Cục Thuế đang triển khai kế hoạch siết chặt quản lý đối với nhóm doanh nghiệp có dấu hiệu thua lỗ kéo dài hoặc lãi mỏng bất thường, theo Công văn số 1927/CT-KTr về chương trình kiểm tra chuyên đề năm 2026.

Theo lãnh đạo ngành thuế, trọng tâm kiểm tra sẽ tập trung vào các doanh nghiệp có dấu hiệu thất thu ngân sách, đặc biệt là doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp lớn liên tục báo lỗ nhưng vẫn mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính, ông Lê Long cho biết cơ quan thuế đã xác định một nhóm doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng liên tục kê khai lỗ hoặc lợi nhuận rất thấp trong nhiều năm.

Dù việc thua lỗ có thể đến từ nhiều nguyên nhân, cơ quan thuế ghi nhận tình trạng đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp vẫn mở rộng quy mô và tăng vốn đầu tư trong khi báo lỗ kéo dài, làm dấy lên nghi vấn về tính minh bạch trong nghĩa vụ thuế.

Cục Thuế đã yêu cầu các đơn vị trực thuộc xây dựng kế hoạch kiểm tra tại trụ sở đối với 19 doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm hoặc có lợi nhuận thấp kéo dài.

Các doanh nghiệp này hoạt động trong nhiều lĩnh vực như thép, thủy sản, nhôm, thức ăn chăn nuôi, vận tải biển…, trong đó có một số tên tuổi như Pomina Steel, cùng các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu lớn khác.

Trong trường hợp không thể kiểm tra, các đơn vị phải báo cáo rõ lý do về cơ quan cấp trên.

Qua rà soát dữ liệu kê khai thuế, Cục Thuế đã lập danh sách 302 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng liên tục báo lỗ trong giai đoạn 2023–2024.

Nhóm doanh nghiệp này trải rộng ở nhiều ngành như thép, hóa chất, nhựa, dệt may, thực phẩm, ô tô và điện tử, tập trung nhiều tại các đô thị lớn.

Trong đó có một số doanh nghiệp thuộc diện quản lý của các cơ quan thuế lớn như TP.HCM và Hà Nội, bao gồm nhiều thương hiệu hoạt động tại Việt Nam như VNG, Mercedes-Benz Vietnam, Lotteria Vietnam, KFC Vietnam.

Theo kế hoạch, công tác kiểm tra chuyên đề năm 2026 sẽ tập trung vào việc đối chiếu doanh thu, chi phí và lợi nhuận, đặc biệt là các khoản chi phí lớn hoặc bất thường.

Cơ quan thuế cũng sẽ rà soát kỹ thời điểm ghi nhận doanh thu, thuế giá trị gia tăng đầu vào – đầu ra, nhằm đảm bảo việc kê khai đúng kỳ và đúng quy định.

Đặc biệt, các giao dịch như chi phí lãi vay nội bộ, phí bản quyền, dịch vụ nội bộ và giao dịch với bên liên kết sẽ được kiểm tra sâu để phát hiện dấu hiệu chuyển giá hoặc thao túng lợi nhuận.

Theo các chuyên gia thuế, với quy mô hàng triệu doanh nghiệp và hộ kinh doanh, việc kiểm soát toàn diện là không khả thi nếu không áp dụng mô hình quản lý rủi ro và công nghệ dữ liệu lớn.

Quan điểm này nhấn mạnh cần tập trung vào nhóm doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường như doanh thu lớn nhưng báo lỗ kéo dài, đặc biệt là FDI và doanh nghiệp mở rộng mạnh nhưng không tương xứng lợi nhuận.

Cơ quan thuế cũng đặc biệt chú ý tới hiện tượng hai hệ thống sổ sách kế toán hoặc che giấu doanh thu, được xem là hành vi gian lận thuế nghiêm trọng.

Đến nay, ngành thuế đã tiếp nhận dữ liệu từ hàng chục nghìn doanh nghiệp thông qua các đơn vị cung cấp phần mềm, nhằm hỗ trợ phát hiện sớm bất thường trong kê khai tài chính.

Trước đó, nhiều đợt thanh tra đã cho thấy kết quả xử lý lớn, với số thuế truy thu và xử phạt tại một số địa phương lên tới hàng trăm tỷ đồng, đồng thời giảm lỗ hàng nghìn tỷ đồng tại nhiều doanh nghiệp.

Trong thời gian tới, Cục Thuế cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân tích dữ liệu lớn, giám sát dòng tiền và kiểm soát giao dịch giá trị lớn để nâng cao hiệu quả quản lý.

Mục tiêu là phát hiện sớm rủi ro, ngăn chặn gian lận thuế và đảm bảo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch hơn.