Chủ tịch mới của FED đang để một khe cửa cho việc "giảm lãi suất" bằng kỳ vọng : AI sẽ là một bước nhảy vọt về sức lao động, qua đó giúp doanh nghiệp và người dân tiết giảm hàng loạt chi phí =>tạo ra một kéo giảm lạm phát.

Dưới đây là quan điểm của các thành viên FED về AI, nó quan trọng hơn bình thưởng bởi vì cách nhìn của họ về AI cho gợi ý tới quyết định cuối cùng của FED. Liệu họ có bị thuyết phục để ủng hộ chủ tịch mới hay không.

Đầu tiên ghi nhận rằng AI sẽ tăng chi phí trong trước mắt!

Điều này trái ngược với các hy vọng ban đầu. Bởi vì mọi người đang kỳ vọng AI giúp nền kinh tế tiết kiệm chi phí, thì thực tế các doanh nghiệp đang phải đổ một lượng vốn khổng lồ vào hạ tầng. Trong biên bản của Fed có nêu:

- AI gây ra chi phí đầu vào toàn nền kinh tế: Một số thành viên tham gia cuộc họp lưu ý rằng áp lực giá cả liên quan đến chi phí đầu tư mạnh mẽ vào AI có khả năng sẽ làm tăng chi phí đầu vào của một loạt các ngành công nghiệp.

- Và đang có hiện tượng các doanh nghiệp đẩy mạnh phát hành Trái phiếu đầu cơ (nguyên văn :Speculative-grade bond) để tài trợ cho các khoản đầu tư lớn liên quan đến AI.

(Fed dùng từ Speculative-grade bond trong văn bản chính phủ, đây cũng có thể gọi Trái phiếu tín nhiệm thấp hoặc trái phiếu rác)

- Để cân đối chi phí đầu tư cho công nghệ mới, nhiều doanh nghiệp có xu hướng cắt giảm nhân sự nhằm chuẩn bị cho việc áp dụng các công nghệ AI. Dù điều này giúp doanh nghiệp giảm chi phí lương, nhưng Fed lại lo ngại nó có thể làm suy yếu thị trường lao động, vấn đề này FED dùng cụm từ "tilted to the downside" (nghiêng về phía suy giảm)

- Một rủi ro đặt ra là sự đào thải khi AI thay đổi mô hình kinh doanh, khiến nhiều ngành nghề khó khăn hơn và cơ hội mở ra cho một số ngành khác. Từ đây khiến một số quỹ tín dụng tư nhân (private credit) đang bị nhà đầu tư rút vốn do lo ngại về khả năng AI sẽ phá vỡ hoặc làm đảo lộn mô hình kinh doanh truyền thống của một số ngành.

(giải thích thêm quỹ tín dụng tư nhân là các ngân hàng ẩn mình, huy động vốn từ nhà đầu tư và cho vay trực tiếp đến các doanh nghiệp. Nay khi những người bỏ tiền vào quỹ tín dụng tư nhân thấy rằng lo sợ AI thay thế các mô hình cũ, họ rút vốn đã cho vay khỏi quỹ, đây cũng chính là tạo ra áp lực rút vốn của doanh nghiệp)

Góc nhìn thứ hai, ở chiều ngược lại chính là kỳ vọng công nghệ này sẽ tối ưu hóa vận hành và hạ giá thành sản phẩm trong tương lai:

- Một số thành viên tham gia dự đoán rằng tăng trưởng năng suất cao hơn (được thúc đẩy từ các yếu tố công nghệ) sẽ tạo ra áp lực kéo giảm lạm phát.

- Chính sự đầu tư cố định của doanh nghiệp liên quan đến AI và các mức tăng năng suất đi kèm là những yếu tố cốt lõi hỗ trợ cho sự tăng trưởng của hoạt động kinh tế liên quan đến AI.

Trong thế giắng co giữa ngắn hạn làm tăng lạm phát và dài hạn mới giúp lạm phát thì Fed cho ra rằng nền kinh tế chưa đạt đến trạng thái "AI giúp giảm chi phí" mà đang ở giai đoạn đầu tư ban đầu.

Áp lực chi tiêu đầu tư khổng lồ và chi phí đầu vào tăng cao do AI đang trực tiếp đẩy lạm phát và chi phí hoạt động lên. Về dài hạn khả năng kéo giảm phát được công nhận nhưng chưa có một viễn cảnh rõ ràng được nêu ra.

Nguồn: Minutes of the Federal Open Market Committee

Tổng hợp và bình luận : Trương Đắc Nguyên