Tín dụng tăng trưởng nhưng không đi vào nền kinh tế thực

(trích từ hội thảo Data Talk tháng 12 với chủ đề “Theo dấu dòng tiền định chế tài chính: Top 10 cổ phiếu đáng quan tâm năm 2025”)

Ông Lê Hoài Ân (CFA, +14y giảng dạy tại HUB) chỉ ra một ví dụ để làm rõ vấn đề này: "Nếu một cá nhân vay ngân hàng 1,4 tỷ để mua nhà trị giá 2 tỷ, sau đó bán cho người khác với giá 3 tỷ, mức vay ngân hàng lên đến 2,1 tỷ, tín dụng đã tăng thêm 700 triệu nhưng giá trị tăng của căn nhà không được tính vào GDP."

*Giải thích dễ hiểu hơn

Một cá nhân vay ngân hàng 1,4 tỷ đồng để mua nhà trị giá 2 tỷ đồng. Sau đó, cá nhân này bán căn nhà đó cho người khác với giá 3 tỷ đồng. Mức vay ngân hàng của cá nhân này có thể tăng lên thành 2,1 tỷ đồng (vay thêm tiền để nâng giá trị bán của tài sản).

Tín dụng trong nền kinh tế đã tăng 700 triệu đồng (từ mức vay 1,4 tỷ lên 2,1 tỷ). Mặc dù tín dụng tăng, nhưng giá trị thực sự của căn nhà không được tính vào GDP. Sự tăng giá trị của căn nhà không phản ánh sự gia tăng trong sản xuất hoặc giá trị gia tăng của nền kinh tế thực tế. Thực tế, chênh lệch 1 tỷ đồng giữa giá mua ban đầu (2 tỷ) và giá bán (3 tỷ) là một sự chuyển nhượng tài sản giữa người này và người kia, không tạo ra sản phẩm hay dịch vụ mới, do đó không góp phần vào việc tăng trưởng GDP.

*Tại sao điều này quan trọng?

1. Tín dụng không hỗ trợ sản xuất: Trong nền kinh tế thực, tín dụng nên được sử dụng để đầu tư vào sản xuất, cơ sở hạ tầng, hay các hoạt động có thể tạo ra giá trị gia tăng. Tuy nhiên, nếu tín dụng chỉ được sử dụng trong các giao dịch tài chính (như mua bán nhà đất, chứng khoán, v.v.), nó không thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.

2. Áp lực nợ: Khi tín dụng tăng nhưng không hỗ trợ sản xuất, nền kinh tế có thể gặp phải sự mất cân bằng giữa cung tiền và sản xuất thực tế. Điều này có thể dẫn đến bong bóng tài sản (như bất động sản), và khi các tài sản này không được hỗ trợ bởi giá trị thực, nó sẽ tạo ra áp lực trả nợ trong tương lai, làm chậm lại tiêu dùng và đầu tư trong các lĩnh vực sản xuất.

3. Khó khăn trong việc kiểm soát nền kinh tế: Nếu tín dụng không được kiểm soát đúng cách và đi vào sản xuất, nền kinh tế sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì tăng trưởng bền vững.