Vì sao EU cần điều chỉnh quy tắc về nợ công?

Các quốc gia châu Âu tham dự hội nghị Munich đang cố gắng đáp ứng những yêu cầu từ phía Mỹ, đặc biệt là những tuyên bố gần đây của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Giới chính trị gia châu Âu dường như đang dần đi đến những kết luận mà nhiều chuyên gia đã cảnh báo từ lâu: đã đến lúc châu Âu phải chủ động hơn và tự định đoạt con đường của mình.

Các chính trị gia châu Âu đang dần đi đến những kết luận mà nhiều chuyên gia đã khuyến nghị từ lâu: châu Âu cần nhanh chóng tự chủ hơn trong vấn đề tài chính và quốc phòng. Theo bài viết trên trang zahranicni.hn.cz, cách duy nhất để đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc mua sắm vũ khí và phát triển ngành công nghiệp quốc phòng của mỗi quốc gia là thông qua vay nợ.

Tại Hội nghị An ninh Munich, nhu cầu thay đổi các quy tắc nội khối của Liên minh châu Âu (EU) về vấn đề nợ ngày càng được nhấn mạnh, cả trên diễn đàn thảo luận lẫn trong các cuộc trao đổi hậu trường. Điều này đồng nghĩa với việc chi tiêu quốc phòng cần được xem là một ngoại lệ trong các quy định về tài chính công nghiêm ngặt của EU. Đề xuất này đã được Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen đề cập vào cuối tuần trước.

Tuy nhiên, chìa khóa của vấn đề nằm ở lập trường của Đức – nền kinh tế đầu tàu của châu Âu, vốn bị ràng buộc bởi quy định nghiêm ngặt về vay nợ theo hiến pháp. Thủ tướng sắp mãn nhiệm Olaf Scholz, đối mặt với cuộc bầu cử quốc hội sắp tới, đã tuyên bố tại Munich rằng Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) của ông sẽ thúc đẩy cải cách quy tắc “phanh nợ”. Theo ông Scholz, để đảm bảo chi tiêu quân sự hợp lý, cần có sự điều chỉnh nhằm loại trừ khoản chi vượt quá 2% GDP khỏi tính toán nợ công.

Trong khi đó, ông Friedrich Merz, Chủ tịch đảng Dân chủ Thiên chúa giáo (CDU) và ứng viên sáng giá cho vị trí Thủ tướng Đức tương lai, cũng đưa ra tuyên bố tương tự trong một cuộc tranh luận trước bầu cử gần đây. Điều này mở ra khả năng CDU và SPD sẽ thành lập liên minh chính phủ, với một trong những ưu tiên hàng đầu là thúc đẩy cải cách nợ để tăng cường chi tiêu quốc phòng.

Hiện tại, hầu hết các thành viên NATO tại châu Âu đang duy trì mức chi tiêu quốc phòng xấp xỉ 2% GDP, theo giới hạn được đặt ra năm 2014 sau sự kiện Crimea. Tuy nhiên, vào mùa Hè này, NATO có thể nâng mức chi tiêu lên 3,5% GDP tại hội nghị thượng đỉnh ở The Hague, gần bằng mức chi tiêu quân sự thời Chiến tranh Lạnh.

Các quốc gia châu Âu tham dự Hội nghị Munich đang cố gắng đáp ứng những yêu cầu từ phía Mỹ, đặc biệt là những tuyên bố gần đây của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Các chuyên gia cũng đồng thuận rằng vay nợ là giải pháp tối ưu để tài trợ cho chi tiêu quốc phòng.

Tại Hội nghị Munich, Viện Kinh tế Thế giới Kiel đã công bố nghiên cứu của chuyên gia tài chính công Ethan Ilzetzki (Trường Kinh tế London), chỉ ra rằng tăng chi tiêu quốc phòng không chỉ giúp củng cố an ninh mà còn có thể thúc đẩy nền kinh tế châu Âu vốn đang trì trệ. Theo ông Ilzetzki, về mặt lịch sử, các khoản chi tiêu quốc phòng lớn luôn được tài trợ bằng vay nợ, và châu Âu không nên bị bó buộc bởi những quy tắc tài chính được đặt ra trong bối cảnh hòa bình trước đây. Ông nhấn mạnh rằng nợ công là một công cụ tài chính được tạo ra để phục vụ những mục tiêu chiến lược, và đây chính là thời điểm thích hợp để sử dụng nó.

Bên cạnh đó, một nghiên cứu từ Trung tâm Belfer thuộc Đại học Harvard cũng khuyến nghị việc tài trợ chi tiêu quốc phòng thông qua vay nợ, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc phân bổ tài chính hợp lý thay vì dàn trải vào quá nhiều lĩnh vực khác nhau.