Xung đột tại Iran đã gây ra một trong những cú gián đoạn nguồn cung dầu lớn, khiến sản lượng tại khu vực Vùng Vịnh sụt giảm và hoạt động lọc dầu tại nhiều khu vực bị hạn chế.

Hệ quả là nguồn cung nhiên liệu toàn cầu bị thắt chặt, đặc biệt tại châu Á – nơi phụ thuộc lớn vào dầu từ Trung Đông – đẩy giá dầu diesel và nhiên liệu hàng không tăng mạnh. Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu châu Âu gặp khó do giá dầu thô đầu vào tăng quá nhanh, làm suy giảm biên lợi nhuận.

Ngược lại, các nhà máy tại Mỹ lại hưởng lợi rõ rệt nhờ kết hợp hai yếu tố: nguồn dầu thô đầu vào giá rẻ và giá bán sản phẩm tăng cao.

Lợi thế này đến từ nguồn dầu nội địa dồi dào, cùng nhập khẩu giá thấp từ Canada và Mexico. Nhờ đó, các doanh nghiệp có thể tối đa hóa chênh lệch giá, đưa biên lợi nhuận lọc dầu lên mức 20–25 USD/thùng, gần gấp đôi so với đầu tháng 3.

Trước cơ hội lợi nhuận lớn, nhiều nhà máy lọc dầu Mỹ đã tăng công suất vận hành lên gần mức tối đa, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu.

Dầu diesel và nhiên liệu bay từ Mỹ được vận chuyển mạnh sang châu Âu, châu Á, thậm chí tới Australia, phản ánh vai trò ngày càng lớn của Mỹ trong chuỗi cung ứng nhiên liệu tinh chế toàn cầu.

Diễn biến tích cực của thị trường đã phản ánh rõ trên chứng khoán. Cổ phiếu của các tập đoàn lớn như ExxonMobil và Chevron lần lượt tăng 21% và 18% từ đầu năm.

Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp tập trung vào lọc dầu như Valero Energy, Marathon Petroleum hay Phillips 66 ghi nhận mức tăng trung bình khoảng 27%, cho thấy kỳ vọng lớn của thị trường.

Một yếu tố hỗ trợ khác đến từ Venezuela, khi nhập khẩu dầu thô từ quốc gia này vào Mỹ tăng gấp 3 lần trong vòng một năm, đạt khoảng 412.000 thùng/ngày.

Sự gia tăng này giúp ổn định nguồn cung đầu vào, đồng thời tạo thêm dư địa cho các nhà máy lọc dầu Mỹ duy trì lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh thị trường biến động.

Dù hưởng lợi lớn, các doanh nghiệp Mỹ vẫn đối mặt với rủi ro từ biến động giá dầu. ExxonMobil và Chevron đã cảnh báo thiệt hại hàng tỷ USD do lỗ trên các hợp đồng phái sinh, trong khi Phillips 66 ghi nhận khoản lỗ khoảng 900 triệu USD.

Tuy nhiên, các khoản lỗ này chủ yếu mang tính “hiệu ứng thời điểm”, và có thể được bù đắp khi sản phẩm nhiên liệu được bán ra với giá cao hơn trong các quý tới.

Trong ngắn hạn, các nhà máy lọc dầu Mỹ vẫn là những “người hưởng lợi” rõ rệt từ biến động địa chính trị. Tuy nhiên, về dài hạn, áp lực cạnh tranh có thể gia tăng khi các quốc gia châu Á tìm nguồn thay thế và tranh mua dầu thô từ Mỹ, đặc biệt nếu các tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn.

Yếu tố then chốt trong thời gian tới sẽ là khả năng duy trì nguồn cung dầu thô ổn định trong nước, quyết định mức độ bền vững của lợi thế hiện tại.