Ẩn số kho tên lửa 3.000 quả của Iran

Từ những cuộc phóng loạt quy mô lớn sang các đòn tấn công nhỏ giọt, Tehran đang buộc liên quân Mỹ - Israel phải sa lầy vào một cuộc chiến tốn kém và căng thẳng tột độ.

Dù Washington tuyên bố đã "bẻ gãy" năng lực tên lửa của Iran, những đợt tập kích rải rác vẫn không ngừng dội xuống. Đằng sau sự sụt giảm về cường độ không phải là sự kiệt quệ, mà là một chiến lược tiêu hao đầy toan tính.

Cuộc đối đầu giữa liên quân Mỹ - Israel và Iran đang bước vào giai đoạn khó đoán, khi các đánh giá về cục diện chiến trường liên tục mâu thuẫn. Washington khẳng định các đợt không kích đã gây thiệt hại nặng nề, đặc biệt với năng lực tên lửa và UAV của Tehran.

Cựu Tổng thống Iran Ebrahim Raisi (giữa) phát biểu trong lễ đón nhận các tên lửa đạn đạo gia nhập biên chế Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vào năm 2023.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố các cuộc tấn công đã “làm tê liệt” hệ thống sản xuất UAV, trong khi Nhà Trắng cho rằng năng lực tên lửa đạn đạo của Iran “về cơ bản đã bị phá hủy”. Tuy nhiên, diễn biến thực tế lại không hoàn toàn trùng khớp với các tuyên bố này.

Dù cường độ giảm mạnh, Iran vẫn duy trì các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào các mục tiêu trong khu vực như Qatar, Saudi Arabia, United Arab Emirates và Bahrain. Điều này đặt ra câu hỏi: nếu năng lực đã bị triệt tiêu, vì sao hỏa lực vẫn còn?

Thực tế cho thấy, quy mô tấn công đã suy giảm đáng kể. Trong 24 giờ đầu, Tehran từng phóng hàng trăm UAV và hơn 100 tên lửa. Nhưng chỉ sau hai tuần, con số này giảm xuống còn vài đơn vị mỗi ngày. Theo đánh giá của Lầu Năm Góc, số vụ phóng tên lửa đã giảm tới 90%, UAV giảm khoảng 86%.

Tên lửa đạn đạo thế hệ 4 Khorramshahr, tầm hoạt động 2.000 km, được phóng đi từ một vị trí không xác định ở Iran vào tháng 5/2023.

Tuy vậy, giảm không đồng nghĩa với mất. Iran vẫn được xem là quốc gia sở hữu kho tên lửa lớn nhất Trung Đông, với quy mô trước xung đột khoảng 3.000 quả, hiện còn ước tính khoảng 2.500. Đây là nền tảng đủ để duy trì các đòn tấn công kéo dài, dù không còn khả năng phóng loạt quy mô lớn.

Một trọng tâm của chiến dịch không kích là phá hủy bệ phóng. Hàng trăm bệ đã bị vô hiệu hóa, nhưng việc xóa sổ hoàn toàn năng lực này gần như bất khả thi. Lãnh thổ rộng và địa hình phức tạp giúp Iran duy trì các bệ phóng cơ động và kho vũ khí phân tán, khiến việc phát hiện trở nên khó khăn ngay cả khi đối phương kiểm soát phần lớn không phận.

Theo các chuyên gia, Iran hiện không còn khả năng tấn công ồ ạt, nhưng vẫn đủ sức thực hiện các đòn đánh lẻ mang tính “quấy rối” – gây áp lực liên tục lên hệ thống phòng không và tâm lý đối phương.

Trong bối cảnh đó, chiến lược của Tehran dường như đã thay đổi. Thay vì tìm kiếm đòn đánh quyết định, Iran chuyển sang kéo dài xung đột theo hướng tiêu hao. Các cuộc tấn công nhỏ nhưng liên tục buộc đối phương duy trì trạng thái phòng thủ tốn kém và kéo dài căng thẳng.

Một yếu tố then chốt là việc phi tập trung hóa hệ thống chỉ huy và sử dụng bệ phóng di động. Các đơn vị có thể triển khai nhanh từ nhiều vị trí khác nhau, làm giảm hiệu quả của các đòn không kích nhắm vào mục tiêu cố định.

Song song, Iran tận dụng UAV giá rẻ như Shahed để duy trì áp lực. Những thiết bị này có chi phí thấp, dễ sản xuất và có thể phóng với số lượng lớn nhằm làm quá tải hệ thống phòng không. Dù không phải vũ khí mang tính quyết định, chúng lại có hiệu quả đáng kể về tâm lý và chi phí đối phó.

Các đòn tấn công rải rác vẫn gây ra hệ quả cụ thể, từ thiệt hại về người đến gián đoạn hạ tầng. Đồng thời, căng thẳng lan sang các tuyến hàng hải chiến lược như Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Tác động nhanh chóng phản ánh lên thị trường năng lượng khi giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng, kéo theo áp lực kinh tế rộng hơn. Theo Vali Nasr, yếu tố kinh tế có thể trở thành đòn bẩy quan trọng: nếu giá dầu duy trì ở mức cao, thiệt hại gây ra có thể không kém tác động từ các đòn không kích.

Các thiết bị bay không người lái được tập kết tại một địa điểm không xác định ở Iran vào tháng 4/2023.

Tựu trung, thực tế chiến trường cho thấy năng lực quân sự của Iran đã suy giảm, nhưng chưa bị triệt tiêu. Thay vì đối đầu trực diện, Tehran đang lựa chọn cách đánh kéo dài, phân tán và tiêu hao – một chiến lược có thể không tạo đột phá nhanh, nhưng đủ để duy trì áp lực và làm phức tạp cục diện trong dài hạn.