Thị trường tài chính Việt Nam những ngày đầu tháng 6 đang xôn xao trước thông tin thương vụ chuyển nhượng Công ty Tài chính Bưu điện (PTF) giữa Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, mã SSB) và AEON Financial Service (Nhật Bản) bất ngờ đổ vỡ. Nhưng nếu nhìn lại những hoạt động tài chính trong quá khứ của SeABank, đây có lẽ không phải là lần đầu tiên ngân hàng này vướng vào các lùm xùm về tính minh bạch và trách nhiệm trong các giao dịch tài chính lớn.

Ngày 7/6, SeABank phát đi thông cáo bất thường, phản hồi về việc AEON Financial Service (AFS) đơn phương tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng vốn điều lệ tại Công ty Tài chính TNHH MTV Bưu điện (PTF) là “không còn hiệu lực”. Theo SeABank, họ hoàn toàn bị động khi nhận được thông tin này qua... một email từ phía đối tác Nhật Bản, không kèm theo bất kỳ thông báo chính thức nào trước đó.

Trái ngược với sự ngỡ ngàng của SeABank, AEON Financial cho rằng hợp đồng ký từ tháng 10/2023 đã trở nên vô hiệu vì "phát hiện một số sai lệch nghiêm trọng trong dữ liệu kế toán tại PTF" — thông tin chỉ được phát lộ sau khi tiến hành các hoạt động hậu sáp nhập (PMI). Cú rút lui của AEON không chỉ gây sốc, mà còn dấy lên nghi vấn về mức độ minh bạch trong hồ sơ tài chính của PTF trước khi thương vụ được ký kết với giá trị ước tính khoảng 4.300 tỷ đồng.

Đáng nói, vào ngày 3/2/2025, SeABank đã hoàn tất bàn giao PTF cho đối tác Nhật Bản sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận. Với việc AEON tuyên bố sẽ tiếp tục điều tra, yêu cầu hoàn trả chi phí, bồi thường thiệt hại và có thể truy cứu trách nhiệm, sự việc này không chỉ dừng lại ở tranh chấp hợp đồng mà có nguy cơ trở thành một vụ kiện tụng quốc tế.

Trước khi thương vụ với AEON đổ vỡ, SeABank từng bị gọi tên trong một thương vụ trái phiếu gây tranh cãi vào năm 2022, khi ngân hàng này đóng vai trò trung gian và đồng hành cùng Công ty Chứng khoán HDBS hỗ trợ Công ty VKC Holdings phát hành lô trái phiếu trị giá 200 tỷ đồng. Vấn đề ở chỗ: dù chưa hoàn tất hồ sơ tài sản đảm bảo, trong đó một tài sản là quyền sử dụng đất tại huyện Thoại Sơn (An Giang) hoàn toàn chưa được đưa vào quản lý, SeABank vẫn tiến hành thu tiền trái chủ và ký hợp đồng quản lý tài sản đảm bảo chỉ một phần (Nhà máy đá Bình Thuận).

Thực tế là toàn bộ 200 tỷ đồng trái phiếu đã được giải ngân cho VKC mà không có sự kiểm soát đầy đủ về tài sản bảo đảm. Đây là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro cho trái chủ, đặc biệt trong bối cảnh thị trường trái phiếu đang bước vào giai đoạn siết chặt hậu thời kỳ "nở rộ dễ dãi". Và như một hậu quả tất yếu vụ phát hành lô trái phiếu của VKC cũng đi đến hành trình khó khăn khí VKC không còn đủ khả năng thanh toán lãi và gốc của lô trái phiếu này.

Một vụ việc khác từng khiến giới đầu tư lo lắng là trường hợp SeABank bảo lãnh phát hành trái phiếu cho Công ty CP Thương mại – Dịch vụ Công nghệ cao (CNC). Dù các thông tin cụ thể chưa được công bố rộng rãi, nhưng theo phản ánh từ một số nhà đầu tư, quá trình tư vấn được thực hiện bởi chính nhân viên của SeABank và công tác kiểm định hồ sơ có dấu hiệu chủ quan, thiếu kiểm soát, khiến người mua trái phiếu đặt ra nhiều nghi vấn về sự khách quan và trách nhiệm của ngân hàng trong vai trò bảo lãnh.

SeABank nhiều năm qua được biết đến là một trong những ngân hàng bán lẻ có tốc độ tăng trưởng nhanh và tham vọng lớn, đặc biệt sau sự tham gia của các cổ đông ngoại như Warburg Pincus. Tuy nhiên, những vụ việc liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp, định giá tài sản đảm bảo, và mới nhất là vụ “vỡ trận” thương vụ với AEON, đang đặt ra câu hỏi lớn về tính minh bạch, khả năng kiểm soát rủi ro và quản trị hợp đồng của ngân hàng này.

Dù SeABank đã khẳng định sẽ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và chờ một buổi làm việc chính thức với AEON, sự tin tưởng từ thị trường tài chính không chỉ đến từ phản ứng khi có sự cố, mà còn phụ thuộc vào cách ngân hàng xây dựng chuẩn mực minh bạch ngay từ đầu trong các thương vụ lớn.