Bức tranh kinh tế Việt Nam sau 8 tháng đầu năm 2026 nhìn chung vẫn tích cực khi thương mại, sản xuất, FDI, đầu tư công và tiêu dùng trong nước đồng thời duy trì đà tăng trưởng. Tuy nhiên, áp lực lạm phát đang trở thành yếu tố cần theo dõi sát hơn, bởi dư địa để chính sách tiền tệ tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng có dấu hiệu thu hẹp.

Hoạt động thương mại tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng mạnh. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng đầu năm đạt 770,1 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu tăng 22,4% lên 374,8 tỷ USD, còn nhập khẩu tăng tới 35,3%, đạt 395,3 tỷ USD. Đáng chú ý, thâm hụt thương mại trong riêng tháng 8 đã thu hẹp xuống chỉ khoảng 0,1 tỷ USD, dù lũy kế 8 tháng vẫn thâm hụt 20,5 tỷ USD.

Ở khu vực sản xuất, PMI tháng 8 tăng lên 53,3, đánh dấu tháng mở rộng thứ 14 liên tiếp. Sản lượng và đơn hàng mới đều cải thiện, trong khi chi phí đầu vào và giá đầu ra tiếp tục hạ nhiệt. Đây là tín hiệu tương đối tích cực đối với triển vọng sản xuất trong những tháng cuối năm, dù đơn hàng xuất khẩu mới vẫn chịu ảnh hưởng từ bất ổn địa chính trị.

Dòng vốn FDI tiếp tục là một điểm sáng. FDI giải ngân đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%, trong khi tổng vốn FDI đăng ký đạt 40,63 tỷ USD, tăng mạnh 55,4% so với cùng kỳ và đều ở mức cao kỷ lục. Cùng với đó, đầu tư công tăng 18,5% và doanh số bán lẻ tăng 13,3% trong 8 tháng, cho thấy động lực tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào khu vực xuất khẩu.

Điểm đáng lưu ý nhất hiện nay là CPI tháng 8 tăng 4,89% so với cùng kỳ, cao hơn mức 4,45% của tháng 7. Tính chung 8 tháng, lạm phát bình quân đạt 4,45%, gần sát mục tiêu 4,5% của Chính phủ.

Động lực chính đến từ nhóm giao thông khi chi phí tăng 4,09% so với tháng trước, chủ yếu do giá nhiên liệu trong nước tăng 9,53%. Trong khi đó, lạm phát cơ bản giảm nhẹ xuống 4,55%, cho thấy áp lực giá hiện tại vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ các yếu tố bên ngoài như năng lượng.

Theo ước tính của HSC, để giữ lạm phát cả năm dưới mục tiêu 4,5%, CPI trong 4 tháng cuối năm cần tăng bình quân dưới 0,2% mỗi tháng. Điều này cho thấy biên an toàn không còn lớn, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn tại eo biển Hormuz có thể tiếp tục gây áp lực lên giá năng lượng.

Từ góc nhìn vĩ mô, tăng trưởng hiện chưa phải vấn đề lớn; lạm phát mới là biến số cần quan tâm.

Một mặt, nền kinh tế đang có nhiều động lực hỗ trợ: xuất khẩu, FDI, đầu tư công và tiêu dùng đều tăng trưởng tốt. Mặt khác, lạm phát tiến sát mục tiêu khiến dư địa để NHNN nới lỏng tiền tệ mạnh hơn trở nên hạn chế.

Đặc biệt, diễn biến tỷ giá vẫn tương đối thuận lợi khi VND tăng 0,9% so với USD trong 8 tháng đầu năm, dù DXY tăng khoảng 1%. Điều này phần nào giúp giảm áp lực lạm phát nhập khẩu.

Nhìn chung, bức tranh vĩ mô hiện tại vẫn nghiêng về tăng trưởng tích cực, nhưng giai đoạn cuối năm sẽ là bài kiểm tra về khả năng cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát. Nếu lạm phát tiếp tục vượt kỳ vọng, thị trường có thể phải điều chỉnh lại kỳ vọng về mặt bằng lãi suất và chính sách tiền tệ.

Vì vậy, bên cạnh các chỉ tiêu tăng trưởng, CPI, giá năng lượng, tỷ giá và phản ứng chính sách của NHNN sẽ là những biến số quan trọng cần theo dõi trong thời gian tới.

Bài viết nhằm mục đích tham khảo, không phải khuyến nghị mua/bán.