ASEAN nỗ lực gia cố lá chắn an ninh năng lượng

Các chính phủ Đông Nam Á đang khẩn trương kích hoạt kịch bản ứng phó trước nguy cơ giá dầu tăng phi mã và sự đứt gãy các tuyến vận tải năng lượng huyết mạch từ vòng xoáy xung đột tại Trung Đông.

Các chính phủ Đông Nam Á đang theo dõi sát diễn biến xung đột tại Trung Đông sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cùng những động thái đáp trả từ Tehran.

Trong tuyên bố chung, Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN bày tỏ quan ngại trước nguy cơ leo thang căng thẳng, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế và tuân thủ luật pháp quốc tế.

Tuy nhiên, ngoài yếu tố an ninh, mối lo lớn hơn đối với khu vực là tác động kinh tế, đặc biệt là nguy cơ giá năng lượng tăng cao và chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Theo các chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng gián đoạn vận tải năng lượng qua eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu.

Nếu tuyến đường này bị phong tỏa hoặc hạn chế nghiêm trọng, thị trường năng lượng có thể đối mặt với cú sốc cung lớn.

Giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng

Kể từ khi xung đột leo thang, thị trường năng lượng đã phản ứng nhanh.

Giá dầu Brent đã tăng khoảng 10%, dao động quanh 80 USD/thùng, phản ánh lo ngại về nguồn cung. Một số tổ chức tài chính cảnh báo giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng, thậm chí lên 120–130 USD/thùng nếu tình hình xấu hơn.

Các chuyên gia năng lượng ước tính việc đóng cửa eo biển Hormuz có thể làm giảm 8–10 triệu thùng dầu mỗi ngày khỏi nguồn cung toàn cầu, tạo ra cú sốc lớn đối với nền kinh tế thế giới.

Các nền kinh tế Đông Nam Á bắt đầu phản ứng

Trước những rủi ro này, nhiều quốc gia trong khu vực đã nhanh chóng triển khai các biện pháp phòng ngừa.

Thái Lan áp dụng mức trần tạm thời đối với giá dầu diesel và công bố kế hoạch sáu bước nhằm giảm tác động kinh tế, bao gồm hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu trước chi phí vận tải và bảo hiểm tăng cao.

Việt Nam đã thành lập tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng và yêu cầu doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất nhập khẩu nhằm hạn chế gián đoạn chuỗi cung ứng.

Tại Philippines, chính phủ cho biết lượng dự trữ dầu hiện đủ đáp ứng nhu cầu trong khoảng 50–60 ngày. Đồng thời, các nhà hoạch định chính sách đang cân nhắc khả năng giảm thuế nhiên liệu tạm thời nếu giá dầu tăng mạnh.

Malaysia cho rằng tác động trước mắt còn hạn chế do nước này vừa nhập khẩu vừa xuất khẩu năng lượng, đặc biệt là khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Điều này giúp nền kinh tế có “vùng đệm” trước cú sốc năng lượng.

Trong khi đó, Singapore – nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào thương mại toàn cầu – đang theo dõi sát nguy cơ giá năng lượng cao làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Áp lực từ chuỗi cung ứng toàn cầu

Ngoài giá dầu, các nền kinh tế Đông Nam Á còn đối mặt với nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.

Giá cước vận tải và bảo hiểm hàng hải đã bắt đầu tăng khi nhiều tàu tránh đi qua các tuyến đường gần khu vực xung đột. Điều này đặc biệt đáng lo đối với các nền kinh tế xuất khẩu lớn như Thái Lan hay Malaysia.

Một số quốc gia cũng đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung năng lượng. Indonesia cho biết hai tàu chở dầu của nước này đang mắc kẹt tại eo biển Hormuz và đã lên kế hoạch tăng nhập khẩu dầu từ Mỹ để bù đắp nguồn cung.

Theo các tổ chức tài chính quốc tế, những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng sẽ chịu rủi ro lớn nhất nếu giá dầu tiếp tục tăng.

Đông Nam Á chuẩn bị cho kịch bản xấu

Trong bối cảnh bất ổn kéo dài, nhiều chính phủ trong khu vực đang xây dựng các kịch bản ứng phó nhằm hạn chế tác động đối với tăng trưởng kinh tế và lạm phát.

Dù tác động trước mắt còn chưa rõ ràng, các chuyên gia cho rằng nếu xung đột lan rộng và làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu, Đông Nam Á khó tránh khỏi áp lực từ giá nhiên liệu, chi phí vận tải và lạm phát tăng cao.