm tin của khách hàng, chi phí bán hàng cũng như tốc độ khai thác mới của toàn ngành bảo hiểm nhân thọ.