Trong giai đoạn từ năm 2023 đến đầu năm 2026, thị trường chứng khoán Việt Nam đã chứng kiến một đợt rút vốn lịch sử từ khối ngoại với tổng giá trị bán ròng lũy kế ước tính lên tới 340.000 tỷ đồng. Đứng trước áp lực nguồn cung khổng lồ này, giới quan sát từng dấy lên lo ngại về nguy cơ sụt giảm sâu mang tính hệ thống của chỉ số VN-Index.

Tuy nhiên, bức tranh thực tế lại cho thấy một sức chống chịu đáng kinh ngạc của thị trường. Yếu tố cốt lõi nào đã giúp thị trường duy trì nền tảng giá vững chắc và triệt tiêu nguy cơ sụp đổ?

Cần nhìn nhận khách quan rằng, quy mô 340.000 tỷ đồng vượt xa sức mua cục bộ của nhóm nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ. Việc thị trường hấp thụ thành công lượng hàng này minh chứng cho một cuộc "chuyển giao" quy mô lớn về quyền sở hữu cổ phần.

Thay vì phân tán, lượng cổ phiếu này đã được sang tay và tái phân bổ vào khối tự doanh của các công ty chứng khoán, các quỹ đầu tư nội địa, và tệp nhà đầu tư cá nhân có giá trị tài sản ròng cao (MMS). Sự dịch chuyển này mang ý nghĩa tích cực: lượng cổ phiếu trôi nổi tự do free-float được cô đặc lại vào tay những nhà đầu tư có năng lực tài chính mạnh và tầm nhìn dài hạn. Điều này giúp giảm thiểu đáng kể rủi ro bán tháo hoảng loạn hay áp lực giải chấp chéo (margin call) thường thấy ở nhóm nhà đầu tư cá nhân mang tâm lý đầu cơ ngắn hạn.

Để đánh giá rủi ro từ đợt bán ròng này, cần xem xét bản chất của dòng vốn rút đi. Lực bán chủ yếu xuất phát từ quá trình tái cơ cấu danh mục của các quỹ đầu tư nước ngoài dưới áp lực vĩ mô toàn cầu, điển hình là:

Chênh lệch lãi suất và biến động tỷ giá: Môi trường lãi suất cao kéo dài tại Mỹ và các nền kinh tế phát triển đã kích hoạt hoạt động đảo chiều dòng vốn, rút tiền từ các thị trường cận biên về các kênh tài sản an toàn hơn.

Tái phân bổ chiến lược: Dòng tiền toàn cầu có xu hướng tập trung vào các thị trường phát triển mạnh về công nghệ lõi và AI, thay vì các thị trường có tỷ trọng vốn hóa nghiêng về tài chính và bất động sản như Việt Nam.

Do đó, lực bán này mang tính chất phân bổ lại tài sản theo chu kỳ vĩ mô, không đồng nghĩa với việc nền tảng cơ bản của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam bị suy yếu.

Sự kiện khối ngoại rút 340.000 tỷ đồng vô hình trung lại là một đợt kiểm tra sức chịu đựng hoàn hảo đối với cấu trúc của TTCKVN hiện tại.

Khác với giai đoạn 5-10 năm trước khi thanh khoản thị trường phụ thuộc nặng nề vào khối ngoại, TTCKVN giai đoạn 2025-2026 đã xác lập một mặt bằng thanh khoản mới, với quy mô khớp lệnh hàng tỷ USD mỗi phiên. Dòng vốn nội đã chính thức vươn lên nắm vai trò dẫn dắt và thiết lập mặt bằng giá.

Kết luận: Áp lực bán ròng kỷ lục của khối ngoại không gây ra sự đổ vỡ, mà ngược lại, đã tạo ra một vùng định giá chiết khấu hấp dẫn cho dòng tiền thông minh trong nước. Khi lượng hàng lớn đã được các tổ chức nội địa hấp thụ và "khóa" lại trong các danh mục đầu tư dài hạn, nguồn cung tiềm năng trên thị trường sẽ sụt giảm.

Trong bối cảnh TTCKVN đang tiến sát tới mục tiêu Nâng hạng lên Thị trường Mới nổi (Emerging Markets), lượng cổ phiếu mà các tổ chức nội địa đã tích lũy trong 3 năm qua sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh chiến lược. Khi các quỹ đầu tư bám sát chỉ số bắt buộc phải giải ngân trở lại vào Việt Nam sau khi nâng hạng, họ sẽ phải chấp nhận mua lại lượng tài sản này với một mức định giá cao hơn đáng kể.