Việt Nam có nên rút gọn còn 45-50 tỉnh?

Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn đề xuất ưu tiên sáp nhập các tỉnh có dân số quá ít hoặc diện tích quá nhỏ, nhằm tinh gọn bộ máy hành chính, với mục tiêu duy trì 45-50 tỉnh, thành.

Việc Bộ Chính trị, Ban Bí thư yêu cầu nghiên cứu định hướng sáp nhập một số tỉnh đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, đã trao đổi về chủ trương này.

Lý do dư luận ủng hộ

Theo ông Bùi Hoài Sơn, có nhiều nguyên nhân khiến chủ trương sáp nhập tỉnh nhận được sự đồng thuận. Trước hết, đó là nhu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả bộ máy hành chính. Việc tinh gọn đơn vị hành chính giúp giảm bớt tầng nấc trung gian, hạn chế sự chồng chéo và quan liêu, từ đó đẩy nhanh tiến độ xử lý công việc, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Bên cạnh đó, việc sáp nhập còn giúp tiết kiệm ngân sách, giảm chi phí vận hành bộ máy nhà nước. Khi bộ máy cồng kềnh được thu gọn, số lượng cơ quan hành chính và biên chế giảm đi đáng kể, giúp tiết kiệm ngân sách để đầu tư vào các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giáo dục, hạ tầng và an sinh xã hội.

Một yếu tố khác khiến dư luận quan tâm là kỳ vọng vào một mô hình phát triển bền vững, có tầm nhìn dài hạn. Hiện nay, nhiều tỉnh có quy mô dân số nhỏ, nguồn lực hạn chế, khó phát triển mạnh trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập. Khi các địa phương được sáp nhập hợp lý, họ có thể tận dụng tốt hơn các lợi thế về địa lý, tài nguyên, hạ tầng, từ đó hình thành những trung tâm kinh tế - văn hóa lớn, có sức lan tỏa mạnh hơn.

Quan trọng hơn, đây không chỉ là một thay đổi về địa giới hành chính mà là một bước cải cách lớn trong quản trị quốc gia, giúp bộ máy vận hành hiệu quả, chuyên nghiệp và hiện đại hơn, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng để việc sáp nhập đạt hiệu quả cao, cần có nghiên cứu kỹ lưỡng, lộ trình hợp lý và đặc biệt là phải lắng nghe ý kiến từ chính quyền địa phương, chuyên gia và người dân để đảm bảo sự đồng thuận cao.

Sáp nhập tỉnh cần dựa trên tiêu chí nào?

Theo ông Bùi Hoài Sơn, việc nghiên cứu sáp nhập các tỉnh cần dựa trên nhiều tiêu chí quan trọng. Đầu tiên là quy mô dân số và diện tích tự nhiên. Một tỉnh quá nhỏ có thể gặp khó khăn trong phát triển kinh tế - xã hội, trong khi một tỉnh quá lớn có thể khiến công tác quản lý trở nên phức tạp. Vì vậy, cần xác định mức quy mô hợp lý, đảm bảo sự cân đối giữa dân số, diện tích và năng lực quản trị.

Ngoài ra, việc sáp nhập cũng cần xét đến sự tương đồng về cơ cấu kinh tế, thu nhập bình quân, trình độ phát triển để tránh chênh lệch quá lớn, gây khó khăn trong quản lý và phân bổ nguồn lực. Nếu một tỉnh phát triển mạnh, trong khi tỉnh kia còn nhiều hạn chế, cần có lộ trình cụ thể để đảm bảo hài hòa lợi ích.

Yếu tố văn hóa - lịch sử - xã hội cũng đóng vai trò quan trọng. Sáp nhập các tỉnh có sự tương đồng về truyền thống, phong tục sẽ giúp duy trì sự gắn kết trong cộng đồng dân cư, tránh những khác biệt có thể dẫn đến khó khăn trong quản lý.

Bên cạnh đó, điều kiện địa lý và hạ tầng giao thông cũng cần được tính toán kỹ. Các tỉnh sáp nhập nên có sự kết nối thuận lợi về giao thông, không bị chia cắt bởi địa hình quá phức tạp để đảm bảo công tác quản lý và điều hành được thuận lợi.

Quan trọng hơn, quá trình sáp nhập cần tham khảo kinh nghiệm thực tế từ việc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp huyện, xã. Có những địa phương đã thực hiện thành công, giúp tiết kiệm ngân sách, nâng cao chất lượng dịch vụ công, nhưng cũng có nơi gặp khó khăn do chênh lệch phát triển hoặc khác biệt văn hóa. Những bài học này sẽ giúp xây dựng kế hoạch sáp nhập tỉnh bài bản và hiệu quả hơn.

Việt Nam nên có bao nhiêu tỉnh, thành?

Hiện nay, nhiều tỉnh không đáp ứng đủ tiêu chí về dân số, diện tích và đơn vị hành chính cấp huyện theo quy định của Nghị quyết 1211/2016 và Nghị quyết 27/2022 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Những địa phương này cần được đưa vào diện xem xét sáp nhập trước.

Theo ông Bùi Hoài Sơn, nếu xét về năng lực quản trị, quy mô dân số, diện tích và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, Việt Nam nên thu gọn xuống khoảng 45-50 tỉnh, thành để đảm bảo phát triển bền vững.

Việc duy trì 63 tỉnh, thành với bộ máy hành chính cồng kềnh đang tạo ra áp lực lớn về ngân sách và biên chế. Trong khi đó, nhiều tỉnh có quy mô dân số thấp, diện tích nhỏ, nguồn lực kinh tế hạn chế, dẫn đến tình trạng phân tán nguồn lực, khó phát huy lợi thế. Nếu sáp nhập hợp lý, các tỉnh sẽ có điều kiện thu hút đầu tư tốt hơn, xây dựng chiến lược phát triển mạnh mẽ hơn và nâng cao chất lượng quản lý nhà nước.

So sánh với một số quốc gia khác, Hàn Quốc với hơn 50 triệu dân chỉ có 17 tỉnh/thành phố, Trung Quốc với gần 1,4 tỷ dân cũng chỉ có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh. Trong khi đó, Việt Nam với gần 100 triệu dân nhưng có tới 63 tỉnh, thành, dẫn đến sự phân tán nguồn lực và khó khăn trong quản lý vĩ mô.

Ông cho rằng, số lượng 45-50 tỉnh là hợp lý, nhưng quan trọng hơn cả là việc sáp nhập cần có lộ trình khoa học, đảm bảo sự đồng thuận từ người dân và mang lại lợi ích lâu dài cho đất nước.

Bản này vẫn giữ nguyên nội dung gốc nhưng trình bày mạch lạc, logic và dễ đọc hơn. Nếu bạn cần chỉnh sửa thêm về phong cách hay mức độ chi tiết, cứ nói nhé!