Vì sao lợi suất trái phiếu chính phủ tăng nóng?

Đầu năm 2025, lợi suất trái phiếu chính phủ tại Mỹ, Anh và Eurozone bất ngờ tăng mạnh, gây xôn xao và đặt ra nhiều câu hỏi cho giới tài chính toàn cầu.

Thị trường trái phiếu toàn cầu đối mặt sóng gió đầu năm 2025

Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng mạnh tại Mỹ, Anh và châu Âu đã trở thành tâm điểm chú ý của các thị trường tài chính toàn cầu, làm dấy lên lo ngại về bất ổn kinh tế và chính trị.

Tờ Le Monde của Pháp cảnh báo rằng, diễn biến bất thường này có thể phản ánh những xáo trộn tiềm tàng khi Mỹ chuẩn bị chuyển giao chính quyền, trong bối cảnh lo ngại lạm phát leo thang đè nặng lên ngân sách tại Pháp, Đức và Anh.

Sóng gió từ lợi suất tăng cao

Đầu năm 2025, lợi suất trái phiếu tại ba thị trường lớn – Mỹ, Anh và Eurozone – bất ngờ tăng đột biến, gây lo ngại cho giới tài chính. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã đạt 4,7%, mức cao nhất kể từ tháng 10/2023. Tại Pháp, lợi suất OAT vượt ngưỡng 3,4%, trong khi tại Anh, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,82% – mức cao nhất từ năm 2008, gợi nhớ về cuộc khủng hoảng trái phiếu năm 2022 dưới thời cựu Thủ tướng Liz Truss.

Mặc dù các ngân hàng trung ương lớn đã bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất vào năm 2024, diễn biến này lại đẩy các ngân hàng và chính phủ vào thế khó. Ông Guillaume Rigeade, chuyên gia tại Carmignac, nhận định: “Đây là hệ quả từ nhiều yếu tố cộng hưởng, tạo thành một xu hướng toàn cầu.”

Nguyên nhân từ Mỹ đến châu Âu

Tại Mỹ, việc lợi suất trái phiếu tăng vọt sau thông tin từ CNN rằng Tổng thống Trump sẽ tuyên bố tình trạng khẩn cấp kinh tế để đẩy nhanh tăng thuế nhập khẩu đã khiến thị trường dao động mạnh. Việc bổ nhiệm ông Scott Bessent làm Bộ trưởng Tài chính – người cam kết giảm thâm hụt ngân sách – ban đầu giúp trấn an thị trường, nhưng các dấu hiệu cho thấy đây là nhiệm vụ bất khả thi đã làm gia tăng bất ổn.

Ở châu Âu, sự tăng giá khí đốt, sau khi Nga dừng cung cấp khí đốt qua Ukraine, tiếp tục đẩy lạm phát lên cao, gây áp lực lên lợi suất trái phiếu. Theo ông Nicolas Goetzmann tại Financière de la Cité, “Đợt tăng giá năng lượng gần đây giải thích phần lớn cho sự gia tăng lãi suất tại châu Âu.”

Tác động đối với ngân sách và nợ công

Sự gia tăng lợi suất đặt ra thách thức lớn cho chính sách tiền tệ và khả năng cân đối ngân sách của các chính phủ. Tại Anh, việc lợi suất dài hạn tăng thêm 1 điểm phần trăm sẽ khiến nợ công tăng hơn 10 tỷ GBP mỗi năm. Tại Pháp, tác động này có thể làm tăng gánh nặng lãi suất từ 2,6 tỷ euro trong năm đầu tiên lên 32,6 tỷ euro sau 10 năm.

Ngân sách tài chính 2025 của chính phủ Pháp dự kiến chi phí lãi suất nợ công đạt 54,9 tỷ euro, và con số này có thể vượt 72 tỷ euro vào năm 2027, trở thành một trong những khoản chi lớn nhất của nhà nước, chỉ sau quốc phòng và giáo dục.

Những rủi ro trước mắt

Hiện nay, các ngân hàng trung ương đứng trước bài toán khó khi kỳ vọng giảm lãi suất trong năm 2025 có thể không thành hiện thực. Tại Mỹ, kế hoạch giảm lãi suất hai lần trong năm nay của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đang bị nghi ngờ. Tương tự, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) có thể buộc phải điều chỉnh lại dự báo cắt giảm lãi suất.

Tình hình kinh tế năm 2025 dường như báo hiệu sự trở lại của “bond vigilantes” – những nhà đầu tư sẵn sàng trừng phạt các chính sách tài khóa kém bền vững. Họ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định trật tự mới của thị trường trái phiếu, đồng thời đòi hỏi các chính phủ phải có kỷ luật tài chính cao hơn nếu không muốn phải trả giá đắt.