Vì sao càng lớn, nhiều người càng… sợ Tết?

Càng cận Tết, không ít người thừa nhận họ không còn háo hức mong chờ như thuở nhỏ. Thay vào đó là cảm giác lo lắng, nặng nề, thậm chí sợ hãi mỗi khi nghĩ đến hai chữ “về nhà”. Tết – vốn là dịp sum vầy – với nhiều người trưởng thành lại trở thành thời điểm bị soi xét, so sánh và “tổng kiểm tra” cuộc sống cá nhân.

Từ học hành, công việc, thu nhập đến hôn nhân, sinh con, mua nhà…, mọi khía cạnh đời sống đều có thể trở thành đề tài bị hỏi han, khiến không ít người rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài suốt những ngày giáp Tết.

Khi Tết không còn là niềm vui trọn vẹn

Lê Thúy Vân (29 tuổi, TP.HCM) vừa lập gia đình gần hai năm. Những ngày chuẩn bị về quê chồng ăn Tết, thay vì háo hức, cô lại mang theo tâm trạng lo âu vì chưa có con.

“Lúc chưa cưới thì bị hỏi bao giờ lấy chồng. Cưới rồi lại hỏi khi nào có em bé. Có con thì lại hỏi sao chưa có đứa thứ hai, con mập hay ốm cũng bị soi. Mỗi lần về quê là mình thấy mệt mỏi, dần dần không còn cảm giác mong chờ Tết nữa”, Vân chia sẻ.

Áp lực tương tự cũng đè nặng lên những người trẻ còn đang đi học. Nguyễn Ngọc Quỳnh Anh, sinh viên năm cuối một trường đại học tại TP.HCM, cho biết cô đang chậm tốt nghiệp vì nợ môn. Những ngày cận Tết, trong khi bạn bè háo hức về quê, Quỳnh Anh lại thấy Tết như một “cửa ải” khó vượt qua.

“Mình sợ nhất là những câu hỏi kiểu sao chưa ra trường, học hành thế nào mà để kéo dài vậy, đã xin được việc chưa. Người hỏi không có ý xấu, nhưng nghe nhiều khiến mình nghi ngờ chính bản thân”, Quỳnh Anh nói.

Không chỉ người chưa ổn định, ngay cả những người đã đi làm cũng mang nỗi sợ riêng mỗi dịp Tết đến. Anh Trương Minh Phúc (32 tuổi, nhân viên kinh doanh tại TP.HCM) thừa nhận anh thường trì hoãn việc về quê vì ngại các buổi họp mặt đông đủ.

“Cứ gặp họ hàng là bị hỏi lương bao nhiêu, tiết kiệm được bao nhiêu, sao chưa mua nhà. So sánh với con cháu nhà người ta nhiều quá khiến mình thấy Tết rất áp lực”, anh Phúc bộc bạch.

Khi Tết trở thành “bài kiểm tra cuộc sống”

Theo thạc sĩ Tiêu Minh Sơn, giảng viên bộ môn kỹ năng, Trường ĐH Văn Lang (TP.HCM), việc nhiều người trẻ sợ Tết là hệ quả của áp lực tâm lý tích tụ trong thời gian dài. Trong xã hội hiện đại, Tết dần bị “biến dạng” từ một dịp đoàn viên thành thời điểm tổng kết thành tựu cá nhân.

“Con người ở bất kỳ giai đoạn nào cũng có nhu cầu được công nhận. Nhưng khi thành công bị đo bằng thu nhập, địa vị, hôn nhân hay con cái, những ai chưa đạt kỳ vọng sẽ dễ cảm thấy tự ti. Những câu hỏi tưởng là quan tâm lại vô tình trở thành sự phán xét”, thạc sĩ Sơn phân tích.

Theo ông, việc né Tết hay sợ Tết có thể được xem như một cơ chế tự vệ tâm lý. Con người có xu hướng tránh những môi trường khiến họ cảm thấy bị tổn thương hoặc đánh giá tiêu cực, lý giải vì sao có người chọn trì hoãn về quê hoặc hạn chế tham gia các buổi sum họp gia đình.

Làm gì để Tết không còn là gánh nặng?

Để Tết không trở thành áp lực tâm lý, thạc sĩ Sơn cho rằng đối thoại giữa các thế hệ là yếu tố then chốt. Người trẻ cần học cách bày tỏ cảm xúc thay vì im lặng chịu đựng. Việc nói rõ cảm giác mệt mỏi, áp lực hay sợ làm gia đình thất vọng giúp giải tỏa căng thẳng nội tâm và mở ra cơ hội được thấu hiểu.

Ở chiều ngược lại, gia đình cũng cần điều chỉnh cách thể hiện sự quan tâm. “Phần lớn cha mẹ hỏi han vì lo cho tương lai con cái, không phải để gây tổn thương. Nhưng khi sự quan tâm đi kèm so sánh và đánh giá, nó dễ tạo ra khoảng cách cảm xúc. Thay vì hỏi ‘bao giờ bằng người ta’, hãy ghi nhận nỗ lực và động viên con cái”, thạc sĩ Sơn chia sẻ.

Cùng quan điểm, tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A, giảng viên Trường ĐH Luật TP.HCM, cho rằng vấn đề không nằm ở việc có bữa cơm Tết hay không, mà ở không khí của bữa cơm ấy. Nếu Tết chỉ xoay quanh trách móc, nhắc lỗi, so sánh, sẽ rất khó để các thành viên mong chờ ngày sum họp.

“Ngược lại, nếu có sự tôn trọng, lắng nghe và chào đón, Tết sẽ trở thành nơi mọi người muốn trở về để được sẻ chia và chữa lành”, tiến sĩ A nhấn mạnh.