Nếu chỉ nhìn bề mặt, việc cổ phiếu chứng khoán giao dịch tích cực gần đây có thể được giải thích bằng thanh khoản cải thiện và tâm lý hưng phấn. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, thị trường đang phản ánh một thay đổi mang tính cấu trúc: thị trường vốn Việt Nam đang bước sang giai đoạn mà quyền lực phân bổ vốn bắt đầu dịch chuyển.

Và khi điều đó xảy ra, vai trò của các công ty chứng khoán cũng thay đổi theo.

Một sai lầm phổ biến là đồng nhất sự phát triển của thị trường vốn với việc giá trị giao dịch tăng. Thực tế, phát triển thị trường vốn là quá trình mở rộng quyền quyết định dòng tiền, chứ không chỉ là tăng thanh khoản.

Khi thị trường vốn được đặt vào vị trí trung tâm của tăng trưởng kinh tế, dưới định hướng của Bộ Tài chính, ba thay đổi quan trọng bắt đầu diễn ra:

Doanh nghiệp phụ thuộc ít hơn vào tín dụng ngân hàng

Quyết định phân bổ vốn dịch chuyển từ Nhà nước sang thị trường

Trung gian tài chính trở thành mắt xích bắt buộc, không thể thay thế

Ở điểm giao nhau của cả ba quá trình này chính là các công ty chứng khoán.

Trong một thị trường vốn trưởng thành hơn, giá trị của công ty chứng khoán không nằm ở số lượng tài khoản hay phí môi giới, mà nằm ở khả năng kiểm soát và dẫn dắt dòng vốn.

Những công ty chứng khoán đi cùng chu kỳ dài thường có các đặc điểm:

Năng lực vốn đủ lớn để đứng giữa các thương vụ phát hành, thoái vốn, M&A

Quan hệ chặt với dòng tiền tổ chức, quỹ đầu tư, định chế tài chính

Khả năng tham gia định giá, phân phối và cấu trúc sản phẩm vốn

Ở những công ty này, lợi nhuận không tăng tuyến tính theo thanh khoản, mà tăng theo độ sâu của thị trường vốn.

Điều thị trường đang làm hiện nay không phải là đặt cược vào kết quả kinh doanh quý tới, mà là đặt cược vào vai trò tương lai.

Khi thị trường vốn mở rộng:

Quy mô phát hành tăng → nhu cầu IB tăng

Doanh nghiệp tái cấu trúc nhiều hơn → nhu cầu tư vấn tăng

Dòng vốn tổ chức tham gia sâu hơn → vai trò trung gian tăng

Đây là những mảng chưa phản ánh đầy đủ vào lợi nhuận hiện tại, nhưng lại quyết định định giá dài hạn. Vì vậy, việc cổ phiếu chứng khoán giao dịch tích cực có thể được xem là định giá trước quyền lực phân bổ vốn, chứ không chỉ là kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn.

Một thị trường vốn lớn hơn không nuôi được tất cả. Ngược lại, nó buộc các công ty chứng khoán phải bộc lộ rõ giới hạn của mình.

Những công ty chỉ tồn tại nhờ:

Môi giới cá nhân

Margin theo chu kỳ

Giao dịch ngắn hạn

sẽ gặp trần tăng trưởng khi thị trường chuyển sang giai đoạn chiều sâu. Giá cổ phiếu của họ có thể tăng theo sóng, nhưng khó hình thành một chu kỳ định giá mới.

Thị trường hiện tại đang làm một việc rất rõ: tách nhóm chứng khoán thành bên tham gia phân bổ vốn và bên chỉ đứng bên lề giao dịch.

Sự tích cực của nhóm cổ phiếu chứng khoán hiện nay không đơn thuần là kết quả của thanh khoản tăng, mà phản ánh sự thay đổi vai trò của thị trường vốn trong cấu trúc tăng trưởng. Khi quyền phân bổ vốn dịch chuyển, những doanh nghiệp đứng ở trung tâm của dòng chảy đó sẽ được định giá lại.

Tuy nhiên, đây không phải là câu chuyện “cả ngành cùng thắng”. Ngược lại, đây là giai đoạn mà sự phân hóa mới quyết định ai đi xa, ai chỉ dừng lại ở hưởng ứng.

Hiểu được điều này quan trọng hơn nhiều so với việc đoán xem thanh khoản tuần tới là bao nhiêu.