15,5 triệu đồng/tháng giảm trừ gia cảnh: Chuyên gia cảnh báo nguy cơ lỗi thời

Chuyên gia cảnh báo, mức giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng có thể còn phù hợp trong năm 2025, nhưng nếu áp dụng từ kỳ tính thuế 2026, mức này có nguy cơ sớm lỗi thời, không còn phản ánh đúng khả năng chi trả và mức sống thực tế của người dân.

Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân. Theo đó, mức giảm trừ với người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm) và mức giảm trừ với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. Mức mới sẽ có hiệu lực từ kỳ tính thuế năm 2026.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng mức giảm trừ gia cảnh mới có nguy cơ sớm lỗi thời nếu không được điều chỉnh định kỳ, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam dự kiến tăng trưởng mạnh trong những năm tới.

Cần nâng mức giảm trừ để sát với thực tế

TS Nguyễn Ngọc Tú, nguyên Vụ trưởng Tổng cục Thuế, cho biết mức giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng “tương đối phù hợp” ở năm 2025 nhưng sẽ trở nên lạc hậu khi áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Theo ông, chi phí thực tế cho người phụ thuộc, như cha mẹ, con cái đang tuổi ăn học, hiện nay rất cao, vì vậy mức 6,2 triệu đồng/tháng vẫn thấp so với nhu cầu thực tế.

Đồng quan điểm, TS Châu Đình Linh (Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM) nhận định việc Bộ Tài chính điều chỉnh dựa trên tăng trưởng GDP và thu nhập bình quân đầu người là hợp lý, nhưng vẫn còn “chưa sát với thực tế” nếu áp dụng năm 2026. Ông Linh lưu ý mức giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng chưa phù hợp với chi phí sinh hoạt ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM.

“Với một gia đình có hai con nhỏ, nếu người chồng là lao động chính với thu nhập khoảng 20 – 25 triệu đồng/tháng, sau khi trừ giảm trừ gia cảnh và các khoản bảo hiểm, số thu nhập tính thuế vẫn còn khá cao. Trong khi chi phí sinh hoạt ở đô thị có thể gần hết thu nhập đó,” ông Linh phân tích.

Đề xuất tăng mức giảm trừ và cơ chế điều chỉnh định kỳ

Các chuyên gia đề xuất nên nâng mức giảm trừ cho người nộp thuế lên khoảng 17 triệu đồng/tháng và mức giảm trừ cho người phụ thuộc lên tối thiểu bằng 50% mức giảm trừ của cá nhân, tương đương khoảng 8,5 triệu đồng/tháng.

Bên cạnh đó, cần cơ chế điều chỉnh định kỳ mỗi 2 – 3 năm và phân biệt theo vùng, vì chi phí sinh hoạt giữa thành phố lớn và nông thôn chênh lệch nhiều. TS Châu Đình Linh cũng cho rằng việc áp dụng mức giảm trừ mới sớm hơn thay vì chờ đến 2026 sẽ giảm độ trễ của chính sách, giúp người nộp thuế không phải chờ đến tháng 3/2027 mới quyết toán.

Mức tăng vẫn chưa theo kịp thực tế

Ông Nguyễn Văn Được – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín – nhận định mức giảm trừ gia cảnh mới tăng khoảng hơn 40% so với mức cũ, dựa trên biến động thu nhập bình quân đầu người và GDP bình quân đầu người từ năm 2020 đến nay. Tuy nhiên, cách tính “cơ học” này khiến luật có nguy cơ lỗi thời vì thu nhập và chi phí sinh hoạt thực tế có thể vượt mức dự báo khi chính sách có hiệu lực.

Ông Được nhấn mạnh, mức giảm trừ gia cảnh thấp sẽ làm nghĩa vụ thuế của người lao động tăng, giảm thu nhập khả dụng, từ đó ảnh hưởng đến sức cầu tiêu dùng và các hoạt động sản xuất kinh tế. Theo ông, tinh thần của Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi là cho phép Chính phủ điều chỉnh linh hoạt mức giảm trừ gia cảnh và khấu trừ chi phí y tế, giáo dục trước khi nộp thuế.