El Niño đang mạnh lên và có thể kéo dài tới đầu năm 2027, khiến nhóm cổ phiếu phân bón đứng trước một câu hỏi quan trọng: hạn hán và xâm nhập mặn có thực sự làm giảm mạnh nhu cầu phân bón, hay tác động sẽ chỉ tập trung ở một số doanh nghiệp? Dữ liệu hơn 10 năm cho thấy câu trả lời không nằm ở việc El Niño mạnh hay yếu, mà phụ thuộc nhiều hơn vào thị trường tiêu thụ, cơ cấu xuất khẩu và khả năng dịch chuyển đầu ra của từng doanh nghiệp.

Với CTCP Phân bón Dầu khí Cà Mau (DCM), đây là mã đáng theo dõi nhất khi bước vào mùa khô 2026–2027. Thị trường nội địa của DCM tập trung nhiều tại Đồng bằng sông Cửu Long, khu vực có nguy cơ chịu hạn và xâm nhập mặn cao. Tuy nhiên, điểm khác biệt là khoảng 60% sản lượng urê trong 8 tháng đầu năm 2026 được xuất khẩu. Xuất khẩu vì vậy có thể đóng vai trò “vùng đệm” nếu nhu cầu trong nước suy yếu, tương tự những gì từng xảy ra trong các giai đoạn thời tiết bất lợi trước đây. Rủi ro nằm ở chỗ El Niño cũng có thể gây khô hạn tại Campuchia và các thị trường Đông Nam Á, khiến cả hai đầu ra cùng chịu áp lực.

Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (DPM) có mức độ phân tán rủi ro tốt hơn. DPM vẫn tập trung đáng kể tại phía Nam nhưng mạng lưới tiêu thụ trải rộng trên cả nước, trong khi tỷ trọng xuất khẩu urê khoảng 36% trong 6 tháng đầu năm. Lịch sử cũng cho thấy thời tiết xấu không đồng nghĩa sản lượng DPM chắc chắn giảm: năm 2020, dù hạn mặn nghiêm trọng, sản lượng urê vẫn tăng khoảng 20% nhờ tăng xuất khẩu. Điều quan trọng với DPM trong vài quý tới vì vậy không chỉ là nhu cầu nông nghiệp trong nước, mà là khả năng duy trì đầu ra khi mùa vụ thay đổi.

CTCP Phân bón Bình Điền (BFC) có câu chuyện khác do trọng tâm nằm ở phân NPK và thị trường Nam Bộ, Tây Nguyên. Đây là khu vực El Niño có thể ảnh hưởng trực tiếp tới nhu cầu bón phân nếu hạn hán khiến nông dân giảm hoặc bỏ một số đợt bón. Trường hợp năm 2015 cho thấy hạn ở Tây Nguyên từng khiến sản lượng của BFC chỉ đạt khoảng 87% kế hoạch. Vì vậy, diễn biến lượng mưa tại Tây Nguyên và vụ cà phê sẽ là biến số đáng chú ý hơn đối với BFC so với biến động xuất khẩu.

CTCP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao (LAS) lại ít nhạy cảm hơn với hạn mặn tại phía Nam do thị trường chính tập trung ở Bắc Bộ và Trung Bộ, đồng thời tỷ trọng xuất khẩu thấp. Rủi ro với LAS nằm nhiều hơn ở thời tiết miền Bắc, đặc biệt nếu mùa đông ấm làm giảm nhu cầu phân bón lót hoặc nếu trạng thái khí hậu chuyển sang La Niña và kéo theo mưa bão trong giai đoạn sau. Điều này cho thấy cùng thuộc nhóm phân bón nhưng biến động thời tiết có thể tác động rất khác nhau giữa LAS và DCM.

Với CTCP DAP – Vinachem (DDV), câu chuyện lại nghiêng nhiều hơn về xuất khẩu. Khoảng 68% sản lượng DAP năm 2025 được tiêu thụ ở nước ngoài, khiến diễn biến nhu cầu quốc tế có thể quan trọng hơn hạn mặn trong nước. Tuy nhiên, DDV cũng có thêm rủi ro từ phía sản xuất: bão Yagi năm 2024 từng làm giảm khoảng 8.000 tấn DAP, tương đương khoảng 3% sản lượng cả năm.

Một điểm cần thận trọng là không nên mặc định El Niño đồng nghĩa cổ phiếu phân bón sẽ giảm dài hạn. Trong các lần El Niño trước, nhóm phân bón thường phản ứng kém hơn VN-Index trong vài phiên đầu nhưng xu hướng này không duy trì ổn định sau 20 phiên. Quan trọng hơn, nhu cầu phân bón trong nước cũng không cho thấy quy luật giảm rõ ràng trong các giai đoạn El Niño.

Yếu tố đáng chú ý hơn với DPM và DCM hiện nay có thể nằm ở chu kỳ lợi nhuận của urê. Giá urê thế giới đã giảm gần 50% so với đỉnh tháng 5, trong khi hiệu ứng nền thuận lợi từ thuế GTGT 5% không còn từ quý 3/2026. Điều này tạo ra áp lực so sánh lợi nhuận ngay cả khi tác động trực tiếp của El Niño chưa lớn.

Trong các quý tới, nhà đầu tư nên theo dõi ba biến số chính: sức tiêu thụ vụ Đông Xuân tại Đồng bằng sông Cửu Long, khả năng duy trì xuất khẩu của DCM và DPM, cùng diễn biến giá phân bón thế giới. El Niño có thể tạo biến động kỳ vọng ngắn hạn, nhưng với từng cổ phiếu, cơ cấu thị trường và khả năng chuyển dịch đầu ra mới là yếu tố quyết định tác động thực tế lên lợi nhuận.

Nhà đầu tư muốn xem sâu hơn triển vọng, rủi ro và định giá của DPM, DCM, BFC, LAS hoặc DDV có thể vào trang tiểu sử để nhận báo cáo phân tích chi tiết.