#Kinh doanh

24HMONEY đã kiểm duyệt

Ai "mở cửa" cho nguyên liệu bẩn?

Không chỉ là một vụ vi phạm về chất lượng thực phẩm, câu chuyện nguyên liệu thịt nhiễm dịch, ôi thiu được thu gom và nhập khẩu còn phơi bày một vấn đề nghiêm trọng hơn: sự tê liệt của các cơ chế kiểm soát nội bộ. Khi hàng loạt khâu giám sát cùng “im lặng”, câu hỏi cần trả lời không phải là chuyện vô tình hay cố ý.

Thật khó để quy trách nhiệm cho một cá nhân đơn lẻ trong một doanh nghiệp thực phẩm vận hành theo mô hình chuyên nghiệp. Bởi lẽ, khâu nhập nguyên liệu vốn là “cửa ngõ” then chốt, nơi mọi rủi ro cần được chặn đứng ngay từ đầu, và cũng là khâu phải đi qua nhiều tầng kiểm soát nghiêm ngặt nhất.

Từ bộ phận thu mua, kiểm soát chất lượng (QC) đến thủ kho, mỗi lô hàng đều phải trải qua quy trình kiểm tra chặt chẽ: hồ sơ nhà cung cấp, chứng từ xuất kho, lộ trình vận chuyển, thời gian giao nhận, kiểm tra cảm quan về màu sắc, mùi, trạng thái nguyên liệu, thậm chí là kiểm nghiệm phân tích khi có dấu hiệu bất thường. Nhưng đó chưa phải điểm dừng. Sau khi nhập kho, nguyên liệu tiếp tục đi qua hàng loạt công đoạn khác: xuất kho sản xuất, QC sản xuất kiểm tra trước sơ chế, chế biến, rồi đến tay quản lý, kỹ thuật và công nhân dây chuyền. Nhiều con mắt, nhiều bàn tay cùng trực tiếp tiếp xúc, đánh giá và xử lý nguyên liệu mỗi ngày.

Chính vì vậy, nếu nguồn nguyên liệu xuất phát từ các điểm thu gom rời rạc, thiếu truy xuất rõ ràng – như các chợ nhỏ lẻ hay nguồn không chính danh – thì lẽ ra bất thường ấy phải được nhận diện ngay từ đầu. Khi điều đó không xảy ra, vấn đề không còn nằm ở một lỗi kỹ thuật, mà là câu chuyện của sự phối hợp, trách nhiệm và kỷ luật nghề nghiệp của cả một hệ thống con người.

Nhìn rộng hơn ra ngoài cánh cổng nhà máy, không thể bỏ qua vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước. Thực phẩm không an toàn, thực phẩm bẩn vẫn tồn tại dai dẳng trên thị trường, từ chợ đầu mối đến các kho đông lạnh lớn nhỏ, nơi những sản phẩm thịt, thủy sản được bán với mức giá rẻ bất thường, đôi khi chỉ bằng một phần nhỏ giá trị thực. Đây không phải hiện tượng mới, và nó buộc phải đặt ra câu hỏi về hiệu quả của công tác giám sát, kiểm tra định kỳ cũng như cơ chế xử lý tận gốc. Khi những lỗ hổng mang tính hệ thống vẫn còn tồn tại, thì ngay cả các doanh nghiệp làm ăn tử tế cũng khó tránh khỏi bị vạ lây, bởi niềm tin của người tiêu dùng vốn rất mong manh trước những thông tin tiêu cực về an toàn thực phẩm.

Ở tầng sâu hơn của vấn đề, không thể không nhắc đến “cái tâm” của người làm nghề – đặc biệt là nghề chế biến thực phẩm. Thực phẩm không đơn thuần là hàng hóa, mà là thứ đi thẳng vào cơ thể, nuôi dưỡng sự sống của hàng triệu con người mỗi ngày. Khi được làm ra bằng sự tận tụy và trách nhiệm, từng sản phẩm là sự chăm sóc cho sức khỏe cộng đồng. Ngược lại, chỉ cần thiếu cái tâm ở một khâu nhỏ, nó có thể trở thành mối nguy tiềm ẩn, gây tổn hại lâu dài cho biết bao gia đình. Nghề thực phẩm vì thế đòi hỏi sự tử tế ở từng chi tiết nhỏ nhất.

Không khó hiểu khi những vụ việc như vậy khiến người tiêu dùng hoang mang. Bữa ăn hằng ngày không chỉ là chuyện no hay ngon, mà là nền tảng của sức khỏe. Khi niềm tin bị xói mòn, tâm lý e dè dễ lan rộng, thậm chí khiến người tiêu dùng quay lưng với cả những sản phẩm được làm ra một cách nghiêm túc.

Đáng nói hơn, trong văn hóa tiêu dùng hiện nay, sự hấp dẫn của những món ăn rẻ, tiện lợi đôi khi che giấu một cái giá rất đắt. Giá rẻ bất thường thường đi kèm rủi ro tiềm ẩn, và không ít trường hợp, sự “tiết kiệm” trước mắt lại phải trả bằng chi phí sức khỏe trong tương lai.

Dù được xem là “con sâu làm rầu nồi canh” hay chỉ là một “tai nạn quản lý”, những sự cố như vậy vẫn đủ sức làm lung lay niềm tin của lượng lớn khách hàng, gây tổn hại khó đo đếm đối với uy tín của một doanh nghiệp có thâm niên trong ngành.

Thực tế, mỗi ngày, từ các nhà máy chế biến thực phẩm tại Việt Nam, hàng chục, thậm chí hàng trăm container sản phẩm vẫn đều đặn xuất khẩu sang những thị trường khó tính bậc nhất thế giới. Điều đó cho thấy ngành thực phẩm Việt Nam vẫn có rất nhiều doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc, lấy cái tâm và trách nhiệm làm nền tảng. Chính sự tử tế ấy giúp họ không chỉ tồn tại mà còn phát triển bền vững.

Với người tiêu dùng, niềm tin không nên đặt vào cảm xúc nhất thời, mà cần được xây dựng trên sự hiểu biết và chọn lọc dài hạn. Việc quan sát lịch sử hoạt động của doanh nghiệp, mức độ minh bạch thông tin và phản hồi thực tế từ thị trường theo thời gian là cách tự bảo vệ mình thông minh, đồng thời tiếp sức cho những giá trị tử tế.

Sau cùng, trong một xã hội mà không phải ai cũng chọn con đường đúng đắn, cái tâm thật sự không nằm ở lời nói, mà được chứng minh bằng những hành động bền bỉ, lặng thầm – chính những điều nhỏ bé ấy đang âm thầm giữ cho đời sống an toàn và tốt đẹp hơn.