Trung Quốc đang đối mặt với một nghịch lý kinh tế ngày càng cấp bách. Trong khi xuất khẩu tăng vọt lên mức kỷ lục, tiêu dùng nội địa lại trì trệ, tạo ra sự mất cân bằng thương mại lớn, gây ra sự chỉ trích quốc tế và đe dọa làm trầm trọng thêm áp lực giảm phát hiện có.

Cốt lõi của vấn đề nằm ở tỷ giá đồng nhân dân tệ - một chủ đề đã nổi lên từ bóng tối của sự mập mờ trong chính sách và bất ngờ được thảo luận cởi mở giữa các nhà kinh tế Trung Quốc và các cựu quan chức ngân hàng trung ương.

Các số liệu cho thấy một bức tranh đáng chú ý. Thặng dư thương mại hàng hóa của Trung Quốc đã vượt quá 1 nghìn tỷ đô la trong 11 tháng đầu năm 2025, trong khi tỷ giá hối đoái thực tế của đồng nhân dân tệ—đã điều chỉnh theo biến động giá cả—đang ở mức thấp nhất kể từ năm 2011. Goldman Sachs ước tính đồng tiền này bị định giá thấp hơn khoảng 25% so với các yếu tố kinh tế cơ bản, một khoảng cách mà một số nhà kinh tế Trung Quốc cho rằng đã đạt đến mức không bền vững.

Sự định giá thấp này thể hiện theo những cách kỳ lạ. Từ góc độ sức mua tương đương, tỷ giá hối đoái hiện tại của đồng nhân dân tệ là 7,05 nhân dân tệ/đô la dường như không phản ánh đúng thực tế kinh tế. Như ông Sheng Songcheng, cựu giám đốc bộ phận thống kê của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, đã nhận xét tại Thượng Hải, tỷ giá gần hơn với mức 5 hoặc thậm chí 4 nhân dân tệ/đô la có thể phản ánh tốt hơn sức mua thực sự của đồng tiền này.

Lý lẽ ủng hộ việc tăng giá đồng nhân dân tệ vẫn dựa trên một số lập luận liên kết với nhau. Thứ nhất, đồng tiền mạnh hơn sẽ tăng cường sức mua của người tiêu dùng Trung Quốc, có khả năng kích thích nhu cầu nội địa yếu kém đang gây khó khăn cho nền kinh tế. Thứ hai, nó có thể giúp giải quyết sự mất cân bằng cơ cấu giữa ngành sản xuất hướng xuất khẩu của Trung Quốc và các ngành dịch vụ kém phát triển. Thứ ba, việc tăng giá có thể làm giảm căng thẳng thương mại leo thang với các nền kinh tế lớn, đặc biệt khi Pháp, IMF và các nước khác bày tỏ lo ngại về thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc.

Mức độ tăng giá trị đồng tiền đang được thảo luận rất khác nhau. Các đề xuất dao động từ mức tăng khiêm tốn 4% trong tỷ giá hối đoái thực tế đến các kịch bản tham vọng hơn liên quan đến mức tăng 10-30% trong trung hạn, hoặc thậm chí là tăng 50% trong vòng 5 năm — kịch bản sau được đề xuất như một chất xúc tác để thu hút đầu tư nước ngoài và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi kinh tế.

Tuy nhiên, cuộc tranh luận về việc đồng nhân dân tệ tăng giá không thể tách rời khỏi những thách thức kinh tế rộng lớn hơn của Trung Quốc. Tình trạng giảm phát trong sản xuất đã kéo dài 38 tháng liên tiếp, tăng trưởng doanh số bán lẻ giảm xuống mức thấp kỷ lục, và đầu tư tài sản cố định tiếp tục sụt giảm. Những động lực này tạo ra một vòng phản hồi phức tạp, trong đó nhu cầu nội địa yếu đẩy giá xuống, khiến hàng xuất khẩu của Trung Quốc ngày càng cạnh tranh hơn ngay cả khi tình trạng dư thừa năng lực sản xuất ngày càng trầm trọng.

Đây chính là luận điểm phản bác quan trọng: nếu Bắc Kinh cho phép đồng nhân dân tệ mạnh lên mà không giải quyết được điểm yếu tiêu dùng tiềm ẩn, thì cú sốc xuất khẩu có thể làm trầm trọng thêm áp lực giảm phát. Kịch bản này, một cách nghịch lý, có thể tạo ra áp lực giảm giá mới, làm suy yếu chính những mục tiêu mà việc tăng giá tiền tệ hướng đến.

Một số nhà kinh tế cho rằng Trung Quốc nên tập trung vào việc chấm dứt giảm phát trước tiên—tức là nâng cao "tỷ giá hối đoái thực của nhân dân tệ" thông qua ổn định giá cả thay vì tăng giá trị danh nghĩa của đồng tiền. Quan điểm này cho rằng sự tăng trưởng xuất khẩu chủ yếu xuất phát từ việc giá cả trong nước giảm, tạo điều kiện cho cạnh tranh giá cả mạnh mẽ ở nước ngoài, chứ không phải do thao túng tiền tệ.

Bài học cảnh báo từ Hiệp định Plaza của Nhật Bản vẫn còn ảnh hưởng lớn đến các cuộc thảo luận này. Việc đồng yên tăng giá nhanh chóng sau thỏa thuận năm 1985 đã góp phần tạo ra bong bóng tài sản và tình trạng suy thoái kinh tế kéo dài hàng thập kỷ sau đó. Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc vẫn nhận thức rõ tiền lệ này, khiến cho bất kỳ động thái tiền tệ mạnh mẽ nào cũng khó có thể xảy ra.

Gần đây hơn, việc Trung Quốc phá giá đồng nhân dân tệ năm 2015 đã gây ra sự bất ổn trên thị trường và làm suy giảm niềm tin vào khả năng quản lý tỷ giá hối đoái của chính phủ. Những kinh nghiệm này củng cố thêm sự ưu tiên cho chủ nghĩa tiến triển từng bước và sự kiểm soát – những giá trị ăn sâu trong cách tiếp cận chính sách kinh tế của Trung Quốc.

Những hành động gần đây của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) cho thấy sự lưỡng lự tiếp diễn. Mặc dù đồng nhân dân tệ đã tăng gần 4% so với đô la Mỹ trong năm 2025, nhưng nó lại suy yếu so với hầu hết các đồng tiền chính khác. Ngân hàng trung ương dường như đang chủ động hạn chế sức mạnh của đồng nhân dân tệ thông qua việc ấn định tỷ giá hàng ngày thấp hơn so với dự báo của thị trường và việc mua đô la của ngân hàng nhà nước.

Cách tiếp cận thận trọng này có lẽ phản ánh sự nhận thức của các nhà hoạch định chính sách rằng việc tăng giá tiền tệ đơn thuần không thể giải quyết được những thách thức kinh tế cơ cấu của Trung Quốc. Nếu không có các biện pháp đi kèm để ổn định thị trường bất động sản, thúc đẩy tiêu dùng và giải quyết tình trạng dư thừa năng lực sản xuất, đồng nhân dân tệ mạnh hơn có nguy cơ trở thành công cụ làm trầm trọng thêm chính những vấn đề mà nó đang tìm cách giải quyết.

Cuộc tranh luận nội bộ đang nổi lên về chính sách đồng nhân dân tệ thể hiện một bước phát triển quan trọng trong một hệ thống chính trị mà những cuộc thảo luận như vậy thường diễn ra kín đáo. Liệu điều này có dẫn đến những thay đổi chính sách có ý nghĩa hay không vẫn còn chưa chắc chắn, nhưng ngày càng nhiều tiếng nói – cả trong nước và quốc tế – yêu cầu thay đổi cho thấy chiến lược tiền tệ của Trung Quốc sẽ phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng trong những năm tới.

Hiện tại, các nhà phân tích dự đoán mức tăng trưởng khiêm tốn nhất, với hầu hết các dự báo tập trung quanh mức 6,7-7,05% cho năm 2026. Câu hỏi thực sự là liệu Trung Quốc có thể duy trì được sự cân bằng mong manh giữa việc giải quyết mất cân bằng thương mại và bảo vệ sự ổn định kinh tế hay không – một thách thức có khả năng sẽ định hình quỹ đạo kinh tế của nước này trong phần còn lại của thập kỷ này.

Giá Đồng đang tiến sát đỉnh trên của mô hình tam giác tăng kéo dài gần 25 năm, với đáy sau cao dần và áp lực nén ngày càng lớn.

Vùng 5,4 – 6,0 USD hiện là khu vực kích hoạt phá vỡ; một khi giá đóng cửa rõ ràng phía trên, đồng có khả năng bước vào pha re-pricing dài hạn.

Trên biểu đồ, mục tiêu kỹ thuật đầu tiên nằm quanh ~9 USD, tương ứng biên độ đo từ đáy tam giác, trong khi kịch bản phòng thủ là các nhịp retest cạnh trên mô hình vẫn hợp lý để tích lũy

-----------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá