Ai phải trả tiền điện gấp 3 lần?

Thị trường điện Việt Nam đang bước vào một giai đoạn điều tiết mới theo Quyết định 963 của Bộ Công Thương, nơi "thời điểm sử dụng" trở thành biến số quan trọng nhất đối với chi phí năng lượng.

Điểm thay đổi cốt lõi trong quy định mới là sự dịch chuyển rõ rệt của khung giờ cao điểm từ giờ hành chính sang buổi tối (từ 17h30 đến 22h30). Sự điều chỉnh này phản ánh thực tế áp lực lên hệ thống điện quốc gia hiện nay không còn nằm ở các công sở mà tập trung vào thời điểm sinh hoạt và dịch vụ thương mại bùng nổ. Đối với các đơn vị kinh doanh và sản xuất, việc chậm trễ trong việc điều chỉnh lịch vận hành theo khung giờ mới có thể dẫn đến việc chi phí điện năng tăng vọt lên gấp gần 3 lần trên mỗi đơn vị tiêu thụ.

Nhóm kinh doanh và dịch vụ đứng trước áp lực chi phí khổng lồ

Khung giờ giá điện mới không áp dụng cho toàn bộ người dân mà trực tiếp tác động đến nhóm khách hàng mua điện theo cơ chế 3 thời điểm (giờ bình thường, cao điểm, thấp điểm). Ở nhóm này, chênh lệch giá là một "cú sốc" thực sự về tài chính:

Đối với khối kinh doanh (cấp điện áp dưới 6 kV): Giá điện giờ cao điểm đạt ngưỡng 5.422 đồng/kWh, trong khi giờ thấp điểm chỉ là 1.918 đồng/kWh.

Đối với khối sản xuất: Giá giờ cao điểm (3.640 đồng/kWh) cao gấp khoảng 2,8 lần so với giờ thấp điểm (1.300 đồng/kWh).

Với việc khung cao điểm kéo dài đến tận 22h30, các trung tâm thương mại, nhà hàng, khách sạn và các cơ sở giải trí sẽ là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nếu không có các giải pháp dịch chuyển phụ tải hoặc tối ưu hóa thiết bị, hóa đơn tiền điện của các đơn vị này sẽ phình to nhanh chóng, bào mòn trực tiếp vào biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Thay đổi hành vi: Giải pháp thay thế các biện pháp hành chính

Theo các chuyên gia từ Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, việc dùng đòn bẩy giá cả để điều tiết hành vi tiêu dùng là một bước đi tất yếu và văn minh. Thay vì áp dụng các biện pháp cắt điện luân phiên hay hạn chế hành chính, cơ chế giá theo thời gian buộc người dùng phải tự tính toán lợi ích kinh tế. Các doanh nghiệp có khả năng linh hoạt lịch vận hành, chuyển các công đoạn tiêu tốn năng lượng lớn như bơm nước, nén khí, sạc pin hay vận hành kho lạnh sang khung giờ thấp điểm (từ 0h đến 6h sáng) sẽ sở hữu lợi thế cạnh tranh rất lớn về chi phí.

Mặc dù các hộ gia đình hiện vẫn đang áp dụng biểu giá điện bậc thang và chưa chịu tác động trực tiếp từ khung giờ này, nhưng áp lực thay đổi thói quen là điều không thể tránh khỏi. Buổi tối vẫn là thời điểm hệ thống điện chịu tải nặng nhất từ các thiết bị như điều hòa, bếp điện. Việc điều chỉnh khung giờ này cũng được xem là bước đệm để tiến tới áp dụng cơ chế giá điện theo thời gian cho nhóm sinh hoạt trong tương lai gần. Bài toán đặt ra cho người tiêu dùng lúc này không chỉ là dùng ít đi, mà là "dùng điện thông minh" – ưu tiên sử dụng vào những khung giờ hệ thống nhàn rỗi để bảo vệ túi tiền và an ninh năng lượng quốc gia.