Warren Buffett đã chuẩn bị cho sự sụt giảm 40% của thị trường chứng khoán Mỹ.

- Warren Buffett gần đây đang khiến nhiều người lo ngại rằng ông đang chuẩn bị cho một đợt giảm giá 40% trên thị trường chứng khoán. Lượng tiền mặt của Buffett vừa đạt mức cao kỷ lục mới, lên đến con số khổng lồ 325 tỷ USD. Để dễ hình dung, số tiền này đủ để mua cả các công ty lớn như McDonald's, Starbucks, BMW, Delta Airlines và Ford cộng lại.

- Hiện tại, công ty Berkshire Hathaway - công ty quản lý đầu tư của Warren Buffett - đang giữ 325 tỷ USD tiền mặt mà không đưa vào đầu tư. Điều này khá đặc biệt vì mục tiêu chính của công ty là sử dụng tiền mặt để đầu tư vào cổ phiếu và các doanh nghiệp.

- Điều này khiến những người theo dõi Warren Buffett lâu năm vô cùng e ngại. Nhiều người cho rằng động thái này là cách Buffett chuẩn bị cho sự sụp đổ sắp xảy ra của thị trường chứng khoán. Điều này dường như đi ngược với phát ngôn của Buffett rằng ông không bao giờ dự đoán thời điểm của thị trường chứng khoán. Một trong những câu nói nổi tiếng nhất của Buffett là "Tôi không cố gắng dự đoán thị trường—tôi cố gắng tìm kiếm các chứng khoán/trái phiếu định giá thấp (undervalued securities)"

Mặc cho những động thái trái ngược với phát ngôn, Buffett có những thành tích ấn tượng trong việc dự đoán sự suy giảm của thị trường chứng khoán.

Biểu đồ Hình 1 cho thấy Buffett tích trữ tiền mặt rất hiệu quả trước mỗi đợt suy giảm lớn trên thị trường chứng khoán. Sau đó, ông sử dụng đống tiền mặt đó để tận dụng giá chiết khấu và thực hiện một số khoản đầu tư lớn nhất và thành công nhất trong sự nghiệp của mình. Nhìn vào bong bóng Dotcom (Dotcom bubble) ở cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, Buffett đã tăng lượng tiền mặt của Berkshire lên mức cao kỷ lục vào thời điểm trước khi bong bóng vỡ.

Vào năm 2002 sau khi bong bóng vỡ, Buffett đã thực hiện một trong những khoản đầu tư thành công nhất cuộc đời của mình, mua lại 90% cổ phiếu đang lưu hành của công ty tiện ích Mid American Energy Holdings với giá 1,64 tỷ đô la. Kể từ đó, doanh nghiệp này đã được đổi tên thành Berkshire Hathaway Energy và hiện ước tính có giá trị lên tới 90 tỷ đô la. Nếu Berkshire Hathaway Energy là một công ty đại chúng độc lập, thì có khả năng công ty này sẽ nằm trong top 100 công ty lớn nhất trong S&P 500 theo vốn hóa thị trường.

Buffet đã tích lũy được một lượng tiền mặt khổng lồ trước khi thị trường chứng khoán suy giảm bắt đầu từ năm 2007. Khi thị trường chứng khoán lao dốc trong vài năm sau đó, có thể thấy rằng Buffett đã chi hết số tiền mặt đó để săn lùng những deal hời, bao gồm việc mua tuyến đường sắt Burlington Northern Santa Fe (BNSF) với giá trị khổng lồ 26 tỷ đô la vào năm 2009 trong đợt đỉnh điểm của cơn khủng hoảng kinh tế. BNSF hiện có giá trị ước tính là 150 tỷ đô la, đưa lợi nhuận đầu tư của Buffet lên cao hơn nhiều so với 100 tỷ đô la, nhưng cũng chỉ chiếm một phần nhỏ so với lượng tiền mặt khổng lồ hiện tại mà Buffet hiện đang có. Với 325 tỷ đô la, lượng tiền mặt của Buffett lớn hơn gần bảy lần so với đỉnh điểm đạt được trong giai đoạn 2006 đến 2007.

Một phần lý do khiến tiền mặt tăng mạnh là vì Berkshire Hathaway, công ty này đã tăng trưởng đáng kể so với nhiều thập kỷ trước. Năm 1990, vốn hóa thị trường của Berkshire vào khoảng 5 tỷ đô la, đến năm 2000, con số đó đã tăng lên 130 tỷ đô la, năm 2010, vốn hóa thị trường của Buffett đã lên tới 200 tỷ đô la, hiện tại vốn hóa thị trường của Berkshire Hathaway là khoảng 1 nghìn tỷ đô la.

Để thực sự hiểu được suy nghĩ của Warren Buffett, chúng ta cần xem xét số tiền mặt theo tỷ lệ phần trăm tổng tài sản của Berkshire Hathway. Tính đến thời điểm bài viết này, lượng tiền mặt mà Berkshire Hathaway đang nắm chiếm khoảng 30% tổng tài sản của công ty. So sánh con số 30% đó với mức lịch sử vẫn không làm giảm bớt mối lo ngại rằng Buffet cho rằng thị trường chứng khoán đang được định giá quá cao.

Hình 3 cho thấy, khoản tiền và tương đương tiền đạt 30% là con số lớn nhất trong dữ liệu được công khai của Berkshire Hathaway có từ năm 1990, mức đỉnh trước đó là 25% trong giai đoạn cuộc khủng hoảng tài chính lớn, khoảng thời gian mà S&P 500 đã giảm gần 60% so với mức đỉnh và mất hơn nửa thập kỷ để một lần nữa quay trở lại mức đạt được ở thời kỳ đỉnh cao.

Ngày nay, dựa theo tiêu chuẩn lịch sử, thị trường chứng khoán đang trở nên đắt đỏ. Một thước đo phổ biến để xác định xem thị trường chứng khoán có bị định giá quá cao hay không là xem xét cái được gọi là Tỷ số giá trên thu nhập điều chỉnh theo chu kỳ (Cyclically Adjusted Price Earnings Ratio).

CAPE giống với tỷ lệ PE thông thường nhưng thay vì sử dụng dữ liệu thu nhập hàng năm gần đây nhất, tỷ số PE được điều chỉnh theo chu kỳ sẽ xem xét giá cổ phiếu hiện tại chia cho thu nhập trung bình trong 10 năm trước. Bằng cách xem xét trong khoảng thời gian 10 năm, tỷ số PE điều chỉnh theo chu kỳ giúp giảm sự biến động cao của tỷ lệ PE thông thường do lợi nhuận của công ty thay đổi đáng kể từ năm này sang năm khác.

Nhìn vào hình 4, tỷ số PE điều chỉnh theo chu kỳ ở mức đáng kinh ngạc là 36,5, cao hơn nhiều so với mức trung bình dài hạn là khoảng 20 kể từ năm 1950.

Hình 5 cho thấy định giá hiện tại của Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ cao hơn khoảng hai độ lệch chuẩn so với mức trung bình dài hạn, cho thấy thị trường chứng khoán đang trong phạm vi định giá quá cao. Lần gần đây nhất thị trường chứng khoán bị định giá quá cao như vậy là vào năm 2021. Một năm sau, chỉ số S&P 500 và NASDAQ tiếp tục có một trong những năm tồi tệ nhất được ghi nhận. S&P 500 giảm gần 20% và NASDAQ giảm 33%.

Không chỉ tỷ lệ PE cho thấy thị trường chứng khoán bị định giá quá cao, chỉ báo thị trường chứng khoán yêu thích duy nhất của Buffett cũng đang phát ra hồi chuông báo động. Chỉ báo Warren Buffet được tính bằng cách lấy tổng giá trị của Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ và chia cho quy mô nền kinh tế Hoa Kỳ được đo bằng GDP. Tính đến thời điểm bài viết này hoàn thiện, tổng giá trị của Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ là khoảng 6,86 nghìn tỷ, số liệu gần đây nhất về GDP của Hoa Kỳ là 2924 nghìn tỷ. Chia giá trị của Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ là 6,86 nghìn tỷ cho nền kinh tế Hoa Kỳ là 29,2 nghìn tỷ, chúng ta sẽ có chỉ báo Buffett là 208%.

Chỉ báo Buffett cao hơn 67% so với mức trung bình dài hạn. Theo chỉ báo Buffet so với quy mô của nền kinh tế, Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ chưa bao giờ được định giá quá cao như vậy trong khoảng thời gian 75 năm dữ liệu này được theo dõi.