Không thể phủ nhận rằng căng thẳng tài chính tại các trang trại đang ngày càng gia tăng. Giá đậu tương đã rơi xuống mức thấp nhất trong vòng năm năm vào đầu tuần này. Trong khi ngành đậu tương đang đi tìm một câu chuyện nhu cầu rõ ràng, thì một vài tín hiệu tích cực đã bắt đầu ló dạng.

Việc trồng đậu tương ở Ohio năm nay thực sự là một hành trình đầy thử thách.

“Chúng tôi gặp thời tiết ẩm ướt vào đầu tháng 5, đặc biệt là trong tháng 5 – lạnh và ẩm ướt,” Steve Reinhard, nông dân tại Bucyrus, vùng trung bắc Ohio, chia sẻ. “Đến cuối tháng 5, chúng tôi đã hoàn tất gieo trồng cả ngô và đậu tương. Hiện giờ, mọi thứ có vẻ khá ổn. Tôi nghĩ điều kiện thời tiết tại Ohio hơi khác so với các khu vực khác.”

Dù đang hướng đến sản lượng cao, Reinhard cùng nhiều nông dân khác vẫn phải vượt qua không ít khó khăn trong năm nay.

Ngoài mức giá đậu tương quanh 10 USD/giạ, thuế quan cũng đang ảnh hưởng đến triển vọng xuất khẩu – một yếu tố quan trọng, bởi gần một nửa lượng đậu tương trồng tại Hoa Kỳ được dành cho xuất khẩu.

“Đậu tương vẫn là mặt hàng xuất khẩu nông nghiệp số một của Hoa Kỳ, đóng góp khoảng 31 tỷ USD cho nền kinh tế. Đây chắc chắn là thị trường chúng tôi hướng đến, đồng thời cũng tập trung vào việc thúc đẩy sử dụng trong nước,” Reinhard, cựu Chủ tịch Ủy ban Đậu tương Hoa Kỳ (USB), cho biết.

Vào tháng 4, căng thẳng thương mại với Trung Quốc lại nóng lên. Đợt áp thuế trả đũa đã khiến đậu tương Mỹ đối mặt với mức thuế gần 115%. Mặc dù chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, nhưng Trung Quốc vẫn chưa trở lại bàn đàm phán để mua đậu tương Mỹ. Ngay cả sau khi mức thuế cao được áp đặt, Trung Quốc vẫn là điểm đến xuất khẩu hàng đầu – dù lượng mua không còn cao như năm 2018.

Theo báo cáo của Pro Farmer:

Trung Quốc nhập khẩu 10,62 triệu tấn đậu tương từ Brazil trong tháng 6, chiếm 86,6% tổng nhập khẩu, tăng so với mức 9,72 triệu tấn cùng kỳ năm trước.

Nhập khẩu từ Hoa Kỳ đạt 1,58 triệu tấn, chiếm khoảng 12,9%, tăng so với mức 1,31 triệu tấn của năm ngoái.

Tin tích cực là doanh số xuất khẩu đậu tương cho niên vụ 2025/26 đã bắt đầu phục hồi, với đóng góp từ các khu vực “Châu Á khác”, “chưa xác định” và “Tây bán cầu”.

“‘Châu Á khác’ bao gồm Bangladesh, Indonesia, Malaysia, Pakistan, Philippines, Thái Lan và Việt Nam. ‘Tây bán cầu’ gần như hoàn toàn là Mexico,” Marc Rosenbohm, chuyên gia phân tích cấp cao tại Terrain, cho biết.

Còn với nhóm “chưa xác định”, ông không đưa ra suy đoán cụ thể.

Doanh số bán đậu tương

USB vẫn đang tìm cách thúc đẩy nhu cầu trong nước – một yếu tố quan trọng không kém xuất khẩu.

“Vấn đề lớn nhất chúng tôi tập trung hiện nay là việc sử dụng bột đậu tương trong ngành chăn nuôi tại Hoa Kỳ,” Reinhard nói. “Khi nghiền đậu tương, chúng ta thu được cả dầu và bột. Vấn đề là làm sao tăng cường sử dụng bột đậu tương trong chăn nuôi.”

Từ gia cầm đến thịt heo, ngành chăn nuôi sử dụng tới 97% lượng bột đậu tương sản xuất tại Mỹ. Vì thế, USB đang tìm kiếm những lợi ích rõ ràng cho động vật.

“Ví dụ, bột đậu tương giúp tăng sức đề kháng virus, chống viêm ở heo con, cải thiện sức khỏe mùa hè trong điều kiện nhiệt độ cao,” Reinhard nói.

Một lĩnh vực đang thu hút chú ý là ngành sữa.

“Khi phát triển đậu tương giàu oleic, ban đầu chúng tôi tập trung vào lợi ích cho sức khỏe con người: không có chất béo chuyển hóa, ít chất béo bão hòa, tốt cho nấu nướng. Nhưng không ngờ nó còn mang lại lợi ích lớn cho ngành sữa,” ông chia sẻ. “Nó cải thiện đáng kể lượng chất béo trong sữa. Chúng tôi hy vọng đây sẽ là thị trường được mở rộng.”

Giống đậu tương giàu oleic đã có mặt trên thị trường từ năm 2012, nhưng các nghiên cứu gần đây đang khám phá thêm những công dụng mới.

“Tôi nghĩ chúng ta mới chỉ bắt đầu hiểu được tiềm năng của đậu tương giàu oleic. Có những lợi ích mà đậu tương thường không có được, do thành phần dầu khác nhau,” Reinhard cho biết.

Điều khiến Reinhard phấn khởi nhất? Chính là tiềm năng tăng trưởng của nhiên liệu sinh học.

Vào tháng 6, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) đã đề xuất tăng tỷ lệ pha trộn dầu diesel sinh học trong tiêu chuẩn nhiên liệu tái tạo – từ 3,25 tỷ gallon năm 2025 lên 5,61 tỷ gallon năm 2026. Nếu được thông qua, đây sẽ là cú hích lớn cho đậu tương.

“Việc nâng nhu cầu thêm 67% lên 5,61 tỷ gallon sẽ khiến chúng ta phải dùng hết lượng dầu đậu tương hiện có để sản xuất dầu diesel tái tạo,” Peter Meyer, chuyên gia kinh tế trưởng tại Muddy Boots Ag LLC, nói.

Ông cũng dự báo diện tích trồng đậu tương có thể sẽ tăng trong năm 2026 do nhu cầu này.

Một điểm đáng chú ý khác trong đề xuất của EPA là giảm nhập khẩu nguyên liệu đầu vào dùng cho sản xuất nhiên liệu tái tạo, giúp đậu tương Mỹ có lợi thế.

“Dầu đậu tương chắc chắn sẽ đóng vai trò lớn,” Rosenbohm nói. “Tuy nhiên, còn cần theo dõi kỹ đề xuất cuối cùng để xác định chính xác nhu cầu.”

Báo cáo WASDE gần đây của USDA cũng phản ánh điều này, với dự báo 53% lượng dầu đậu tương sản xuất tại Mỹ sẽ được dùng làm nhiên liệu sinh học – mức kỷ lục.

“USDA đã nâng dự báo tiêu thụ dầu đậu tương làm nhiên liệu lên 15,5 tỷ pound, vượt cả mức tiêu thụ thực phẩm – một tín hiệu tâm lý rất đáng chú ý,” Rosenbohm nói thêm. “Sản lượng ép dầu cũng được nâng lên hơn 2,5 tỷ giạ.”

Theo Dan Basse, Chủ tịch AgResource, nếu xuất khẩu tiếp tục gặp bất lợi vì thuế quan và bất ổn, thì nhiên liệu sinh học sẽ là yếu tố bù đắp.

“Tôi tin rằng chúng ta cần tiếp tục phát triển cơ hội từ nhiên liệu xanh,” Basse nói. “Nếu chính quyền Trump không thể mở thêm các thị trường thương mại, thì ngành nông nghiệp Mỹ sẽ gặp khó. Trong khi đó, nhu cầu nhiên liệu xanh đang tăng mạnh ngoài Hoa Kỳ.”

Không phải lựa chọn giữa nội địa hay xuất khẩu – mà là cả hai

Với Reinhard, ngành đậu tương không cần chọn một trong hai: cả xuất khẩu lẫn tiêu thụ nội địa đều quan trọng như nhau.

“Chính quyền hiện tại đang nỗ lực tạo ra các cơ hội thương mại đa dạng. Trong tương lai, năng suất vẫn sẽ tiếp tục tăng,” ông nói. “Tôi không thấy sản lượng giảm hay trì trệ. Do đó, chúng ta cần duy trì đà khai thác mọi thị trường có thể, tận dụng năng suất và sự đổi mới mà nông dân Hoa Kỳ mang lại.”

-------------------------------------------------------------------------------------------------

Đậu tương, dầu đậu tương và khô đậu tương là nhóm mặt hàng nông sản quan trọng được giao dịch tích cực trên Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng thực phẩm và năng lượng toàn cầu.

Nhà đầu tư có thể giao dịch hai chiều (mua – bán) để tìm kiếm lợi nhuận trong mọi xu hướng giá, đồng thời doanh nghiệp có thể sử dụng hợp đồng phái sinh để bảo hiểm giá, chủ động kiểm soát chi phí nguyên liệu. Bộ ba đậu tương là công cụ đầu tư và quản trị rủi ro hiệu quả trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng phức tạp.

Giá Đậu Tương từ tháng 8/2024 đến nay, giá đậu tương đi ngang (sideways) trong vùng biên 955 – 1080.

Đây là vùng tích lũy kéo dài gần 1 năm, cho thấy lực cung cầu đang cân bằng và thị trường chờ chất xúc tác để bứt phá.