Nhiều người tiếp cận các thông điệp của FED quá nhiều chỉ còn quan tâm tới lãi suất tăng hay giảm mà không nhận ra sự thay đổi lớn nhất trong quan điểm của chủ tịch FED là : Không muốn Fed tiếp tục đóng vai trò như một tổ chức liên tục phát tín hiệu để thị trường dự đoán trước từng bước đi tiếp theo!

Vì sao chuyện này quan trọng, tìm hiểu ngược lại lý thuyết của Finn Kydland và Edward Prescott đoạt giải Nobel Kinh tế 2004, ở đó đặt ra vấn đề: “Tại sao một chính phủ có ý định tốt vẫn có thể dẫn nền kinh tế kém hiệu quả?”

Kydland và Prescott nói về cơ chế của tính nhất quán của chính sách theo thời gian (time inconsistency). Tức là một chính phủ tuyên bố một cam kết dài hạn (kiểm soát lạm phát), nhưng trong ngắn hạn liên tục bị cám dỗ chệch khỏi cam kết đó vì các lý do “hợp lý tại thời điểm đó”. Kết quả: khu vực tư nhân học được quy luật và điều chỉnh kỳ vọng trước, triệt tiêu hiệu quả chính sách và ảnh hưởng đến sự tin cậy của nhà hoạch định.

Điều nhấn mạnh cũng chưa nói đến việc thị trường dự đoán được quyết định của chính phủ, mà là tầm quan trọng của sự đáng tin cậy và tính nhất quán trong cam kết chính sách.

(mình có 1 bài viết về vấn đề này tên là: “Nếu mục tiêu của chính phủ được người dân được tin tưởng và nếu không ...” để trong comment)

Trong nhiều năm qua, Fed đã sử dụng rất nhiều công cụ định hướng kỳ vọng như forward guidance hay dot plot. Những công cụ này giúp thị trường hiểu rõ hơn về cách Fed suy nghĩ và giảm bớt sự bất định.

Tuy nhiên, có thể đang xuất hiện một nghịch lý. Khi lượng thông tin định hướng ngày càng nhiều, một phần sự chú ý của thị trường lại chuyển từ sự tin tưởng vào các mục tiêu dài hạn sang việc giải mã từng tín hiệu ngắn hạn. Nhà đầu tư, giới trader không còn quan tâm Fed có giữ cam kết kiểm soát lạm phát hay không, mà cố gắng dự đoán chính xác Fed sẽ làm gì kế tiếp và tác động ngắn hạn tới thị trường tài sản đầu tư.

Và vị chủ tịch hiện tại của FED ông Kenvin Warsh cũng đã nói đúng điều đó từ nhiều tháng trước. Xin lưu ý rằng là từ nhiều tháng trước, không phải sự bất ngờ gì mới đây. Kenvin Warsh cho rằng các dự báo (dot plot, forward guidance) có thể gây tác dụng ngược. Và ông cho rằng Fed nên chờ đến các cuộc họp mới quyết định, không nên “báo trước”.

Warsh cũng đang muốn xây dựng khuôn khổ lạm phát mới và thiết lập lại niềm tin vào các định hướng kiên định thay vì linh hoạt thái quá và làm sao để không phải lý giải liên tục cho các quyết định.

Thay vì tiếp tục nhả nhiều “hint” về tương lai, Warsh muốn trọng tâm quay trở lại việc xây dựng niềm tin vào các mục tiêu dài hạn và sự nhất quán của chính sách.

Điều này thay đổi với dân đầu tư không chỉ ở Mỹ mà ở Việt Nam, bởi các năm qua từng cuộc họp, từng phát biểu và các văn bản bị lạm dụng để phân tích ngôn từ, cố gắng đón đầu đoán trước ý của FED .... cho việc đầu tư

Các năm qua chúng ta được đọc nhiều bài phân tích ngôn từ, không kém một đề bài cảm thụ văn học:

Ví dụ như 2021 FED liên tục gọi lạm phát là “transitory” (tạm thời). Mấy gã Phố Wall tranh luận như thí sinh thi môn văn rằng: Nếu còn dùng “transitory” tức là còn nới lỏng kinh tế. Nếu bỏ đi tức là sắp tới FED muốn thắt chặt.

Và sau đó nguyên chủ tịch FED Jerome Powell tuyên bố: “It is probably a good time to retire that word”. Tạm dịch: có lẽ đã đến lúc cho từ “transitory” đó nghỉ hưu. Việc này ví von ngôn từ được dùng như một nhân viên công chức đưa tín hiệu.

Sự biến mất của một của một từ ngữ đã được giới trader, thị trường coi đây là tín hiệu FED chuyển sang lập trường cứng rắn.

(Tương tự đầu năm nay, Reuters ghi nhận thị trường đọc rất kỹ việc FED mô tả lạm phát là “somewhat elevated” (hơi cao). Và các trader lại tranh luận xem liệu đây có phải là dấu hiệu FED đang nghiêng về phía diều hâu hơn hay không?)

Có lẽ sự suy đoán thái quá đó sẽ dần mất đi trong nhiệm kì chủ tịch mới.

Và có một điều mình đọc được từ Warsh là ông tin rằng các nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng lại gây ra hậu quả, tăng trưởng ổn định đến từ việc duy trì một khuôn khổ chính sách đáng tin cậy, nhất quán và tập trung vào ổn định dài hạn.

Khi niềm tin vào cam kết đó đủ mạnh, khu vực tư nhân sẽ tự đưa ra các quyết định đầu tư và phát triển mà không cần phải liên tục đoán xem ngân hàng trung ương sẽ nói gì ở cuộc họp tiếp theo.

Cre: Trương Đắc Nguyên