DỰ LUẬT CLARITY ACT: RÕ RÀNG HƠN CHO NGÀNH, TÍCH CỰC CHO GIÁ DÀI HẠN, NHƯNG GÂY TRANH CÃI VỀ TRIẾT LÝ CRYPTO

Nhiều người ủng hộ cho rằng CLARITY Act mang lại lợi ích lớn cho ngành crypto vì lần đầu tiên thiết lập một khung pháp lý tương đối rõ ràng. Trong nhiều năm, các công ty crypto hoạt động trong vùng xám, không biết token của mình là chứng khoán, hàng hóa hay một loại tài sản khác. Sự mơ hồ này khiến rủi ro pháp lý luôn treo lơ lửng, làm nhà đầu tư và tổ chức lớn dè chừng. Khi luật rõ ràng hơn, rủi ro bị “đánh úp” bởi các nhà lập pháp giảm xuống, chi phí tuân thủ dễ dự đoán và các tổ chức như ngân hàng, quỹ đầu tư, quỹ hưu trí có cơ sở để tham gia. Ở góc nhìn thị trường, việc giảm rủi ro pháp lý hỗ trợ định giá crypto cao hơn trong dài hạn.

Từ góc độ giá cả, CLARITY Act có thể tích cực cho crypto về lâu dài vì nó mở đường cho dòng vốn tổ chức quy mô lớn. Dòng tiền này thường chậm nhưng rất bền, giúp tăng thanh khoản, giảm biến động cực đoan và tạo nền giá vững hơn, đặc biệt với các tài sản lõi như Bitcoin và Ethereum. Ngoài ra, luật rõ ràng giúp giữ đổi mới công nghệ ở Mỹ thay vì đẩy các công ty crypto ra nước ngoài. Khi Mỹ vẫn là trung tâm tài chính và công nghệ, crypto có cơ hội trở thành một phần của hệ thống tài chính toàn cầu, không chỉ là công cụ đầu cơ mà là hạ tầng tài chính thực sự.

Tuy nhiên, từ góc nhìn triết lý crypto, CLARITY Act lại gây nhiều tranh cãi. Crypto ra đời với mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào hệ thống tài chính truyền thống, đề cao tính permissionless và phi tập trung. Khi bị quản lý theo khung TradFi, quyền lực có nguy cơ quay trở lại tay các tổ chức lớn như ngân hàng và cơ quan quản lý. Crypto có thể được chấp nhận rộng rãi hơn, nhưng đánh đổi là mất dần tinh thần ban đầu, nơi bất kỳ ai cũng có thể tham gia mà không cần xin phép.

Một điểm gây tranh cãi lớn là cách luật có thể đối xử với DAO và các mô hình chia lợi nhuận. Trong tài chính truyền thống, tổ chức nào phân phối lợi nhuận thường bị xem là chứng khoán và phải đăng ký, báo cáo và chịu giám sát chặt chẽ. Nhiều người lo ngại rằng các DAO chia phí hoặc reward có thể sẽ buộc phải đăng ký như doanh nghiệp, làm suy yếu governance phi tập trung và khiến các dự án cộng đồng nhỏ khó tồn tại. Điều này đi ngược lại triết lý “code là luật” và mô hình tự quản vốn là linh hồn của crypto.

Stablecoin là mặt trận xung đột gay gắt nhất giữa ngân hàng và crypto. Ngân hàng phản đối việc stablecoin trả lãi vì nếu người dân có thể giữ stablecoin và nhận lợi suất, tiền gửi sẽ rời khỏi hệ thống ngân hàng. Điều này làm giảm nguồn vốn cho vay, ảnh hưởng trực tiếp đến mô hình kinh doanh và khả năng kiểm soát dòng tiền của ngân hàng. Vì vậy ngân hàng vận động để stablecoin bị cấm trả lãi và bị quản lý giống tiền gửi truyền thống. Với ngân hàng, đây là vấn đề ổn định tài chính. Với cộng đồng crypto, đây là bảo vệ lợi ích của hệ thống cũ.

Chính vì vậy, các ngân hàng cũng muốn đóng các “lỗ hổng” của luật stablecoin GENIUS, nơi bên thứ ba trả lãi cho stablecoin. Dù stablecoin issuer không trả lãi trực tiếp, các nền tảng như Coinbase vẫn có thể cung cấp lợi suất thông qua lending, staking hoặc chia sẻ doanh thu. Ngân hàng xem đây là cách lách luật khiến dòng tiền vẫn chảy khỏi hệ thống ngân hàng, nên họ thúc đẩy quy định để siết chặt các mô hình này. Trong khi đó, cộng đồng crypto coi đây là hành động kìm hãm cạnh tranh và đổi mới công nghệ.

Tóm lại, CLARITY Act phản ánh mâu thuẫn cốt lõi của crypto. Về mặt phát triển ngành và giá cả dài hạn, crypto cần luật rõ ràng để giảm rủi ro, thu hút dòng vốn lớn và được tích hợp vào nền kinh tế thực, từ đó hỗ trợ giá bền vững hơn. Nhưng về mặt triết lý, crypto được sinh ra để thách thức hệ thống tài chính truyền thống, không phải để trở thành một phần của nó. CLARITY Act có thể giúp crypto an toàn, hợp pháp và “được chấp nhận”, nhưng cái giá có thể là crypto ngày càng giống TradFi và ngày càng xa rời lý tưởng ban đầu.