Chiến dịch quân sự do Mỹ tiến hành ngày 3/1/2026, dẫn đến việc Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro bị bắt giữ, đã ngay lập tức đẩy ngành dầu mỏ của quốc gia Nam Mỹ này vào trạng thái tê liệt. Hoạt động xuất khẩu – nguồn thu ngoại tệ sống còn của Venezuela – gần như bị đóng băng hoàn toàn, làm gia tăng những bất định về tương lai chính trị trong nước cũng như tác động lan tỏa tới thị trường năng lượng thế giới.

Ngay sau chiến dịch, các cảng dầu chủ chốt của Venezuela không ghi nhận bất kỳ tàu chở dầu nào được phép rời bến. Theo các nguồn tin trong ngành vận tải biển, giới chức cảng không nhận được chỉ đạo cho phép xuất hàng, trong khi Mỹ tăng cường kiểm soát đối với tàu dầu hoạt động tại vùng biển Venezuela.

Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy nhiều tàu đã hoàn tất việc bốc xếp dầu thô và sản phẩm nhiên liệu để vận chuyển sang Mỹ và châu Á buộc phải neo đậu chờ lệnh mới. Một số tàu khác rời cảng trong tình trạng không chở hàng, phản ánh mức độ gián đoạn nghiêm trọng của chuỗi xuất khẩu.

Trước thời điểm bị phong tỏa, sản lượng xuất khẩu dầu của Venezuela chỉ đạt khoảng 700.000 đến 1 triệu thùng/ngày – thấp hơn rất xa so với giai đoạn đỉnh cao trong quá khứ, do chịu tác động kéo dài của các lệnh trừng phạt quốc tế. Tuy nhiên, việc dòng chảy xuất khẩu bị chặn hoàn toàn đang đặt ngành dầu khí nước này trước nguy cơ suy kiệt sâu hơn.

Tại cảng Jose – trung tâm dầu khí quan trọng bậc nhất của Venezuela – không có chuyến xuất hàng nào được ghi nhận trong ngày 3/1. Đáng chú ý, tình trạng đình trệ không chỉ ảnh hưởng đến các chuyến hàng của PDVSA mà còn lan sang cả những lô dầu liên quan tới Chevron, đối tác lớn của Venezuela đến từ Mỹ.

Các chuyên gia trong ngành cảnh báo rằng nếu tình trạng phong tỏa kéo dài, Venezuela có thể buộc phải cắt giảm sản lượng khai thác. Khi hệ thống kho chứa đạt công suất tối đa, nhiều mỏ dầu sẽ phải đóng giếng, kéo theo thiệt hại kinh tế nghiêm trọng và làm suy giảm khả năng phục hồi sản xuất trong dài hạn.

Cùng với việc kiểm soát dòng xuất khẩu dầu, Washington cũng phát đi những tín hiệu rõ ràng về vai trò của Mỹ trong giai đoạn chuyển tiếp tại Venezuela. Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ không loại trừ khả năng duy trì sự hiện diện quân sự và tham gia “điều hành” Venezuela trong thời gian nhất định, với mục tiêu tái thiết ngành dầu khí vốn đã xuống cấp sau nhiều năm thiếu đầu tư.

Theo ông Trump, các tập đoàn dầu mỏ Mỹ sẽ được tạo điều kiện đầu tư hàng tỷ USD nhằm nâng cấp cơ sở hạ tầng và khôi phục năng lực sản xuất. Điều này cho thấy dầu mỏ không chỉ là nguồn thu kinh tế mà còn là trụ cột trong chiến lược can dự của Mỹ tại Venezuela.

Về vấn đề chuyển giao quyền lực, Tổng thống Mỹ cho rằng phe đối lập hiện chưa có nhân vật đủ sự ủng hộ rộng rãi để thay thế ông Maduro, đồng thời khẳng định Washington không liên hệ với lãnh đạo đối lập María Corina Machado trong quá trình triển khai chiến dịch.

Trong khi đó, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã lên tiếng chỉ trích hành động quân sự của Mỹ, cho rằng đây là động thái vi phạm luật pháp quốc tế. Các cuộc biểu tình ủng hộ Venezuela và yêu cầu trả tự do cho Tổng thống Maduro đã xuất hiện tại nhiều nơi trên thế giới.

Dù xuất khẩu dầu của Venezuela bị gián đoạn hoàn toàn, giới phân tích nhận định tác động trước mắt đối với giá dầu thế giới vẫn ở mức tương đối hạn chế. Nguyên nhân là do tỷ trọng đóng góp của Venezuela vào nguồn cung toàn cầu hiện không còn lớn.

Theo các chuyên gia thị trường năng lượng, mức gián đoạn khoảng 700.000 – 1 triệu thùng/ngày chỉ chiếm chưa đến 1% tổng tiêu thụ dầu toàn cầu. Do đó, phản ứng giá chủ yếu đến từ yếu tố tâm lý và rủi ro địa chính trị, thay vì sự mất cân đối cung – cầu tức thời.

Một số ý kiến cho rằng giá dầu có thể tăng nhẹ nếu căng thẳng kéo dài hoặc leo thang, đặc biệt trong trường hợp xuất hiện sự can dự của thêm các bên trong khu vực. Lịch sử cho thấy, trong những cuộc khủng hoảng địa chính trị gần đây, phí rủi ro trên thị trường dầu mỏ từng tăng hơn 10 USD/thùng, ngay cả khi nguồn cung thực tế chưa bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Về dài hạn, các chuyên gia lưu ý rằng Venezuela vẫn sở hữu tiềm năng tăng sản lượng đáng kể nếu các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ và dòng vốn đầu tư nước ngoài quay trở lại. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, diễn biến chính trị và vai trò của dầu mỏ trong chiến lược địa chính trị mới sẽ tiếp tục là tâm điểm theo dõi của thị trường năng lượng toàn cầu.