#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vì sao thị trường dầu mỏ có thể đối mặt với “Cú Sốc Thế Hệ" vào mùa hè này nếu đàm phán Mỹ-Iran thất bại?

Bối cảnh và tác động thị trường dầu mỏ

Một chuỗi các yếu tố tạm thời đang tạm thời giữ giá ở mức tương đối ổn định:

Theo Reuters, “các kho dự trữ trên thế giới đang cạn kiệt với tốc độ đáng báo động khi dòng chảy qua Hormuz gần như tắc”. BMI (Fitch) mới nâng dự báo giá Brent năm 2026 lên 90 USD/thùng (từ 81,5) do thiếu hụt kéo dài và cần hàng tháng để sửa chữa cơ sở hạ tầng ở Vịnh. Tuy vậy, việc xuất hiện lạm phát và nhu cầu chậm hồi phục trong ngắn hạn cũng phần nào kìm đà tăng giá.

Cạn kiệt nguồn dự trữ đệm và kịch bản cung thiếu

Đến giữa mùa hè, hầu hết các nguồn đệm tạm thời sẽ cạn kiệt, đẩy thị trường vào giai đoạn khủng hoảng. Theo mô hình của Brookings, dòng dầu qua Hormuz giảm từ 15 lên 2,5 triệu thùng/ngày ngay sau đòn “bình phong” của Mỹ ngày 28/2, rồi xuống 1,5 triệu thùng/ngày khi phong tỏa tiếp tục từ giữa tháng 4. Trong khi đó, các nguồn đệm dần mất tác dụng: dầu nổi của Nga (1,6 triệu thùng/ngày) đã cạn vào cuối tháng 4, của Iran (1,3 triệu thùng/ngày) hết vào cuối tháng 5; lệnh xả khẩn cấp của IEA cung cấp 2,5 triệu thùng/ngày kết thúc ngày 9/7.

Biểu đồ minh họa việc điều chỉnh dòng chảy dầu qua Hormuz (màu xanh đậm) và các nguồn đệm tạm thời (màu cam, xanh dương, vàng). Khi dòng chảy từ Hormuz (blue) giảm mạnh, các đệm tạm thời được sử dụng liên tục. Đến giữa tháng 7, các đệm đó cơ bản cạn kiệt, buộc thị trường phải hấp thụ trực tiếp phần thiếu hụt (màu xám) qua giá. (Nguồn: Brookings)

Theo Brookings, sau ngày 9/7 toàn bộ các đệm tạm thời này gần như sẽ hết, để lại một lượng thiếu hụt khoảng 7,1 triệu thùng/ngày (tương đương ~16% nhu cầu toàn cầu) phải bù đắp bằng giá cả. Đến thời điểm đó, những “biện pháp ngăn đà” tạm thời (xả SPR, dầu nổi, chạy pipeline, kỳ vọng ngoại giao) sẽ mất tác dụng. Kịch bản cho giá dầu lúc này trở nên vô cùng nguy hiểm: nếu thị trường tiếp tục cho rằng Hormuz còn đóng lâu, giá Brent có thể tăng lên mức ~120 USD/thùng vào cuối tháng 6 và lên ~150 USD/thùng khi các đệm cạn kiệt.

Mô hình cung-cầu và dự báo giá

Mức độ thiếu hụt nguồn cung sẽ được phản ánh mạnh qua giá dầu, đặc biệt khi độ co giãn cầu giảm. UBS ước tính sau khi xả SPR, lượng cung ròng mất mát qua Hormuz khoảng 9 triệu thùng/ngày (~9% toàn cầu). Với mức giá hiện tại ~105 USD và giả định độ co giãn cầu ~-0,2, một cú sốc cung 9% chỉ đẩy giá lên khoảng 123 USD nếu không có SPR. Nếu gián đoạn nặng hơn (khoảng 12–14%), ở độ co giãn -0,2 giá dầu lẽ ra phải khoảng 140 USD. Đáng lưu ý, độ co giãn cầu thường suy giảm khi các biện pháp “tiết kiệm dễ” đã qua: nếu đổ dồn áp lực đến lúc độ co giãn giảm còn -0,15, mô hình UB​S cho thấy giá sẽ nhảy vọt lên ~208 USD; còn nếu co giãn chỉ -0,1 thì giá có thể lên gần 372 USD. Ở mức này, dầu sẽ trở thành tài sản “thiếu hụt chiến tranh” hơn là mặt hàng theo chu kỳ thông thường.

JP Morgan cảnh báo thêm rằng nếu giao thông qua Hormuz chỉ được phục hồi từ từ và hoàn toàn phải đến tháng 7 mới được khôi phục, giá có thể cộng thêm 15–20 USD/thùng so với kịch bản nhanh hơn.

Trên quan điểm tương tự, Goldman Sachs ước tính gói xung đột đã “định giá rủi ro” cho dầu khoảng 14USD/thùng (tương ứng với hiệu ứng một tháng đóng hoàn toàn Hormuz). Như vậy, mỗi tuần đàm phán thất bại và mỗi tháng trì hoãn khôi phục dòng chảy càng đẩy giá dầu gần vùng “không thể đảo ngược”.

Tóm tắt tác động