Bức tranh kết quả kinh doanh nửa đầu năm 2026 của nhóm nhiệt điện than phía Bắc tiếp tục cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các doanh nghiệp trong cùng hệ sinh thái, khi CTCP Nhiệt điện Phả Lại (HOSE: PPC) và công ty liên kết CTCP Nhiệt điện Hải Phòng (UPCoM: HND) ghi nhận hai câu chuyện tăng trưởng khác biệt, dù cùng hưởng lợi từ xu hướng huy động sản lượng cao hơn của hệ thống điện.

PPC khép lại quý 2/2026 với doanh thu đạt 2,9 nghìn tỷ đồng, tăng 47% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế báo cáo bứt phá mạnh, gấp 11,5 lần cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đằng sau con số tăng trưởng ấn tượng này là một cấu trúc lợi nhuận không hoàn toàn đến từ hoạt động cốt lõi. Lợi nhuận từ mảng phát điện thuần túy chỉ tăng gấp 9,7 lần về giá trị tuyệt đối nhưng nền so sánh cùng kỳ rất thấp, còn động lực chính thực sự lại đến từ khoản thu nhập cổ tức tăng vọt, phản ánh dòng tiền nhận về từ các khoản đầu tư tài chính của công ty hơn là sự cải thiện thực chất trong hoạt động sản xuất điện. Sản lượng điện thương phẩm tăng hơn 30% cùng với việc tiết giảm đáng kể chi phí bảo trì và các chi phí vận hành khác cũng góp phần củng cố kết quả, song biên chênh lệch giá giữa giá bán và chi phí nguyên vật liệu lại thu hẹp đáng kể do chi phí đầu vào bình quân tăng, một dấu hiệu cho thấy hiệu quả vận hành nhà máy có phần suy giảm, có thể liên quan đến suất hao nhiệt cao hơn và giá than tăng.

Tính chung sáu tháng đầu năm, PPC đạt doanh thu hơn 4,7 nghìn tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế báo cáo tăng gần ba lần so với cùng kỳ, nhưng nếu tách riêng phần đóng góp từ mảng phát điện, mức tăng trưởng thực chất chỉ ở mức khiêm tốn. So với kế hoạch cả năm, doanh thu và lợi nhuận báo cáo của PPC đã hoàn thành lần lượt gần 60% và gần 50% chỉ tiêu, một tiến độ tương đối ổn, nhưng riêng lợi nhuận mảng phát điện mới chỉ đi được chưa đến một phần ba chặng đường, cho thấy áp lực chi phí nguyên liệu đầu vào vẫn là biến số cần theo dõi sát trong nửa cuối năm, đặc biệt khi giá than thế giới và tỷ giá còn nhiều biến động khó lường.

Ngược lại, bức tranh tại HND lại tích cực và cân bằng hơn. Doanh thu quý 2/2026 của công ty tăng gần 20%, còn lợi nhuận sau thuế tăng hơn 20% so với cùng kỳ, được dẫn dắt bởi sự cộng hưởng của ba yếu tố: sản lượng điện thương phẩm tăng trưởng hai chữ số, biên chênh lệch giá được mở rộng nhờ giá thị trường phát điện cạnh tranh thuận lợi hơn, và đặc biệt là việc công ty đã tất toán toàn bộ dư nợ vay, giúp loại bỏ hoàn toàn gánh nặng chi phí lãi vay vốn từng bào mòn lợi nhuận trong các năm trước. Lợi nhuận trước thuế nhờ đó tăng trưởng mạnh hơn đáng kể so với lợi nhuận sau thuế, phần chênh lệch chủ yếu đến từ việc thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp quay trở lại mức phổ thông sau khi các ưu đãi đầu tư ban đầu của dự án hết hiệu lực, một yếu tố mang tính kỹ thuật và đã được thị trường dự liệu từ trước.

Lũy kế sáu tháng, HND ghi nhận lợi nhuận sau thuế tăng một phần tư so với cùng kỳ, được hỗ trợ đồng thời bởi sản lượng tăng, biên lợi nhuận mở rộng và chi phí nguyên vật liệu bình quân giảm nhẹ, một điểm khác biệt căn bản so với áp lực chi phí đầu vào mà PPC đang gặp phải. Đáng chú ý, tiến độ thực hiện kế hoạch lợi nhuận cả năm của HND đã hoàn thành gần 93% chỉ sau nửa năm, vượt xa kỳ vọng thông thường và cho thấy dư địa để công ty tiếp tục vượt chỉ tiêu trong nửa cuối năm là hoàn toàn khả thi, đặc biệt khi công ty không còn áp lực tài chính từ nợ vay.

Nhìn chung, câu chuyện của nhóm nhiệt điện than phía Bắc trong năm 2026 phản ánh rõ sự khác biệt giữa doanh nghiệp còn dư địa tối ưu hóa chi phí tài chính và cải thiện hiệu suất vận hành như HND, với doanh nghiệp phụ thuộc nhiều hơn vào các khoản thu nhập tài chính không thường xuyên như PPC. Trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào cho nhiệt điện than vẫn tiềm ẩn biến động, nhà đầu tư quan tâm đến nhóm cổ phiếu điện có thể cân nhắc theo dõi sát diễn biến chi phí than nhập khẩu và cơ chế huy động sản lượng của hệ thống điện quốc gia trong các tháng cao điểm mùa khô sắp tới, đây sẽ là yếu tố quyết định đến khả năng các doanh nghiệp có hoàn thành được kế hoạch lợi nhuận cả năm hay không.