Tháng 11/2024, Quốc hội chính thức thông qua chủ trương đầu tư đường sắt cao tốc Bắc Nam.

Lần đầu tiên, một dự án hạ tầng quốc gia quy mô lớn được thiết kế với khung pháp lý mở cho phép vốn tư nhân và ngoài ngân sách tham gia. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng cũng đặt ra một câu hỏi: Liệu có ai đủ năng lực?

Dự án đường sắt dài hơn 1500 km chạy dọc đi qua hầu hết các tỉnh thành và vùng kinh tế, tổng vốn dự kiến 1,7 triệu tỷ đồng. Đây không còn là câu chuyện của một tuyến vận tải, hay hạ tầng. Nó là:

- Hạ tầng cấp chiến lược quốc gia

- Tác động đến phân bố dân cư, không gian kinh tế, liên kết vùng

- Ảnh hưởng dài hạn đến năng lực cạnh tranh và chiến lược phát triển quốc gia

Nhưng cũng vì thế, nếu làm không tốt, chi phí không chỉ là con số lỗ, mà là gánh nặng xã hội kéo dài cả chục năm, nền kinh tế bị kìm hãm.

Trong mọi dự án hạ tầng lớn, luôn có vài bài toán khó:

- Cần vốn đầu tư cực lớn theo giai đoạn

- Thời gian hoàn vốn kéo dài, thường khó dự báo chính xác

- Tác động đến ngân sách và hệ thống tín dụng

Nghĩa là: Chủ trương là đúng, nhưng quan trọng nhất là năng lực thực thi, không thể chỉ dựa vào ý chí nhất định phải làm.

Việc Tập đoàn Vingroup quyết định rút đăng ký tham gia đầu tư dự án không nên nhìn nhận đây là tiêu cực.

Đây có thể là kết quả của quá trình sàng lọc, cân nhắc kĩ về năng lực tài chính và khả năng thực thi.

Một tập đoàn lớn như Vin nếu nói rằng không đủ tiềm lực thì cũng không chuẩn, hợp lý hơn thì gọi là rủi ro vượt quá khả năng có thể kiểm soát

Dự án kiểu này nếu chỉ dùng cam kết và nguồn lực góp bằng tài sản tài chính như cổ phiếu, sẽ dẫn đến:

- Ngân hàng bị kéo vào việc phải cấp tín dụng dài hạn không bền vững

- Rủi ro tập trung quá cao

- Hậu quả lớn hơn là cái gọi là "bẫy": Nguồn vốn đã, dự án chậm, dòng tiền âm => cuối cùng nhà nước buộc phải bơm thêm để “cứu” => thành ra tất cả bị bắt làm con tin

Nên thà rằng chưa làm, còn hơn làm mà không chắc.