Đoàn công tác của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), do ông Paulo Medas dẫn đầu, vừa kết thúc chuyến làm việc tại Việt Nam từ ngày 11 đến 24 tháng 6 năm 2025 để tham vấn Điều IV. Thông cáo báo chí sơ bộ của IMF đã đưa ra những đánh giá quan trọng về triển vọng kinh tế Việt Nam, đồng thời chỉ ra những thách thức và khuyến nghị chính sách cấp bách.

Báo cáo của IMF ghi nhận nền kinh tế Việt Nam đã khởi đầu năm 2025 mạnh mẽ với mức tăng trưởng 6,9% so với cùng kỳ năm trước trong quý đầu tiên. Tuy nhiên, IMF cảnh báo rằng triển vọng phía trước sẽ "thách thức hơn" trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang và sự bất ổn cao.

Điểm đáng chú ý nhất trong thông cáo là kịch bản tăng trưởng được IMF đưa ra: "Các dự báo của chúng tôi, phù hợp với Triển vọng Kinh tế Thế giới tháng 4/2025 của IMF, giả định mức thuế đối ứng cao có hiệu lực từ quý III. Trong kịch bản như vậy, tăng trưởng kinh tế dự kiến sẽ chậm lại ở mức 5,4% vào năm 2025 và tiếp tục giảm tốc vào năm 2026."

Đây là một con số thấp hơn đáng kể so với các dự báo lạc quan trước đó (ví dụ, mục tiêu 8% của Chính phủ hoặc 6-7% từ các tổ chức khác ). Nó cho thấy tác động tiềm tàng của các rủi ro bên ngoài, đặc biệt là căng thẳng thương mại và chính sách thuế quan, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến đà phục hồi của Việt Nam.

Về chính sách tiền tệ, IMF nhận định Ngân hàng Nhà nước (NHNN) hiện có "dư địa rất hạn chế". Do đó, chính sách tiền tệ cần "tập trung một cách dứt khoát vào việc neo giữ kỳ vọng lạm phát". Điều này ngụ ý rằng NHNN nên ưu tiên kiểm soát lạm phát, ngay cả khi điều đó có thể ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng tín dụng cao (16% cho năm 2025).

IMF cũng khuyến nghị "cho phép tỷ giá hối đoái linh hoạt sẽ rất quan trọng khi nền kinh tế điều chỉnh theo cú sốc bên ngoài". Điều này cho thấy IMF ủng hộ việc để tỷ giá biến động theo thị trường để hấp thụ các cú sốc, thay vì can thiệp quá mức để giữ ổn định, điều có thể làm cạn kiệt dự trữ ngoại hối.

Tuy nhiên, IMF cũng mở ra một cánh cửa cho việc nới lỏng tiền tệ: "Một số nới lỏng tiền tệ có thể được xem xét nếu lãi suất toàn cầu giảm như dự kiến và lạm phát giảm." Điều này cho thấy chính sách của Việt Nam sẽ phụ thuộc nhiều vào diễn biến của các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới (như FED) và tình hình lạm phát trong nước.

Trái ngược với chính sách tiền tệ, IMF đánh giá chính sách tài khóa của Việt Nam có "nhiều dư địa hơn để hỗ trợ". Với lợi thế nợ công thấp, chính sách tài khóa nên "đóng vai trò dẫn dắt trong việc giảm thiểu tác động ngắn hạn, đặc biệt trong các kịch bản bất lợi".

IMF khuyến nghị "đẩy nhanh thực hiện đầu tư công và tăng cường mạng lưới an sinh xã hội". Điều này phù hợp với định hướng của Chính phủ Việt Nam về việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công để kích thích tăng trưởng.

Thông cáo báo chí cũng nhấn mạnh sự cần thiết của các cải cách cấu trúc và tăng cường ổn định hệ thống tài chính:

Tăng cường hệ thống tài chính: Ưu tiên củng cố giám sát ngân hàng, xây dựng bộ đệm thanh khoản và vốn, và cải thiện khung xử lý ngân hàng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam đang ở mức cao (134% cuối 2024).

Cải cách tham vọng: IMF hoan nghênh các kế hoạch cải cách tham vọng của Chính phủ nhằm nâng cao hiệu quả thể chế, phát triển khu vực tư nhân và mở rộng đầu tư công.

Phát triển thị trường vốn: Cần cải thiện hoạt động của thị trường vốn, giáo dục và đào tạo, cũng như năng suất.

Thu hẹp khoảng cách dữ liệu: Cần nỗ lực khẩn cấp để thu hẹp khoảng cách dữ liệu nhằm hỗ trợ hoạch định chính sách và quản lý rủi ro hiệu quả.

Việc báo chí phương Tây "giật tít" về mức tăng trưởng 5,4% của Việt Nam trong kịch bản áp thuế cao là một ví dụ điển hình về cách thông tin có thể bị đơn giản hóa để tạo hiệu ứng. Con số này không phải là dự báo cơ sở của IMF cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam, mà là một kịch bản bất lợi dựa trên giả định về "mức thuế đối ứng cao" có hiệu lực từ quý III.

Thực tế, IMF vẫn ghi nhận Việt Nam có "nền kinh tế phục hồi mạnh mẽ trong năm 2024, tăng trưởng 7,1%" và "động lực này tiếp tục trong quý I/2025 với hoạt động kinh tế mở rộng 6,9%". Điều này cho thấy nền kinh tế vẫn đang trên đà tích cực.

Thông cáo của IMF là một lời nhắc nhở quan trọng về những rủi ro tiềm ẩn từ môi trường toàn cầu bất ổn và những thách thức nội tại của Việt Nam. Nó kêu gọi một cách tiếp cận chính sách cân bằng và thận trọng: chính sách tài khóa chủ động hỗ trợ tăng trưởng, chính sách tiền tệ tập trung kiểm soát lạm phát và linh hoạt tỷ giá, cùng với các cải cách cấu trúc sâu rộng để tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế. Việt Nam có tiềm năng để vượt qua những thách thức này, nhưng điều đó đòi hỏi sự quyết liệt trong việc thực hiện các khuyến nghị chính sách và quản lý rủi ro một cách hiệu quả.