Chính sách tiền tệ 2026: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Fed đối mặt với nhiều biến động, trong khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) giữ thế ổn định

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) mở đầu năm 2026 trong bối cảnh bất ổn, với Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) bị chia rẽ và chất lượng dữ liệu kinh tế không rõ ràng. Ba lần hạ lãi suất trong năm ngoái đã đưa mức lãi suất quỹ liên bang về 3,5–3,75%. Tuy nhiên, cuộc họp tháng 12/2025 chứng kiến ba ý kiến bất đồng — hai thành viên muốn giữ lãi suất và một thành viên đề xuất hạ 50 điểm cơ bản — hiện tượng hiếm thấy cho thấy FOMC chưa có quan điểm chung rõ ràng.

Việc chính phủ Mỹ tạm đóng cửa 43 ngày cuối năm cũng làm nhiễu loạn số liệu kinh tế: tỷ lệ thất nghiệp tháng 10 không được đo lường đầy đủ, CPI bị điều chỉnh sai và khảo sát hộ gia đình thiếu dữ liệu. Chủ tịch Fed Jerome Powell ví công việc của mình như “điều khiển con thuyền trong màn sương mù”, điều mà nhiều nhà giao dịch cũng công nhận. Trước khi có dữ liệu đủ tin cậy, không ai muốn phản ứng quá mức với các con số kinh tế nhất thời.

Ngược lại, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) khởi đầu năm 2026 với tâm lý ổn định. Sau tám đợt hạ lãi suất từ giữa năm 2024 đến giữa năm 2025, lãi suất tiền gửi của ECB đã neo ở 2,0% trong bốn kỳ họp liên tiếp. Chủ tịch ECB Christine Lagarde nhiều lần khẳng định chính sách tiền tệ “đang ở vị trí tốt” khi lạm phát gần tiệm cận mục tiêu 2% và tăng trưởng duy trì ổn định. Đồng thời, không có thay đổi lãnh đạo nào dự kiến trước năm 2027 và không có yếu tố dữ liệu hay chính trị bất ngờ nào gây xáo trộn dự báo.

Ở các thị trường tài chính, Fed được nhìn nhận là đang kiên nhẫn chờ đợi thêm thông tin trước khi hành động. Ngay cả khi tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ leo lên 4,6% — mức cao nhất trong bốn năm — và lạm phát đo bằng CPI giảm về 2,7%, thị trường vẫn định giá đến 80% khả năng Fed giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng Giêng 2026. Con số này phản ánh việc các nhà hoạch định chính sách đang chú trọng đến độ tin cậy của dữ liệu kinh tế. Ông Powell nhấn mạnh Fed “ở vị thế tốt” để tiếp tục theo dõi kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định, tránh những động thái vội vã.

Một chiến lược gia lãi suất tại Barclays cũng nhận định: Fed đang “giao dịch” dựa trên chất lượng dữ liệu chứ không chỉ tiêu chí CPI mới nhất. Trên thị trường, nhiều người nhắc lại rằng Fed không hăm hở cắt giảm — họ đang chờ đợi bằng chứng rõ ràng. Vì vậy, trong quý I/2026, Fed được dự đoán sẽ duy trì quan điểm thận trọng, chờ các xu hướng kinh tế rõ nét hơn.

Trái lại, khu vực đồng euro có một quý I khá êm đềm. ECB tiếp tục duy trì lãi suất tiền gửi ở 2,0%, trong khi lạm phát ổn định gần mục tiêu và tăng trưởng kinh tế đều đặn. Không nhà quan sát nào dự đoán ECB sẽ thay đổi chính sách trước mùa xuân, bởi các điều kiện kinh tế vẫn cho phép duy trì mức lãi suất hiện tại.

Quý II/2026 là thời điểm then chốt khi Fed đối mặt với biến số chính trị nội bộ. Nhiệm kỳ Chủ tịch Fed Jerome Powell kết thúc giữa tháng 5, và Tổng thống Donald Trump đã công khai tìm người kế nhiệm có xu hướng giảm lãi suất nhanh hơn. Kevin Hassett nổi lên là ứng viên hàng đầu sau khi ông này tuyên bố sẽ hạ lãi suất dựa trên các dữ liệu hiện tại. Thông tin này khiến các nhà giao dịch điều chỉnh kỳ vọng về tốc độ nới lỏng của Fed. Theo Goldman Sachs, sự thay đổi nhân sự lãnh đạo cũng quan trọng không kém dữ liệu trong nửa đầu năm 2026.

Thậm chí có kịch bản Powell ở lại Hội đồng Thống đốc tới năm 2028, dẫn tới tình huống chưa từng có: cả chủ tịch sắp mãn nhiệm và chủ tịch mới cùng tham gia Ủy ban chính sách. Mặc dù không nhất thiết gây xung đột, nhưng điều này chắc chắn tạo ra sự bất ổn vì vai trò và quyền lực chưa rõ ràng. Hiện thị trường đang phản ánh tình trạng bất ổn này. Nhiều nhà đầu tư dự báo Fed sẽ bắt đầu hạ lãi suất tại cuộc họp tháng Sáu nếu thị trường lao động tiếp tục hạ nhiệt. Những dự báo này đi kèm nhiều điều kiện, bởi quá trình chuẩn y chủ tịch mới có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng, nhất là nếu người đắc cử theo đuổi cách tiếp cận hoàn toàn khác biệt.

Trong khi đó, ECB gần như không bị ảnh hưởng bởi những ồn ào này. Bà Lagarde dự kiến giữ chức đến năm 2027, và gói kích thích tài khóa lớn của Đức (đầu tiên kể từ khi tái thống nhất) đang hỗ trợ mạnh cho tăng trưởng khu vực. Miễn là lạm phát khoảng 2%, ECB cảm thấy đủ thoải mái để không thay đổi chính sách hiện tại.

Quý III sẽ là giai đoạn chính sách thuế quan của Mỹ thực sự giao thoa với chính sách tiền tệ mới. Các biện pháp thuế quan do chính quyền Trump áp đặt đã đẩy lạm phát chung lên khoảng 0,7 điểm phần trăm trong năm 2025. Hầu hết các nhà kinh tế dự đoán tác động này sẽ dần giảm vào giữa năm 2026, qua đó loại bỏ một trở ngại đối với hạ thấp lạm phát. Nếu dự đoán này đúng, Fed mới sẽ bớt bị ràng buộc bởi các yếu tố bên ngoài khi hoạch định chính sách tiền tệ. Nhưng nếu lạm phát vẫn duy trì ở 2,8–3%, tân chủ tịch Fed sẽ đối diện thách thức uy tín ngay từ đầu, đặc biệt nếu xuất hiện nghi ngờ về áp lực chính trị.

Hơn nữa, Tòa án Tối cao Mỹ đang xem xét tính hợp pháp của việc sử dụng quyền khẩn cấp để áp thuế quan. Phán quyết dự kiến ban hành đầu năm 2026, nhưng tác động thực tế lên thị trường có thể rõ rệt trong quý III. Nếu Tòa xác định các biện pháp thuế là bất hợp pháp và buộc phải hủy bỏ, Mỹ sẽ có thể chứng kiến cú sốc giảm phát lan rộng – điều có thể mở đường cho Fed nới lỏng chính sách tiền tệ mạnh hơn, giả sử nền kinh tế vẫn ổn định. Các chuyên gia tại JP Morgan cũng cảnh báo “hiệu ứng truyền giá từ thuế quan có thể giảm dần sớm hơn hoặc muộn hơn dự báo”, và hiện các nhà giao dịch đang theo sát tình hình này.

Thị trường hiện đánh giá một dải kịch bản rộng hơn bình thường cho nửa cuối năm: Fed có thể hạ lãi suất mạnh nếu dữ liệu tích cực, hoặc phải giữ quan điểm cứng rắn hơn nếu lạm phát cao hơn kỳ vọng.

Đối với ECB, quý III cũng là lúc tái đánh giá chính sách. Nếu tăng trưởng khu vực duy trì quanh 1,2% và lạm phát bám sát mục tiêu, nhiều khả năng ECB tiếp tục giữ lãi suất tiền gửi ở 2,0%. Một số nhà phân tích cho rằng ECB có thể tăng lãi suất nếu gói kích thích tài khóa của Đức thật sự kích thích nhu cầu mạnh mẽ. Ngược lại, chỉ khi lạm phát giảm dưới mục tiêu thì ECB mới cân nhắc hạ lãi suất trở lại.

Quý IV/2026 sẽ là lúc Fed chứng minh liệu họ có thể duy trì lập trường độc lập chính sách trước áp lực chính trị hay không. Biểu đồ dự báo lãi suất (dot plot) cuối cùng dưới thời ông Powell chỉ ra Fed kỳ vọng cắt giảm lãi suất một lần trong năm 2026 – một quan điểm rất thận trọng. Tuy nhiên, nếu tỷ lệ thất nghiệp đột ngột tăng hoặc tân chủ tịch Fed nghiêng về nới lỏng hơn, thị trường sẽ kiểm nghiệm xem dự báo “một lần cắt” đó còn phù hợp hay không.

Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế Mỹ đang diễn biến khả quan hơn dự đoán nhờ đầu tư mạnh vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và các biện pháp hỗ trợ giảm thuế. Nếu lạm phát giảm nhanh, Fed sẽ có thêm dư địa để hạ lãi suất một cách an toàn. Nếu không, tân chủ tịch Fed có thể phải bảo vệ lập trường “diều hâu” của mình trước áp lực nới lỏng. Dù thế nào, quý IV là giai đoạn mà thị trường đánh giá uy tín của Fed.

ECB trong khi đó tiếp tục theo hướng ổn định. Hầu hết dự báo cho rằng lãi suất tiền gửi của ECB sẽ giữ ở 2,0% đến hết năm, chỉ có một khả năng nhỏ xem xét hạ về 1,75% nếu tăng trưởng yếu. Các gói chi công lớn trên khắp châu Âu – nhất là cho quốc phòng và cơ sở hạ tầng – giúp duy trì cầu và cho phép ECB giữ kiên nhẫn với chính sách hiện tại.

Một vài tác nhân có thể nhanh chóng thay đổi kỳ vọng hiện tại:

Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ về thuế quan: Có thể làm thay đổi đáng kể dự báo lạm phát nếu các biện pháp thuế bị bác bỏ.

Gói kích thích tài khóa của Đức: Nếu phát huy tối đa hiệu quả, có thể thúc đẩy nhu cầu mạnh tại khu vực đồng euro, ảnh hưởng đến chính sách ECB.

Đầu tư vào công nghệ AI: Dự báo gần 600 tỷ USD năm 2026, có thể vừa thúc đẩy tăng trưởng vừa tạo ra rủi ro kinh tế quá nóng.

Bất ổn hệ thống ngân hàng hoặc nợ công: Sự cố lớn ở Mỹ hoặc châu Âu có thể trở thành mối lo lớn hơn cả lạm phát.

Biến động địa chính trị: Những sự kiện bất ngờ có thể tác động lên chuỗi cung ứng, giá hàng hóa hoặc tâm lý rủi ro của nhà đầu tư.

Khi bước sang năm 2026, Fed và ECB đang đứng ở hai thái cực khác biệt. Fed phải đối mặt với hai thách thức lớn: dữ liệu kinh tế chưa rõ ràng và chuyển giao lãnh đạo cấp cao. Các nhà giao dịch dự báo Fed sẽ giữ lãi suất trong cuộc họp tháng Giêng, duy trì thận trọng trong quý I, xử lý nhiều biến số trong quý II, và nửa cuối năm là giai đoạn kiểm chứng khả năng độc lập của ngân hàng trung ương.

Trong khi đó, ECB không chịu áp lực tương tự. Ngân hàng này có xu hướng giữ nguyên chính sách, chỉ điều chỉnh nếu có lý do rõ ràng. Đó là khác biệt lớn: Fed “chờ đợi dữ liệu”, còn ECB “giữ vững ổn định” cho tới khi cần phải thay đổi.