Ai hưởng lợi từ giờ điện mới?

Trong bối cảnh hạ tầng năng lượng đối mặt với các kỷ lục phụ tải mới, cuộc dịch chuyển dòng tiền giữa các ngành công nghiệp đang diễn ra khốc liệt hơn bao giờ hết.

Việc chuyển khung giờ cao điểm điện sang khoảng thời gian từ 17h30 đến 22h30 đang trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp. Mục tiêu của chính sách không phải cắt giảm nhu cầu sử dụng điện, mà là phân bổ lại phụ tải nhằm giảm áp lực lên hệ thống trong những thời điểm căng thẳng nhất.

Theo tính toán của Bộ Công Thương, chỉ cần khoảng 2.700 khách hàng sử dụng điện lớn tại miền Bắc dịch chuyển từ 3-5% công suất ra khỏi giờ cao điểm buổi tối, hệ thống có thể giảm từ 270-450 MW công suất đỉnh. Nếu tỷ lệ dịch chuyển đạt 10%, mức giảm có thể lên tới 900 MW, tương đương công suất của một nhà máy điện quy mô lớn.

Dệt may, da giày hưởng lợi rõ nét

Nhóm được đánh giá hưởng lợi nhiều nhất là các ngành sản xuất tập trung tiêu thụ điện vào ban ngày như dệt may, da giày, chế biến gỗ, giấy, cơ khí chế tạo và sản xuất thiết bị công nghiệp.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp phải trả giá điện cao điểm trong khung giờ buổi sáng. Khi khoảng thời gian này được đưa về giá điện thông thường, chi phí sản xuất có thể giảm đáng kể. Với những đơn vị linh hoạt trong việc bố trí ca làm việc, lợi thế còn lớn hơn khi có thêm dư địa tối ưu hóa kế hoạch vận hành.

Các ngành có mức hưởng lợi trung bình gồm hóa chất, khai khoáng, xi măng, thực phẩm, đồ uống, nước sạch và khí đốt. Đặc điểm chung của nhóm này là phụ tải trải đều trong ngày nên tác động tích cực từ chính sách mới không quá lớn.

Ngành thép chịu sức ép lớn nhất

Trái ngược với nhóm sản xuất theo ca ngày, ngành thép được đánh giá là bên chịu ảnh hưởng bất lợi rõ rệt nhất.

Đặc thù vận hành liên tục 24/24 giờ khiến các lò luyện thép gần như không thể điều chỉnh công suất theo từng khung giờ. Khi thời gian cao điểm được kéo dài vào buổi tối, doanh nghiệp sẽ khó tránh khỏi việc phải sử dụng điện giá cao trong thời gian dài hơn.

Đây được xem là thách thức đáng kể đối với những ngành có mức tiêu thụ điện lớn và ít khả năng linh hoạt về sản xuất.

Doanh nghiệp dịch vụ và FDI bày tỏ lo ngại

Không chỉ lĩnh vực công nghiệp, nhóm khách sạn, nhà hàng và khu nghỉ dưỡng cũng bày tỏ quan ngại khi giờ cao điểm mới trùng với thời gian hoạt động sôi động nhất trong ngày.

Đây là thời điểm các cơ sở lưu trú đồng thời vận hành điều hòa, hệ thống chiếu sáng, giặt là và nhiều dịch vụ phục vụ khách hàng. Dù vậy, cơ quan quản lý cho rằng tác động với nhóm này nhìn chung ở mức hạn chế do tỷ trọng tiêu thụ điện của ngành dịch vụ lưu trú chưa quá lớn trong tổng phụ tải toàn hệ thống.

Một mối lo khác đến từ các doanh nghiệp FDI. Nhiều ý kiến cho rằng việc dồn toàn bộ giờ cao điểm sang buổi tối có thể làm giảm hiệu quả kinh tế của các dự án điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Theo Bộ Công Thương, đây là vấn đề cần tiếp tục theo dõi trong quá trình triển khai. Tuy nhiên, cơ quan này cũng nhận định khung giờ mới có thể giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa nguồn điện mặt trời vào ban ngày, từ đó giảm áp lực đầu tư hệ thống lưu trữ quy mô lớn.

Tính toán sơ bộ cho thấy doanh thu bán điện có thể giảm khoảng 2.264 tỷ đồng nếu áp dụng cơ chế mới. Tuy nhiên, con số này được xây dựng trên giả định hành vi sử dụng điện không thay đổi. Khi doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất để tận dụng các khung giờ giá thấp, tác động thực tế có thể rất khác.

Việc thay đổi khung giờ cao điểm vì thế không đơn thuần là câu chuyện kỹ thuật của ngành điện, mà còn là phép thử đối với khả năng thích ứng của hàng loạt doanh nghiệp trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng cao.