Xăng E10 có làm xe yếu, tắc kim phun và hao nhiên liệu?

Xăng sinh học E10 đang trở thành chủ đề được nhiều người sử dụng ô tô, xe máy quan tâm, đặc biệt là những lo ngại như xe có bị hại động cơ hay không, có gây hao xăng hơn, nóng máy hơn hoặc liệu xe cũ có dùng được hay không?

Hầu hết xe sản xuất sau năm 2000 đều tương thích với E10

Từ ngày 1/6/2026, toàn bộ xăng không chì trên thị trường Việt Nam chuyển sang xăng sinh học E10 theo Thông tư 50/2025/TT-BCT. Việc chuyển đổi chính thức xăng sinh học (E5RON92 và E10RON95) trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 là bước tiếp theo nhằm triển khai thực hiện lộ trình nhiên liệu sinh học, hoàn toàn phù hợp với yêu cầu thực tiễn, cơ sở pháp lý, đúng với chủ trương đường lối của Đảng và Chính phủ về chuyển đổi năng lượng, xây dựng nền kinh tế xanh, giảm phát thải carbon.

Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, phần lớn những băn khoăn hiện nay xuất phát từ tâm lý e ngại khi chuyển đổi nhiên liệu, trong khi về mặt khoa học cũng như thực tế sử dụng, E10 đã được nhiều quốc gia triển khai phổ biến từ lâu và đa số phương tiện hiện nay đều có thể sử dụng bình thường.

Xăng E10 sẽ được sử dụng phổ biến từ ngày 1/6 tới đây.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, chương trình phát triển xăng sinh học tại Việt Nam đã được nghiên cứu từ nhiều năm trước theo quyết định của Chính phủ. Quá trình triển khai có sự tham gia của các cơ quan quản lý, nhà khoa học cũng như doanh nghiệp sản xuất phương tiện.

Trên thế giới, nhiều quốc gia như Mỹ, các nước châu Âu hay Thái Lan đã sử dụng nhiên liệu sinh học trong thời gian dài. Các hãng sản xuất ô tô, xe máy cũng đã có sự chuẩn bị để phương tiện đáp ứng được yêu cầu sử dụng nhiên liệu pha ethanol nhằm giảm phát thải ra môi trường.

Ông Bảo cho biết, phần lớn xe sản xuất sau năm 2000 đều tương thích với xăng E10. Các hãng xe cũng thường ghi rõ khả năng sử dụng nhiên liệu trong catalog hoặc hướng dẫn kỹ thuật đi kèm phương tiện.

Tuy nhiên, một số dòng xe đời cũ, đặc biệt là xe sử dụng chế hòa khí (carburator), có thể gặp hạn chế do vật liệu của đường ống dẫn nhiên liệu, gioăng cao su hoặc các chi tiết trong hệ thống bơm xăng chưa thực sự phù hợp với hàm lượng ethanol cao hơn. Dù vậy, người dùng xe cũ vẫn có thể tiếp tục sử dụng xăng E5. Theo quy định hiện hành, sau ngày 1/6, xăng E5 vẫn tiếp tục được bán trên thị trường để phục vụ nhóm phương tiện chưa phù hợp với E10.

"Đáng chú ý, Việt Nam đã triển khai xăng E5 gần 10 năm nay nhưng hầu như chưa ghi nhận phản ánh tiêu cực đáng kể từ phía người tiêu dùng liên quan đến hư hỏng động cơ", ông Bùi Ngọc Bảo nhận định.

Theo Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 01:2022/BKHCN, xăng E10 là hỗn hợp của xăng không chì và ethanol nhiên liệu, có hàm lượng ethanol 9-10% theo thể tích. RON95 là chỉ số octan (trị số kích nổ) bằng 95, phù hợp cho các dòng xe có tỷ số nén cao, giúp động cơ hoạt động tối ưu, tránh hiện tượng kích nổ sớm. Ký tự III và V là ký hiệu phân hạng mức tiêu chuẩn chất lượng, tương ứng với tiêu chuẩn khí thải Euro 3 và Euro 5.

Điểm khác biệt cốt lõi giữa mức III (Euro 3) và mức V (Euro 5) không nằm ở hiệu suất vận hành tức thời, mà nằm ở độ "sạch" của nhiên liệu, cụ thể là giới hạn về các tạp chất có hại như lưu huỳnh, benzen và các hợp chất hydrocarbon thơm.

Xăng E10 có tốn nhiên liệu hơn xăng khoáng?

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, về mặt lý thuyết, xăng E10 có nhiệt lượng thấp hơn xăng khoáng cùng loại. Vì vậy, mức tiêu hao nhiên liệu tính theo thể tích có thể cao hơn. Tuy nhiên, mức chênh lệch thường chỉ khoảng 1-2%, rất khó nhận biết trong điều kiện sử dụng thực tế. Mức tiêu hao nhiên liệu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tình trạng động cơ, thói quen lái xe, mật độ giao thông hay việc sử dụng điều hòa.

Ở chiều ngược lại, xăng sinh học có hàm lượng oxy cao hơn nên hỗn hợp nhiên liệu và không khí cháy sạch hơn so với xăng khoáng, giúp giảm phát thải ra môi trường. Chuyên gia cũng thừa nhận việc động cơ nóng hơn là điều tất yếu khi sử dụng nhiên liệu có hàm lượng oxy cao hơn.

Với một số xe đời cũ dùng chế hòa khí, nếu chưa được điều chỉnh phù hợp, người lái có thể cảm thấy xe bị hụt ga hoặc "ngộp" khi tăng tốc. Tuy nhiên, đây không phải hiện tượng phổ biến và thực tế gần 10 năm triển khai E5 cho thấy hầu như chưa có phản ánh tiêu cực lớn trên thị trường.

Nhiều người lầm tưởng E10 "phá máy", nhưng nguyên nhân thực tế thường nằm ở tình trạng xe và hệ thống nhiên liệu đã xuống cấp sau thời gian dài sử dụng. Xăng E10 cũng như E5 có tính dung môi cao hơn xăng khoáng. Chính đặc tính này khiến nhiên liệu có khả năng cuốn các cặn bẩn tích tụ lâu ngày trong bình xăng, bơm xăng hoặc kim phun.

Nếu xe đã sử dụng nhiều năm nhưng ít được bảo dưỡng, lượng cặn này có thể bị kéo xuống gây nghẹt lọc, tắc kim phun hoặc ảnh hưởng đến chế độ vận hành của động cơ. Theo khuyến cáo, trước khi chuyển sang sử dụng E10, đặc biệt với xe đời cũ hoặc xe dùng chế hòa khí, người dùng nên vệ sinh hệ thống nhiên liệu, kiểm tra bơm xăng, lọc xăng và kim phun để hạn chế nguy cơ phát sinh sự cố.

Một số chi tiết cao su, nhựa trong xe cũ cũng có thể bị chai cứng hoặc bong tróc sau thời gian dài tiếp xúc với ethanol. Vì vậy, việc thay thế các chi tiết xuống cấp là cần thiết để bảo đảm vận hành an toàn. 

Chuyên gia cho rằng, ngay cả khi không chuyển sang E10 thì sau vài năm sử dụng, xe cũng cần được bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu định kỳ.

Xe để lâu có nên đổ đầy bình khi dùng E10?

Một trong những thắc mắc phổ biến là với xe ít sử dụng hoặc để lâu ngày, người dùng nên đổ đầy hay để vơi bình xăng khi dùng E10. Ông Bùi Ngọc Bảo cho biết, vấn đề quan trọng không nằm ở việc đầy hay vơi bình, mà là tình trạng nước đọng và cặn bẩn trong hệ thống nhiên liệu.

Đối với cả xăng khoáng lẫn xăng sinh học, khi xe để lâu trong điều kiện độ ẩm cao, hơi nước trong không khí có thể xâm nhập vào bình xăng. Tuy nhiên, xăng khoáng và xăng sinh học có đặc tính khác nhau khi gặp nước.

Với xăng khoáng, nước sẽ nhanh chóng tách lớp và lắng xuống đáy bình. Trong khi đó, ethanol trong xăng sinh học có khả năng hòa tan một lượng nước nhất định. Nếu lượng nước quá lớn, hỗn hợp ethanol và nước sẽ bị tách khỏi xăng, tạo hiện tượng phân lớp. Hiện tượng này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của động cơ nếu xe để quá lâu không sử dụng.

"Vì vậy, với những xe tồn chứa nhiên liệu trong thời gian dài, người dùng nên kiểm tra tình trạng nước đọng trong bình trước khi vận hành trở lại, bất kể đang sử dụng xăng khoáng hay xăng sinh học", ông Bùi Ngọc Bảo khuyến cáo.

Thời gian gần đây xuất hiện một số thông tin cho rằng người dùng cần "lắc xe" để ethanol hòa trộn đều với xăng. Theo chuyên gia, đây hoàn toàn không phải quy trình kỹ thuật trong sử dụng xăng sinh học.

E5 hay E10 đều được pha chế bằng quy trình công nghệ công nghiệp với hệ thống thiết bị chuyên dụng để bảo đảm ethanol và xăng được hòa trộn đồng đều ngay từ đầu. Không có bất kỳ hướng dẫn kỹ thuật nào yêu cầu người dùng phải "lắc xe" khi sử dụng xăng sinh học.

Một số ý kiến cho rằng nên chuyển từ từ, sử dụng xăng E5 trước rồi mới sang E10, chuyên gia cho rằng việc chuyển từ xăng khoáng sang E5 trước rồi mới sử dụng E10 giúp người dùng có thời gian theo dõi phản ứng của xe cũng như chủ động bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu nếu cần thiết.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng lưu ý nhiều người hiện quá chú trọng đến việc chọn RON95 hay RON97 mà quên mất yếu tố quan trọng nhất là sự phù hợp với khuyến cáo của nhà sản xuất phương tiện. Không phải cứ sử dụng xăng có chỉ số octan cao là tốt hơn cho mọi loại xe. 

Theo chuyên gia, nhiên liệu không phải yếu tố duy nhất quyết định tuổi thọ động cơ. Điều quan trọng hơn là người sử dụng cần đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất, sử dụng đúng loại nhiên liệu phù hợp và bảo dưỡng xe định kỳ.

Đặc biệt với xe cũ hoặc xe ít sử dụng, việc vệ sinh hệ thống nhiên liệu, thay lọc xăng, kiểm tra đường ống và kim phun sẽ giúp phương tiện vận hành ổn định, tiết kiệm và an toàn hơn khi chuyển sang sử dụng xăng sinh học E10.