Vì sao dự báo kinh tế rất khó?

Tại sao việc dự đoán kinh tế lại khó đến vậy? Đơn giản là vì một lượng lớn các yếu tố đan xen có thể ảnh hưởng đến nó.

Một trận sóng thần tấn công Đài Loan có thể ảnh hưởng đến việc ai đó có được việc làm ở Oklahoma hay không. Hơn nữa, việc tìm ra mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố kinh tế khác nhau có thể là một cơn đau đầu.

Chẳng hạn, tỷ lệ thất nghiệp thường được coi là bị ảnh hưởng bởi sức khỏe tiềm ẩn của nền kinh tế vì các doanh nghiệp có xu hướng tuyển dụng nhiều hơn trong môi trường kinh tế lành mạnh. Nhưng tỷ lệ thất nghiệp cũng ảnh hưởng đến số tiền người tiêu dùng có để chi tiêu, từ đó tác động đến nhu cầu tiêu dùng và do đó là sức khỏe tổng thể của nền kinh tế.

Ví dụ trên minh họa một yếu tố phức tạp khác, vòng phản hồi. Khi doanh nghiệp tăng doanh số, điều đó thúc đẩy họ tuyển thêm lao động.

Điều này sau đó mang lại cho những người lao động đó thu nhập khả dụng nhiều hơn, làm tăng tiêu dùng và tiếp tục thúc đẩy doanh số. Ngoài ra còn có các yếu tố bên ngoài có thể làm sai lệch ý nghĩa của nhiều chỉ số kinh tế.

Chẳng hạn, giá nhà tăng thường là một chỉ báo tích cực, nhưng không phải nếu chúng bị thổi phồng nhân tạo bởi các chính sách của chính phủ. Điều trớ trêu là ngay cả các dự đoán kinh tế cũng có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế khi mọi người và doanh nghiệp điều chỉnh hành vi của họ dựa trên chúng.

Và không chỉ trạng thái của nền kinh tế bị ảnh hưởng bởi vô số yếu tố, mà ngay cả những nguyên tắc cơ bản của việc dự báo cũng không ngừng thay đổi.

Trước hết, nền kinh tế toàn cầu không ngừng phát triển, vì vậy ngay cả những lý thuyết đã được thử nghiệm và đúng đắn cũng nhanh chóng trở nên lỗi thời. Nhưng vì không thể dự đoán chính xác khi nào điều này sẽ xảy ra, các quy tắc kinh nghiệm hiện có vẫn được dựa vào cho đến khi được phát hiện là không còn đúng.

Thứ hai, các nguồn dữ liệu mà các nhà kinh tế sử dụng để hiểu quá khứ và hiện tại rất không đáng tin cậy và thường xuyên được điều chỉnh lại. Chẳng hạn, dữ liệu của chính phủ Mỹ về quý cuối cùng của năm 2008 cho thấy GDP chỉ giảm 3,8%, nhưng sau đó dữ liệu được điều chỉnh và cho thấy mức giảm gần 9%. Không có gì ngạc nhiên khi các dự đoán chính xác rất khó đạt được..

DỰ ĐOÁN LÀ RẤT KHÓ, ĐẶC BIỆT VỀ TƯƠNG LAI

Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta đưa ra quyết định dựa trên dự đoán về những gì sẽ xảy ra trong tương lai, chẳng hạn như liệu trời sẽ mưa hay nắng. Nhưng dự đoán cũng phổ biến trong lĩnh vực công cộng.

Các nhà phân tích thị trường chứng khoán, nhà khí tượng học và bình luận viên thể thao đều kiếm sống nhờ chúng. Một lĩnh vực mà người ta có thể mong đợi những dự đoán đặc biệt tốt là kinh tế.

Xét cho cùng, nó có tầm quan trọng sống còn đối với cá nhân, công ty và thậm chí cả quốc gia, và có một lượng dữ liệu phong phú sẵn có. Một số công ty theo dõi tới bốn triệu chỉ số kinh tế.

Nhưng bất chấp những yếu tố này, các nhà kinh tế có một thành tích dự báo tồi tệ.

Hãy xem xét chỉ số kinh tế thường được dự đoán, tổng sản phẩm quốc nội, GDP. Vấn đề đầu tiên với dự đoán GDP là các nhà kinh tế thường đưa ra dự đoán như "năm tới GDP sẽ tăng 2,7%".

Trên thực tế, họ đã rút ra con số này từ một khoảng dự đoán rộng, chẳng hạn như "có 90% khả năng tăng trưởng GDP sẽ nằm trong khoảng từ 1,3% đến 4,2%". Vì vậy, một con số chính xác làm dự đoán là gây hiểu lầm, vì nó tạo ra cảm giác chính xác và an toàn sai lệch. Tệ hơn nữa, các nhà kinh tế cũng không thực sự giỏi trong việc đưa ra các khoảng dự đoán.

Nếu khoảng dự đoán 90% của họ gần đúng, người ta sẽ kỳ vọng rằng GDP thực tế chỉ rơi ra ngoài khoảng dự đoán này một lần trong số mười lần.

Tuy nhiên, một cuộc khảo sát các nhà dự báo chuyên nghiệp cho thấy kể từ năm 1968, họ đã sai khoảng một nửa thời gian (50%). Do đó, có vẻ như các nhà kinh tế không chỉ là những người dự đoán kém mà còn đánh giá quá cao sự chắc chắn trong dự đoán của mình.

Ngoài dự đoán GDP, các nhà kinh tế cũng cực kỳ tệ trong việc dự báo suy thoái kinh tế. Hãy xem xét rằng trong những năm 1990, các nhà kinh tế chỉ có thể dự đoán trước hai trong số 60 cuộc suy thoái đã xảy ra trên toàn thế giới một năm trước đó. Nói một cách nhẹ nhàng, các dự đoán kinh tế nên được tiếp nhận với ít nhất một chút nghi ngờ.

--

Minh họa là SEP (Summary of Economic Projections) của Fed nóng hổi tối hôm qua. Mình để link ở bên dưới.