Trước đây, số liệu nhập khẩu hàng hóa của Trung Quốc thường được xem là chỉ báo về sức khỏe kinh tế. Tuy nhiên, những dữ liệu mới nhất cho thấy nhu cầu nguyên liệu đang dần chuyển từ bất động sản và xây dựng sang sản xuất công nghiệp, cơ sở hạ tầng và các ngành liên quan đến điện khí hóa.

Trong 8 tháng đầu năm, nhập khẩu nhiều loại kim loại và khoáng sản công nghiệp của Trung Quốc tăng mạnh. Lượng bauxite, niken, crom, lithium và mangan đều tăng ít nhất 10% so với cùng kỳ.

Tổng nhập khẩu kim loại cơ bản và kim loại hiếm tăng 11%, lên mức kỷ lục 250 triệu tấn trong giai đoạn tháng 1-8/2026. Trong khi đó, nhập khẩu đồng tinh luyện giảm khoảng 11% do sản lượng trong nước tăng.

Nhu cầu kim loại ngày càng gắn với các lĩnh vực như xe điện, pin, tấm pin mặt trời, thiết bị điện và máy móc công nghiệp. Đây đều là những ngành Trung Quốc đang đẩy mạnh phát triển và cần lượng lớn đồng, nhôm, niken cùng nhiều nguyên liệu khác.

Đáng chú ý, nhập khẩu quặng sắt và các nguyên liệu chứa sắt cũng tăng 5%, lên kỷ lục 870 triệu tấn. Dù thị trường bất động sản vẫn yếu, nhu cầu thép từ nhà máy, hệ thống điện, giao thông, năng lượng tái tạo và sản xuất phục vụ xuất khẩu vẫn ở mức cao.

Trái ngược với kim loại, nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm năng lượng của Trung Quốc đang có xu hướng đi xuống.

Trong 8 tháng đầu năm, nhập khẩu dầu thô và condensate giảm 17%, trong khi nhập khẩu các sản phẩm dầu mỏ giảm 18% so với cùng kỳ năm 2025. Nhu cầu nhiên liệu trong lĩnh vực vận tải cũng chịu tác động từ quá trình điện khí hóa phương tiện tại Trung Quốc.

Nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), LPG, propane và butane cũng giảm. Tổng lượng nhập khẩu các loại khí chủ yếu đạt khoảng 64 triệu tấn, thấp hơn mức trung bình 72,3 triệu tấn của cùng kỳ trong ba năm trước.

Dù nhu cầu dầu và khí giảm, nhiên liệu hóa thạch chưa bị thay thế hoàn toàn.

Nhập khẩu than nhiệt giảm 3% trong năm nay, còn than luyện cốc giảm hơn 42%. Tuy nhiên, than vẫn đóng vai trò lớn trong hệ thống điện của Trung Quốc, với hơn 50% sản lượng điện vẫn đến từ than đá.

Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi năng lượng của Trung Quốc đang diễn ra theo hướng bổ sung các nguồn năng lượng mới thay vì nhanh chóng loại bỏ hoàn toàn các nguồn truyền thống.

Nhập khẩu nông sản, phân bón và lâm sản trong 8 tháng đầu năm tăng 7%, lên hơn 149 triệu tấn. Riêng đậu nành tăng 5%, đạt gần 76 triệu tấn, trong khi nhập khẩu kali tăng gần 50%.

Tuy nhiên, tổng nhập khẩu nhóm nông sản chủ chốt vẫn thấp hơn mức đỉnh 168 triệu tấn ghi nhận trong 8 tháng đầu năm 2024, cho thấy khả năng tự cung ứng trong nước đã được cải thiện ở nhiều mặt hàng, ngoại trừ đậu nành.

Bức tranh nhập khẩu cho thấy nền kinh tế Trung Quốc ngày càng gắn với sản xuất công nghiệp, điện khí hóa và đầu tư cơ sở hạ tầng.

Kim loại tăng mạnh trong khi dầu mỏ giảm, nhưng than đá vẫn duy trì vai trò lớn. Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi năng lượng tại Trung Quốc không đơn thuần là thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng sạch, mà đang diễn ra song song giữa hệ thống năng lượng truyền thống và các ngành công nghiệp mới.

Sự thay đổi này cũng lý giải vì sao nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc ngày càng tập trung vào đồng, bauxite, niken và các kim loại phục vụ quá trình điện khí hóa, thay vì chỉ tập trung vào dầu thô như trước đây.