Xung lực giải phóng nút thắt hạ tầng trăm nghìn tỷ phía Nam Thủ đô

Trong cuộc đua tiến độ trước các cột mốc 2027 - 2028, sự cộng hưởng giữa nguồn vốn đầu tư công trung hạn và các đề xuất giải pháp linh hoạt từ khối tư nhân đang tạo ra một tiền đề chưa từng có cho diện mạo giao thông Hà Nội.

Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng, đề xuất giao UBND TP Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư hai dự án đường sắt quốc gia tại khu vực phía Nam Thủ đô, gồm tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn và dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi kết hợp xây dựng ga Thường Tín cùng Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia.

Tổng vốn đầu tư sơ bộ của hai dự án lên tới hơn 37.000 tỷ đồng, sử dụng nguồn ngân sách trung ương theo kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Trong đó, tuyến đường sắt vành đai phía Đông Ngọc Hồi - Kim Sơn dài khoảng 31,3 km cùng hơn 10 km tuyến nhánh, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Giai đoạn một được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi với tổng vốn dự kiến khoảng 25.675 tỷ đồng. Dự án dự kiến trình chủ trương đầu tư trong năm 2026, khởi công năm 2028 và hoàn thành vào năm 2032.

Song song, tuyến cải dịch đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi dài khoảng 26,5 km, tổng vốn đầu tư hơn 11.500 tỷ đồng. Dự án bao gồm việc xây dựng mới ga Thường Tín, ga Phú Xuyên, các xí nghiệp đầu máy, toa xe hàng và di dời Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia khỏi khu vực ga Hà Nội.

Theo Bộ Xây dựng, đây là điều kiện then chốt để tổ chức lại hệ thống đường sắt quốc gia phía Nam Hà Nội, từng bước chuyển vai trò ga đầu mối quốc gia từ ga Hà Nội về Tổ hợp ga Ngọc Hồi.

Mở đường cho loạt dự án tỷ đô

Không chỉ phục vụ phát triển hạ tầng đường sắt, các dự án trên còn được xem là chìa khóa tháo gỡ hàng loạt nút thắt cho những công trình trọng điểm đang triển khai tại Thủ đô.

Hiện Hà Nội đang thúc đẩy tuyến metro số 1 Ngọc Hồi - Yên Viên và tuyến metro số 6 Ngọc Hồi - Nội Bài. Tuy nhiên, cả hai dự án đều có liên quan trực tiếp tới hành lang các tuyến đường sắt quốc gia hiện hữu.

Bên cạnh đó, tiến độ nhiều dự án quy mô lớn cũng phụ thuộc vào việc sớm tổ chức lại mạng lưới đường sắt khu vực này, trong đó có Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội rộng hơn 9.100 ha và dự án Trục không gian Quốc lộ 1A quy mô 16 làn xe.

Theo tính toán của Bộ Xây dựng, nếu các dự án đường sắt hoàn thành trong giai đoạn 2027-2028, Hà Nội sẽ có điều kiện triển khai đồng bộ các công trình trọng điểm, đồng thời chuẩn bị mặt bằng để khởi công các tuyến metro mới và tái thiết khu vực phía Nam thành phố.

Đề xuất của Vingroup tạo thêm động lực

Diễn biến mới xuất hiện không lâu sau khi Vingroup gửi văn bản đề xuất nghiên cứu di dời đoạn đường sắt quốc gia từ ga Hà Nội đến Ngọc Hồi nhằm phục vụ dự án Trục không gian Quốc lộ 1A kết hợp chỉnh trang đô thị.

Doanh nghiệp này cũng đề xuất đầu tư một số hạng mục theo hình thức PPP như ga hàng hóa và hành khách tạm tại Ngọc Hồi, tuyến đường sắt vành đai phía Đông Ngọc Hồi - Kim Sơn và tuyến cải dịch đường sắt Ngọc Hồi - Phú Xuyên.

Trước đó, liên danh có sự tham gia của Vingroup đã đề xuất đầu tư dự án Trục không gian Quốc lộ 1A dài 36,3 km với tổng vốn khoảng 162.000 tỷ đồng. Dự án được kỳ vọng trở thành một trong những công trình hạ tầng và tái thiết đô thị lớn nhất khu vực phía Nam Hà Nội trong những năm tới.