STB: Lợi nhuận giảm 52%, đổi lại bảng cân đối sạch hơn đến đâu?

Kết quả quý 3 của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín (STB) tạo ra một nghịch lý đáng chú ý: hoạt động trước dự phòng cải thiện mạnh, nhưng lợi nhuận cuối cùng lại giảm hơn một nửa. Nguyên nhân nằm ở 5.700 tỷ đồng chi phí dự phòng, trong khi biên lãi thuần tiếp tục co hẹp. Điều này cho thấy STB đang chấp nhận hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để đẩy nhanh xử lý tài sản tồn đọng, nhưng quá trình làm sạch bảng cân đối chưa thể xem là đã hoàn tất.

Quý 3/2026, STB ghi nhận lợi nhuận trước thuế khoảng 1.800 tỷ đồng, giảm 51,9% so với cùng kỳ và giảm 13,4% so với quý trước. Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận trước thuế đạt 5.900 tỷ đồng, giảm 46,4%. Tuy nhiên, nếu nhìn trước chi phí dự phòng, bức tranh lại hoàn toàn khác: lợi nhuận trước dự phòng quý 3 tăng 59,2% lên 7.500 tỷ đồng.

Động lực lớn nhất không đến từ hoạt động tín dụng truyền thống mà là thu nhập ngoài lãi. Riêng quý 3, nguồn thu này đạt 5.100 tỷ đồng, tăng hơn 5 lần so với cùng kỳ, trong đó phí dịch vụ thuần đạt 4.300 tỷ đồng, gấp 6,3 lần. Lũy kế 9 tháng, thu nhập ngoài lãi đóng góp khoảng 37% tổng thu nhập hoạt động. Đây là điểm tích cực, nhưng cũng cần thận trọng vì STB chưa công bố chi tiết cơ cấu khoản thu phí tăng mạnh này, khiến khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng hiện tại chưa thật sự rõ ràng.

Ở chiều ngược lại, phần cốt lõi từ chênh lệch lãi suất đang chịu áp lực đáng kể. Biên lãi thuần quý 3 giảm xuống 2,15%, thấp hơn 70 điểm cơ bản so với quý trước. Nguyên nhân chính là chi phí vốn tăng lên 6%, nhanh hơn nhiều so với mức cải thiện của lợi suất tài sản sinh lãi. Dù tín dụng tăng 10,1% chỉ trong quý 3 và tiền gửi khách hàng tăng mạnh, tăng trưởng quy mô chưa đủ bù lại sự suy giảm của biên lợi nhuận.

Điểm quan trọng nhất vẫn là chất lượng tài sản. Tỷ lệ nợ xấu giảm nhẹ từ 7,5% xuống 7,3%, nhưng sự cải thiện này chủ yếu đến từ việc STB xóa khoảng 15.000 tỷ đồng nợ xấu trong quý. Trong khi đó, nợ xấu hình thành mới vẫn ở mức khoảng 18.400 tỷ đồng và tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm mạnh từ 56,7% xuống chỉ còn 34,8%. Nói cách khác, nợ xấu được xử lý nhanh hơn, nhưng bộ đệm dự phòng cũng đang mỏng đi đáng kể.

Đây cũng là lý do lợi nhuận quý 4 khó tăng mạnh ngay. STB nhiều khả năng vẫn phải duy trì chi phí dự phòng cao để củng cố lại bộ đệm an toàn. Vì vậy, câu chuyện 1–2 quý tới không nằm ở việc tín dụng tăng bao nhiêu, mà là tốc độ hình thành nợ xấu mới, khả năng phục hồi biên lãi thuần và mức độ duy trì của nguồn thu ngoài lãi.

Nhìn rộng hơn, lợi nhuận giảm mạnh hiện tại không đồng nghĩa hoạt động kinh doanh của STB đang yếu đi toàn diện. Ngân hàng đang tạo ra lợi nhuận trước dự phòng tốt hơn và chủ động xử lý lượng lớn nợ xấu. Tuy nhiên, để câu chuyện đầu tư chuyển sang giai đoạn tích cực rõ ràng hơn, STB cần chứng minh ba điều: chi phí dự phòng bắt đầu hạ nhiệt, biên lãi thuần ổn định trở lại và nguồn thu phí cao có tính bền vững.

Vì vậy, biến số quyết định STB trong ngắn hạn vẫn là chất lượng tài sản chứ chưa phải tăng trưởng tín dụng. Nếu quá trình xử lý nợ tiếp tục diễn ra nhanh mà không phát sinh thêm lượng nợ xấu lớn, áp lực lợi nhuận hiện tại có thể trở thành chi phí cần thiết cho một bảng cân đối lành mạnh hơn trong các kỳ sau.

Nhà đầu tư muốn đánh giá STB sau giai đoạn dự phòng cao cần đặt trọng tâm vào chất lượng tài sản và khả năng phục hồi lợi nhuận cốt lõi, thay vì chỉ nhìn mức giảm lợi nhuận quý 3.

Nhà đầu tư muốn tham khảo vùng giá tích sản và giá mục tiêu của STB có thể vào trang tiểu sử để xem phân tích chi tiết.