33 tỷ USD cho một cuộc chiến dở dang?

Bất chấp những tuyên bố "chiến thắng hoành tráng" từ Nhà Trắng, giới quan sát quốc tế đang nhìn thấy một bức tranh đối lập: Vị thế chiến lược của chính quyền Donald Trump đang suy yếu nghiêm trọng. Cuộc phiêu lưu quân sự tốn kém không chỉ bộc lộ giới hạn của siêu cường mà còn vô tình trao cho Iran những quân bài mặc cả đắt giá chưa từng có.

Từ cơn khủng hoảng năng lượng đến sự trỗi dậy của một thế hệ lãnh đạo cứng rắn tại Tehran, Washington đang phải đối mặt với "di chứng" nặng nề sau một cuộc chiến mà phần thắng dường như chỉ tồn tại trên những dòng trạng thái của Tổng thống.

Những tuyên bố chiến thắng từ Washington không đủ che lấp thực tế rằng cuộc xung đột tại Trung Đông đã để lại nhiều hệ quả khó đảo ngược. Thay vì củng cố vị thế, chiến dịch quân sự lại phơi bày những giới hạn trong cách Mỹ triển khai quyền lực và đối mặt với chiến tranh phi đối xứng.

Ba mục tiêu cốt lõi vẫn dang dở. Khu vực trở nên bất ổn hơn, một thế hệ lãnh đạo mới tại Iran với lập trường cứng rắn đã nổi lên, trong khi năng lực hạt nhân của Tehran không bị triệt tiêu. Thậm chí, áp lực quân sự còn có thể thúc đẩy tham vọng răn đe bằng vũ khí hạt nhân.

Chi phí chiến tranh cũng là một gánh nặng lớn. Hàng chục tỷ USD đã được chi ra, cùng với việc tiêu hao đáng kể các hệ thống phòng thủ chiến lược. Trong khi đó, cú sốc từ việc gián đoạn eo biển Hormuz đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh, lan rộng tác động đến kinh tế toàn cầu.

Một trong những hệ quả rõ rệt nhất là sự suy giảm uy tín. Khi các cam kết về ổn định và “độc lập năng lượng” không được duy trì, niềm tin của thị trường và đồng minh cũng bị thử thách. Những bất đồng kéo dài về phạm vi thỏa thuận, đặc biệt liên quan đến Lebanon và việc mở lại Hormuz, càng khiến triển vọng hòa bình thêm mong manh.

Thực tế đàm phán cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn rất lớn. Ngay cả khuôn khổ nội dung cũng chưa được thống nhất, khiến các cuộc gặp mang tính khởi đầu hơn là giải pháp tức thời.

Giới phân tích cảnh báo, việc để Iran gia tăng ảnh hưởng tại Hormuz có thể tạo tiền lệ nguy hiểm cho thị trường năng lượng toàn cầu. Bất kỳ động thái kiểm soát hay áp phí nào tại tuyến vận tải này đều có thể kích hoạt làn sóng tăng giá mới.

Ở góc độ quân sự, dù Mỹ vẫn duy trì ưu thế công nghệ, cuộc chiến cho thấy sức mạnh hỏa lực không còn là yếu tố quyết định tuyệt đối. Chiến lược bất đối xứng của Iran, kết hợp với khả năng phục hồi hạ tầng, đã làm giảm hiệu quả của các đòn tấn công.

Những thành quả đạt được vì thế mang tính tạm thời. Nhiều cơ sở quân sự và hạ tầng chiến lược của Iran vẫn có thể được tái thiết, trong khi các mục tiêu then chốt chưa bị vô hiệu hóa hoàn toàn.

Xa hơn, câu hỏi đặt ra là cách Mỹ sử dụng quyền lực. Khi yếu tố quân sự lấn át chiến lược tổng thể và tính chính danh, hình ảnh một siêu cường có thể trở nên khó đoán và kém đáng tin cậy hơn trong mắt quốc tế.

Dù vậy, lệnh ngừng bắn hiện tại vẫn mở ra một cửa sổ đối thoại. Trong bối cảnh rủi ro leo thang còn hiện hữu, chuyển dịch từ đối đầu sang đàm phán không chỉ là lựa chọn, mà có thể là điều kiện cần để tránh một chu kỳ bất ổn mới.