Khi thị trường tài chính phát triển, không phải cổ phiếu nào thuộc nhóm chứng khoán cũng giữ vai trò như nhau. Thực tế, thị trường vốn luôn vận hành quanh một số rất ít “điểm trung tâm”, nơi dòng tiền được hình thành, phân bổ và tái cấu trúc. Phần còn lại chỉ là các lớp vệ tinh hưởng ứng theo chu kỳ giao dịch.

Vì vậy, nói đến “cổ phiếu trung tâm thị trường vốn” không phải là nói đến cổ phiếu tăng mạnh nhất, mà là nói đến doanh nghiệp đứng ở lõi của quá trình phân bổ vốn.

Một doanh nghiệp chỉ được xem là ở trung tâm thị trường vốn khi hội tụ đồng thời các yếu tố sau:

Tham gia trực tiếp vào thị trường sơ cấp: phát hành, phân phối, thoái vốn, IPO, M&A

Có khả năng kết nối dòng tiền tổ chức với doanh nghiệp và Nhà nước

Quy mô và năng lực vốn đủ lớn để đứng giữa các thương vụ có vòng đời dài

Không phụ thuộc hoàn toàn vào thanh khoản giao dịch ngắn hạn

Nếu thiếu các yếu tố này, doanh nghiệp dù có lợi nhuận tốt vẫn chỉ nằm ở vòng ngoài của thị trường vốn.

Việc TCBS niêm yết khiến “trung tâm thị trường vốn” lần đầu tiên hiện hình rõ ràng trên bảng điện.

TCBS không phát triển theo mô hình CTCK truyền thống, mà theo mô hình ngân hàng đầu tư – dẫn vốn:

Doanh thu gắn với phát hành, phân phối và cấu trúc vốn

Vai trò then chốt trong thị trường trái phiếu và các thương vụ lớn

Ít phụ thuộc vào sóng giao dịch ngắn hạn

Trong cấu trúc thị trường hiện tại, TCBS nằm ở lõi phân bổ vốn, nơi quyết định dòng tiền đi đâu và đi như thế nào.

SSI là CTCK niêm yết tiệm cận nhất vai trò trung tâm thị trường vốn trong nhóm truyền thống.

Quy mô vốn lớn, cho phép đứng giữa nhiều thương vụ

Hiện diện cả ở thị trường thứ cấp lẫn sơ cấp

Có quan hệ hệ thống với nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước

SSI không phải lúc nào cũng là cổ phiếu tăng nhanh nhất, nhưng thường đi cùng chiều với độ sâu của thị trường vốn, thay vì chỉ phản ứng theo thanh khoản.

VNDIRECT nằm gần trung tâm nhờ:

Tệp khách hàng lớn

Nền tảng công nghệ mạnh

Tham gia nhiều mảng của thị trường vốn

Tuy nhiên, vai trò dẫn dắt dòng vốn sơ cấp vẫn chưa mang tính chi phối. VNDIRECT hưởng lợi tốt khi thị trường sôi động, nhưng để trở thành trung tâm thực sự, cần thêm chiều sâu về IB và phân bổ vốn tổ chức.

HSC có uy tín lâu năm và thế mạnh môi giới tổ chức, nhưng:

Hoạt động phân bổ vốn sơ cấp chưa đủ lớn

Phụ thuộc tương đối vào chu kỳ giao dịch

HSC giống một người chơi lớn trong hệ thống, hơn là người điều phối hệ thống.

Bởi thị trường vốn không cần nhiều trung tâm.

Một hệ thống phân bổ vốn chỉ vận hành hiệu quả khi:

Có vài “hub*” lớn

Nhiều vệ tinh xoay quanh

Đa số CTCK còn lại sẽ:

Hưởng lợi theo chu kỳ

Tăng mạnh khi thị trường sôi động

Nhưng khó tích lũy giá trị dài hạn nếu không tiến vào lõi thị trường vốn

Không phải cổ phiếu chứng khoán nào tăng cũng là cổ phiếu trung tâm thị trường vốn.

Trung tâm chỉ thuộc về những doanh nghiệp:kiểm soát dòng vốn, tham gia thị trường sơ cấp và giữ vai trò không thể thay thế trong cấu trúc tài chính

Trong bối cảnh thị trường vốn Việt Nam phát triển chiều sâu, sự phân hóa này sẽ ngày càng rõ, và nhầm lẫn giữa “hưởng ứng chu kỳ” với “vai trò trung tâm” sẽ là sai lầm lớn nhất của nhà đầu tư.

* Hub là điểm trung tâm – đầu mối kết nối trong một hệ thống.